Norveç’in 2,3 trilyon dolarlık devlet varlık fonu Norges Bank Investment Management’ın (NBIM), Türkiye’de düzenleyici kurumların hisse manipülasyonu nedeniyle kişilere para cezaları vermesinin ardından da Batıçim Batı Anadolu Sanayi ve Ticaret AŞ, Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret AŞ ile Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’deki hisselerini elinde tuttuğu belirtildi.

NBIM’in son açıklamaları, fonun söz konusu hisselerdeki pozisyonlarını 30 Haziran’a kadar koruduğunu gösteriyor.

İstanbul Portföy ile yollar ayrıldı, hisseler tutuldu

NBIM, Türkiye’deki yatırımlarının 2,1 milyar dolarlık bölümünü yöneten dış portföy yöneticisi İstanbul Portföy Yönetimi AŞ ile ilişkisini sona erdirdi. Buna karşın Batıçim, Vişne Madencilik ve Peker GYO’daki doğrudan yatırımlarını korudu.

Türk düzenleyici kurumları, İstanbul Portföy’ün bir ortağına Batıçim hisselerinde fiyat konusunda yanıltıcı hareketler nedeniyle 18,5 milyon TL para cezası verdi.

Batıçim hisseleri 2024’te hızla yükselerek şirketin piyasa değerini 45 milyar TL’ye, tarihsel ortalamasının yaklaşık 10 katına taşımıştı. Sermaye piyasası otoritesinin bu yükselişe ilişkin incelemesi para cezasıyla sonuçlanırken, gelişme NBIM’in İstanbul Portföy ile dış yönetim ilişkisini sona erdirmesine yol açtı.

Vişne ve Peker'de Tera bağlantısı

Vişne Madencilik ile Peker GYO ise Fon Krizi’nin önemli şirketlerinden Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bağlantılarıyla dikkat çekiyor.

Vişne Madencilik’in Şubat 2025’te gerçekleştirilen halka arzını Tera düzenledi. Peker GYO’nun da aynı ağla bağlantıları bulunuyor.

Türkiye’deki Fon Krizi, bireysel yatırımcılara yönelik fonlar aracılığıyla küçük ölçekli şirketlerin hisselerini şişirmekle suçlanan yerel finans şirketleri etrafında şekilleniyor. Savcılar, piyasa çökmeden önce şirket değerlemelerinin yapay biçimde yükseltilip yükseltilmediğini araştırırken, fon yöneticileri ve şirket yöneticilerinin de aralarında bulunduğu onlarca kişi tutuklandı.

Üç hissede büyük kayıp

Piyasadaki çöküş üç şirkette de ağır kayıplara yol açtı.

Vişne Madencilik hisseleri yüzde 50, Batıçim yüzde 67, Peker GYO hisseleri ise yüzde 80’in üzerinde değer kaybetti.

Borsa İstanbul Tüm Endeksi mayıs ayından bu yana yüzde 22 gerilerken, piyasa değerinden 4,6 trilyon TL, yaklaşık 94,6 milyar dolar silindi.

Norveç varlık fonunun denetimi sorgulanıyor

Yaşananlar, NBIM’in dış portföy yöneticilerine devrettiği yatırım kararlarını nasıl denetlediği konusunda da soru işaretleri doğurdu.

Norwegian School of Economics’ten Karin Thorburn, dış yöneticilere devredilen yatırım kararlarının fon bünyesinde alınan kararlarla aynı düzeyde incelemeye tabi tutulup tutulmadığına ilişkin daha geniş bir kurumsal yönetim sorununa dikkat çekti.

NBIM konu hakkında yorum yapmadı. Fon yatırımlarını altı aylık dönemlerle açıklıyor ve mevcut son veriler 30 Haziran’a kadar olan pozisyonları gösteriyor.

NBIM’in varlıklarının yüzde 5’i dış yöneticiler tarafından yönetiliyor. Yaşanan süreç, büyük devlet varlık fonlarının dalgalı piyasalarda dış portföy yöneticileri kullanırken karşı karşıya kaldıkları denetim, şeffaflık ve risk yönetimi sorunlarını yeniden gündeme getirdi.

Kaynak: Bloomberg