ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaşın finansman kaynaklarını hedef alan yeni yaptırımların uygulanmasından muafiyet sağlayan kararnameyi 16 Ekim Cuma gecesi imzaladı.

Trump, ABD’nin Rusya ile enerji ticaretini yeniden canlandırmaya yöneldiği bir dönemde, Kongre’nin iki partinin desteğiyle kabul ettiği yaptırımların yürürlüğe girmesini engelledi.

Karar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e ekonomik açıdan yeni bir rahatlama sağlarken, ABD Kongresi’nde de yoğun tepkilere yol açtı.

Lindsey Graham’ın adını taşıyan yasa uygulanmayacak

Yaptırımlar, temmuz ayında hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın adını taşıyan yasa kapsamında hazırlanmıştı.

Güney Carolina Senatörü Graham, Rusya’ya karşı daha sert ekonomik önlemler alınması için bir yılı aşkın süre çalışmış ve yasa tasarısına hem Cumhuriyetçilerin hem Demokratların desteğini sağlamıştı.

18 Ekim’de yürürlüğe girmesi planlanan yasa, Rus yetkilileri, oligarkları ve finans kuruluşlarını hedef alırken, Rusya ile ticaretini sürdüren ülkelere karşı ek gümrük vergileri uygulanmasına da olanak tanıyordu.

Yasa kapsamında ABD Başkanı'na, Rus petrolü ve doğal gazı ithal eden ülkelere yüzde 100’e kadar, Rusya’dan ABD’ye yapılan ithalata ise yüzde 500’e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi verilmişti.

Ayrıca Rusya’nın petrol ihracatında kullandığı ve yaptırımları aşmak amacıyla faaliyet gösteren gölge tanker filosuna ve bankacılık sistemine yönelik önlemlerin artırılması öngörülüyordu.

Trump, ulusal çıkarları gerekçe gösterdi

Beyaz Saray’ın yaptırımlardan muafiyet tanıma konusunda geniş yetkileri bulunuyor. Yeni yasa da başkanın yaptırımları uygulamamayı tercih etmesi halinde Kongre’yi bilgilendirmesini öngörüyor.

Trump, yaptırımların yürürlüğe girmesine iki gün kala bu yetkisini kullandı.

Trump, kararın ABD’nin ulusal çıkarlarına uygun olduğuna ilişkin Kongre’ye bir belge sunduğunu açıkladı.

Ancak kararnamede, yaptırımların kaldırılmasının ABD çıkarlarına nasıl hizmet edeceğine ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmedi.

Rus dizelinin ithalatına yeniden izin verildi

Trump, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının dünya genelinde petrol fiyatlarını yükseltmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirmesinin ardından aldı. 

Petrol fiyatları ABD’de benzin maliyetlerini yükseltirken, enflasyon üzerindeki baskıyı da artırıyor.

Bu gelişmeler, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu ara seçimlerden birkaç hafta önce yaşanıyor.

Trump, geçen hafta Putin ile anlaşmaya vardığını ve ABD’nin Rusya’dan dizel yakıt ithalatına başlayacağını açıklamıştı.

ABD Hazine Bakanlığı da Rus dizel ihracatına yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmış ve Rus enerji üreticilerine nisan ayına kadar dizel satışı yapabilecekleri genel bir lisans vermişti.

Hazine Bakanlığı, düzenlemenin amacını Rus dizelinin küresel pazara sunulmasını sağlamak olarak açıklamıştı.

Karar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin tepkisini çekerken, Avrupalı yetkililer tarafından da eleştirilmişti.

Bu hafta Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerden oluşan bir grup, Trump’a Rus dizeline yönelik yaptırım muafiyetini geri çekmesi çağrısında bulunmuştu.

Kongre’den Trump’a sert tepki

Yeni yaptırımların da uygulanmayacak olması, ABD Kongresi’nde eleştirilere neden oldu.

Virginia Demokrat Temsilcisi Don Beyer, Trump’ın kararını Putin’e yönelik yeni bir teslimiyet olarak nitelendirdi.

Beyer, kararın Ukraynalı ortaklara ihanet anlamına geldiğini ve Rusya’nın savaşını cezalandırmayı amaçlayan yasanın Kongre tarafından belirlenen hedeflerine aykırı olduğunu söyledi.

Senato Bankacılık Komitesi’nin en üst düzey Demokrat üyesi Elizabeth Warren ise Trump’ın kararını liderlik açısından ağır bir başarısızlık olarak değerlendirdi.

Warren, yaptırımlardan muafiyet tanınmasının Kongre’nin Kremlin üzerindeki baskıyı artırma yönündeki iradesini hiçe saydığını ve Putin’in Ukrayna’ya karşı savaşı sürdürmesine olanak sağladığını belirtti.

Rusya’nın Batı finans sistemine dönüşü belirsiz

Trump, kararnamede ABD’nin diğer ülkelerin Rus petrolü alımlarını izlemeye devam edeceğini ve danışmanlarının ek gümrük vergileri konusunda öneriler sunacağını bildirdi.

Ancak yaptırımların bir bölümünün uygulanmamasının, Rusya’nın yıllardır dışlandığı Batı finans sistemine yeniden erişim sağlamasına yol açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor.

Bankalara kara para aklamayla mücadele ve yaptırımlar konusunda danışmanlık veren Oliver Wyman şirketinin ortağı Daniel Tannebaum, mevcut yaptırım sisteminin temel yapısının yürürlükte kaldığını belirtti.

Tannebaum, muafiyetin ileride geri çekilmesi ihtimalinin finans kuruluşları açısından risk yarattığını, bu nedenle bankaların Rusya ile işlemlere yeniden başlamaya isteksiz olabileceğini değerlendirdi.

Kararın ABD ekonomisine gerçekte ne ölçüde olumlu katkı sağlayacağının da belirsiz olduğunu ifade etti.

Kaynak: The New York Times