Mali Suçları Araştırma Kurulunda (MASAK) Daire Başkan Yardımcılığı görevinde bulunmuş Ramazan Başak, gazeteci Timur Soykan'ın BirGün TV'de yayımlanan Cevap Hakkı programında Türkiye sermaye piyasalarındaki usulsüzlük iddialarını, denetleyici kurumların sorumluluklarını ve finans kuruluşları arasındaki ilişkileri değerlendirdi.
Tera Yatırım ve bağlantılı şirketler hakkındaki uyarılarının yıllarca dikkate alınmadığını savunan Başak, yaşananların yalnızca bazı finans şirketlerinin işlemleriyle açıklanamayacağını, siyasi, bürokratik ve yargısal bağlantıların da araştırılması gerektiğini söyledi.
Başak, yaptığı başvuruların ardından kendisinin iki kez gözaltına alındığını hatırlatarak, denetleyici kurumların zamanında harekete geçmesi halinde ekonomik kayıpların bu boyuta ulaşmayacağını ileri sürdü.
Finans sektöründe birbiriyle bağlantılı yatırım şirketleri, bankalar, faktoring kuruluşları ve fon yönetim şirketlerinden oluşan bir yapı kurulduğunu öne süren Başak, bu kuruluşlara verilen izinlerin de soruşturulması gerektiğini belirtti.
“Vatan hainlerinin verebileceği zarardan çok daha fazlası verilmiştir”
Başak, sermaye piyasalarındaki usulsüzlük iddialarının Türkiye ekonomisine ve finans sistemine duyulan güvene ağır zarar verdiğini vurguladı.
Yaşananları yalnızca belirli yatırımcıların para kaybetmesiyle sınırlı görmediğini belirten Başak, oluşan ekonomik ve kurumsal tahribatın uzun yıllar hissedileceğini söyledi.
“Vatan hainlerinin verebileceği zarardan çok daha fazlası verilmiştir” diyen Başak, ortaya çıkan tablonun kamu kurumlarının denetim görevlerini ne ölçüde yerine getirdiği sorusunu gündeme getirdiğini ifade etti.
Başak'a göre finans kuruluşları arasındaki para hareketleri, olağan dışı kazançlar ve şüpheli işlemler zamanında incelenseydi hem yatırımcı kayıpları hem de finansal sisteme duyulan güvenin zedelenmesi önlenebilirdi.
“SPK ve BDDK'yı yıllar önce uyardım”
Ramazan Başak, Tera Yatırım ve bağlantılı işlemler konusunda Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (BDDK) çeşitli başvurularda bulunduğunu anlattı.
Başvurularında finansal işlemlerin niteliğine, bazı şirketlere sağlanan izinlere ve sermaye piyasalarında oluştuğunu düşündüğü risklere dikkat çektiğini belirten Başak, kurumların yeterli karşılık vermediğini savundu.
BDDK'nın önceki başkanlarından Mehmet Ali Akben'e de uyarılarını ilettiğini söyleyen Başak, bu başvurusuna yanıt alamadığını ileri sürdü.
SPK'nın önceki yönetim dönemlerinin de ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini belirten Başak, özellikle denetim eksikliklerinin ve şüpheli işlemler karşısında alınmayan kararların araştırılmasını istedi.
Başak, bir finans kuruluşuna banka kurma izni verilmesinin yalnızca faaliyet alanını genişletmediğini, aynı zamanda o kuruluşa kamuoyu ve yatırımcılar nezdinde mali güç ve itibar kazandırdığını vurguladı.
Bu nedenle izin süreçlerinde yapılan hataların sonraki işlemleri de etkileyebileceğini kaydetti.
“Ben şikâyet ediyorum, benim kapıma jandarma ve polis geliyor”
Başak, sermaye piyasalarındaki işlemlere ilişkin yaptığı başvuruların ardından yaşadıklarını anlatırken, soruşturmaların bugünkü aşamaya ulaşacağını başlangıçta tahmin etmediğini belirtti.
“Bu işin en çok faturasını ödeyenlerden birisi olduğum için ben şikâyet ediyorum. Ama benim kapıma jandarma, polis geliyor ve onlara hiçbir şey olmuyor” diyen Başak, şüpheli işlemlerle ilgili kişilerin zamanında ifadeye çağrılmamasını eleştirdi.
Başak, “Bir tek savcı, bir tek sermaye piyasası denetçisi veya görevlisi bu insanların bir gün ifadesini alabilmiş olsaydı, inanın bu kadar tahribat asla olmazdı” ifadelerini kullandı.
Denetim eksikliğinin başka yapılanmaları da cesaretlendirdiğini savunan Başak, ortaya çıkan ekonomik zararın büyümesinde kamu kurumlarının sorumluluğu bulunduğunun altını çizdi.
Emre Tezmen'le mahkemede karşı karşıya geldiğini anlattı
Programda Tera Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen'le yaşadığı hukuki sürece de değinen Başak, Tezmen'le mahkemede karşı karşıya geldiğini söyledi.
Soykan'ın soruları üzerine Tezmen'in duruşmaya Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden katıldığını belirten Başak, aralarında doğrudan bir karşılaşma yaşandığını aktardı.
MASAK eski Daire Başkan Yardımcısı Ramazan Başak, Tezmen'in işlemlerle ilgili açıklamalarında kampanyaların başarılı olduğunu savunduğunu söyledi.
Finansal işlemlerin gerçek niteliğinin yalnızca şirket yöneticilerinin açıklamalarıyla değil, para hareketleri, fon işlemleri ve şirketler arasındaki ilişkiler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“Aralık ayında kaçacaklardı”
Başak, soruşturma konusu işlemlerin sürdürülebilir olmadığını ve bazı kişilerin Türkiye'den ayrılmayı planladıklarını düşündüğünü söyledi.
Timur Soykan'ın aralık ayında kaçış planı yapıldığına ilişkin sorusuna Başak, bundan emin olduğunu belirterek yanıt verdi.
Başak, söz konusu finansal yapının aynı şekilde devam edemeyeceğini düşündüğünü, bu nedenle ilgili kişilerin ülkeden ayrılmaya hazırlanmış olabileceklerini ileri sürdü.
“Siyasetten, yargıdan ve bürokrasiden destek almadan mümkün değil”
Başak, yıllarca devam ettiğini öne sürdüğü işlemlerin üst düzey destek olmadan sürdürülemeyeceği yönündeki değerlendirmesini yineledi.
“Siyasetten, yargıdan ve bürokrasiden çok yüksek yerlerden destek almadan yapılması mümkün değil” diyen Başak, soruşturmaların ilerlemesiyle bazı isimlerin ortaya çıkmaya başladığını iddia etti.
Sürecin henüz tamamen kontrolden çıkmadığını, ancak artık geri döndürülmesinin zorlaştığını düşündüğünü belirten Başak, şu ifadeleri kullandı:
“Okun tam anlamıyla yaydan çıktığını söyleyemem. Ama ok yarı yarıya yaydan çıkmış artık. Kontrolden çıktığını düşünüyorum.”
Başak, soruşturmaların bütün üst düzey bağlantılara ulaşamasa bile farklı kademelerde görev yapan kişilere uzanabileceğini savundu.
“Belki A takımına ulaşmayabilirler ama B, C takımları veya A takımının yarısına kadar isteseler de istemeseler de gidecek bu olay” diyen Başak, soruşturma kapsamına alınacak kişilerin başkaları hakkında bilgi verebileceğini öne sürdü.
“214 kişinin 180 milyar TL kazandığı söyleniyor, liste neden açıklanmıyor?”
Programda, sermaye piyasalarındaki işlemlerden yüksek tutarlarda kazanç sağladığı belirtilen kişilerin kimliklerinin neden açıklanmadığı da tartışıldı.
Timur Soykan, bir bakanın açıklamalarına atıfta bulunarak 214 kişinin 180 milyar TL kazanç elde ettiğinin ifade edildiğini hatırlattı ve bu kişilerin listesinin neden kamuoyuyla paylaşılmadığını sordu.
Başak, listede önemli isimlerin bulunabileceğini düşündüğünü belirterek, açıklama yapılmamasının nedenlerinden birinin bu olabileceğini öne sürdü.
Soruşturmaların yalnızca büyük kazanç sağlayan kişilere değil, kazançların hangi yöntemlerle elde edildiğine de odaklanması gerektiğini vurgulayan Başak, içeriden bilgi kullanarak işlem yapanlarla piyasadaki yükselişi görerek yatırım yapanların birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.
“Herkes içeriden bilgi alarak para kazanmadı”
Başak, bir avukatın kendisini arayarak müvekkilinin sermaye piyasalarındaki işlemlerden elde ettiği kazançla ilgili görüş istediğini anlattı.
Söz konusu yatırımcının 200 milyon TL yatırarak 250 milyon TL geri aldığını aktaran Başak, bazı yatırımcılardan elde ettikleri kazançların geri ödenmesinin talep edildiğini söyledi.
Başak, bu tür işlemlerde ana paranın, gerçek kazancın, enflasyonun ve daha önce ödenen vergilerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Özellikle içeriden bilgi kullanımı veya dolandırıcılık yoluyla elde edilen kazançlarla, piyasada oluşan fiyat hareketlerine güvenerek yapılan yatırımlar arasında ayrım yapılmasının önemine dikkat çekti.
“Herkes piyasaya aykırı işlem yaparak veya içeriden bilgi alarak bu paraları kazanmıyor” diyen Başak, bazı kişilerin yalnızca kazanç sağlandığını gördükleri bir sisteme yatırım yaptıklarını belirtti.
Başak'a göre, bu kişilerin sorumluluğu değerlendirilirken denetleyici kurumların işlemlere neden zamanında müdahale etmediği de sorgulanmalı.
“SPK neden 50 şirketi kendisi inceleyip savcılığa bildirmedi?”
Başak, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının bazı şirketlere ilişkin SPK'dan bilgi istemesini de eleştirdi.
Savcılığın yaklaşık 50 şirket hakkında bilgi talep ettiğini belirten Başak, sermaye piyasalarını denetlemekle yükümlü SPK'nın bu işlemleri daha önce inceleyerek gerekli gördüğü durumlarda suç duyurusunda bulunması gerektiğini savundu.
Başak, “Neden İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı SPK'dan bu bilgileri talep ediyor? SPK'nın görevi değil mi?” diye sordu.
Başak'ın sözünü ettiği şirketler arasında Destek Faktoring, Tera Yatırım, Özata ve Gündoğdu Gıda da bulunuyor.
Bu şirketlerin adlarının soruşturma kapsamında bilgi talep edilen kuruluşlar arasında geçtiğini ileri süren Başak, SPK'nın gözetim ve denetim yetkilerini zamanında kullanmamasının soruşturma süreçlerini uzattığını savundu.
Başak, “Neden SPK bunları inceleyip bütün belgeleriyle birlikte savcılığa suç duyurusu yapmıyor da savcılık bu belgeleri istiyor?” ifadelerini kullandı.
“442 kişi 401 milyar TL çekmiş”
Başak, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda MASAK'ın yetkilerine ilişkin yapılan bir tartışmayı da gündeme getirdi.
Komisyonda dile getirilen bilgilere göre 1-16 Eylül tarihleri arasında 442 kişinin toplam 401 milyar TL çektiğinin belirtildiğini aktaran Başak, bu büyüklükteki para hareketlerinin nasıl gerçekleştiğinin araştırılması gerektiğini söyledi.
Başak, MASAK Başkanının söz konusu işlemleri önceden göremediklerine ilişkin açıklamasını kısmen doğru, ancak eksik bulduğunu belirtti.
Türkiye'de MASAK'ın bütün para transferlerini anlık olarak izlediği bir sistem bulunmadığını, şüpheli işlem bildirimlerinin önemli bir bilgi kaynağı olduğunu anlatan Başak, bunun kurumun kullanabileceği diğer yetkileri ortadan kaldırmadığını savundu.
Bankaların ve ilgili finansal kuruluşların şüpheli işlemleri bildirme yükümlülüğüne dikkat çeken Başak, bildirimin yapılmaması veya geç yapılmasının da incelenmesi gerektiğini belirtti.
“MASAK'ın işlemleri erteleme yetkisi var”
Başak, MASAK'ın yalnızca şüpheli işlem bildirimlerini alan ve sonradan değerlendiren bir kurum olarak görülmesine karşı çıktı.
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 19/A maddesi kapsamında işlemlerin ertelenmesine ilişkin bir mekanizma bulunduğunu hatırlatan Başak, büyük tutarlı ve şüpheli para hareketlerinde bu yetkinin önem kazandığını söyledi.
Başak, para transferlerinin tamamının önceden görülememesinin, şüpheli işlemlere ilişkin bilgi edinildiğinde harekete geçilemeyeceği anlamına gelmediğini savundu.
Bu nedenle 401 milyar TL olarak dile getirilen para hareketlerinin hangi bankalar üzerinden gerçekleştirildiğinin, şüpheli işlem bildirimlerinin yapılıp yapılmadığının ve ilgili kurumların hangi aşamada bilgi sahibi olduğunun araştırılması gerektiğini belirtti.
“Vatandaşın finansal okuryazarlığını tartışamazsınız”
Başak, sermaye piyasalarındaki olağan dışı kazançlara yatırım yapan vatandaşların sosyal medyada eleştirilmesine de karşı çıktı.
Yüksek kazanç beklentisiyle yatırım yapan kişilerin riskleri değerlendirme sorumluluğu bulunduğunu kabul etmekle birlikte, kamu kurumlarının gözetim yükümlülüğünün göz ardı edilemeyeceğini savundu.
Başak, denetleyici kurumların şüpheli işlemlerden haberdar oldukları halde müdahale etmedikleri iddiasını merkeze alarak şöyle konuştu:
“Vatandaşın finansal okuryazarlığını tartışamazsınız. Devlet görevini yapmamış, dolandırıcılar şaibeli işlemleri bile bile yapmış ve siz de görüyorum, biliyorum demişsiniz ve müdahale etmemişsiniz.”
Başak, içeriden bilgi kullanarak veya dolandırıcılıkla kazanç sağlayanları bu değerlendirmesinin dışında tuttuğunu özellikle vurguladı.
Küçük yatırımcıların uğradıkları zararların tamamından sorumlu tutulamayacağını belirten Başak, denetim kurumlarının da hesap vermesi gerektiğini savundu.
Norveç Varlık Fonu ve Citibank iddialarına dikkat çekti
Ramazan Başak, yaşananların yalnızca Türkiye'deki bireysel yatırımcıları etkilemediğini, uluslararası finans kuruluşlarının da bazı işlemler nedeniyle zarar gördüklerini ileri sürdüklerini söyledi.
Norveç Varlık Fonu ve Citibank'ın adını anan Başak, bu kuruluşların risk yönetimi konusunda geniş uzman kadrolarına sahip olmalarına rağmen mağduriyet iddialarında bulunmalarının Türkiye'nin finansal itibarı açısından önemli olduğunu savundu.
Başak, söz konusu kuruluşların paralarının iade edilmemesi halinde dava açabileceklerine ilişkin açıklamalarda bulunduklarını hatırlattı. Bu iddiaların uluslararası yatırımcıların Türkiye sermaye piyasalarına duyduğu güven bakımından ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
“3 bin reel sektör firması 116 milyar TL kaybetti”
Başak, programda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yayımladığı bir rapora da dikkat çekti.
Raporda yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının yatırım fonlarında toplam 116 milyar TL kayba uğradığının ortaya konulduğunu belirten Başak, bu büyüklükteki bir kaybın yalnızca yatırım yapan şirketlerle sınırlı kalmayacağını savundu.
Başak, şirketlerin söz konusu kaynakları vergi ödemeleri, personel maaşları ve mal alımları gibi faaliyetlerinde kullanabileceklerini belirterek, kayıpların tedarik zinciri boyunca başka işletmeleri de etkileyebileceğini söyledi.
“3 bin reel sektör firması 116 milyar kaptırmış bu fonlara” diyen Başak, ekonomik etkilerin dalga dalga yayılabileceği uyarısında bulundu.
“BDDK'nın verdiği banka izinleri bu yapıya itibar kazandırdı”
Başak, sermaye piyasalarındaki işlemler nedeniyle SPK'nın birinci derecede sorumlu olduğunu savunmakla birlikte, BDDK'nın da önemli denetim eksiklikleri bulunduğunu ileri sürdü.
BDDK'nın bazı finans gruplarına banka ve diğer finansal kuruluş izinleri vermesini eleştiren Başak, bu izinlerin ilgili gruplara yalnızca yeni faaliyet alanları açmadığını, aynı zamanda mali güç ve güvenilirlik görüntüsü kazandırdığını söyledi.
Başak, Tera Yatırım'la bağlantılı olduğunu belirttiği bir gruba banka izni verilmesini örnek göstererek, denetleyici kurumların kararlarının sonraki finansal işlemlerde etkili olduğunu savundu.
BDDK'nın Adil Grubu'na bağlı kuruluşlara verdiği izinleri de gündeme getiren Başak, Adil Varlık Yönetimi, Fair Finans ve Adil Katılım Bankası'nın kuruluş süreçlerinin incelenmesi gerektiğini söyledi.
Pusula ve Destek gruplarıyla bağlantılı kuruluşlara verilen izinlere de değinen Başak, özellikle banka sahibi olabilmek için gerekli mali güç ve itibar koşullarının yeterince araştırılıp araştırılmadığını sorguladı.
Başak, İktisat Katılım Bankası'na ilişkin izin sürecinde kuruluş veya faaliyet izni verilmesiyle bankanın fiilen faaliyete geçmesinin birbirinden ayrılması gerektiğini de belirtti.
Bu kuruluşların izin süreçlerinin ve sermaye yapılarının ayrıntılı biçimde incelenmesini isteyen Başak, BDDK'nın verdiği kararların kamuoyunda güven oluşturduğunu, bu nedenle kurumun sorumluluğunun yalnızca izin vermekle sona ermediğini savundu.
BDDK'dan ayrılıp Adil Grubu'na geçen yönetici tartışması
Programda BDDK'dan ayrılan üst düzey bir yöneticinin kısa süre sonra özel sektörde görev alması da gündeme geldi.
Timur Soykan, BDDK Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Murat Yonaç'ın kurumdan ayrıldıktan kısa süre sonra Adil Grubu'na geçtiğini belirterek, bu geçişin nasıl gerçekleştiğini sordu.
Başak, kamu kurumlarında görev yapan kişilerin daha sonra denetledikleri sektörlerde çalışmasının çıkar çatışması riski doğurabileceğini söyledi.
Bankacılık ve sermaye piyasası mevzuatında kurul başkanları ve üyeleri için görevden ayrıldıktan sonra belirli sürelerle sektörde çalışmaya ilişkin sınırlamalar bulunduğunu anlatan Başak, aynı kuralların başkan yardımcıları, daire başkanları ve denetim elemanları için uygulanmadığını belirtti.
Bu durumun önemli bir mevzuat eksikliği olduğunu savunan Başak, kamu görevlilerinin görevdeyken denetledikleri veya izin verdikleri kuruluşlara kısa süre sonra geçmesinin denetim kararlarının tarafsızlığı konusunda soru işaretleri oluşturduğunu söyledi.
Başak, benzer tartışmaların yalnızca BDDK ile sınırlı olmadığını, kamu kurumlarının farklı alanlarında da yaşandığını ileri sürdü.
“Denetledikleri bankaların yönetimine geçtiler”
Başak, geçmişte adını açıklamadığı bir bankaya ilişkin denetim raporları konusunda yaşandığını öne sürdüğü bir olayı da anlattı.
Söz konusu bankayla ilgili zimmet iddialarını içeren denetim raporlarının kurum içinde tartışıldığını belirten Başak, bazı kurul üyelerinin raporlarda suç bulunmadığı yönünde görüş bildirdiğini söyledi.
Başak'ın anlatımına göre raporlar yeniden incelenmesine rağmen kurulda aynı yönde kararlar alındı.
Başak, bu kararlarda rol oynadığını ileri sürdüğü bazı kişilerin daha sonra aynı bankanın veya iştiraklerinin yönetiminde ve hukuk işlerinde görev aldığını iddia etti.
Bu örneğin denetim görevleriyle özel sektör ilişkileri arasındaki sınırın önemini gösterdiğini belirten Başak, kamu görevlilerinin ileride çalışabilecekleri kuruluşlara ilişkin karar verirken çıkar çatışmasına yol açabilecek durumların önlenmesi gerektiğini savundu.
Mehmet Ali Akben'in Vakıf Katılım'a geçişini de eleştirdi
Başak, BDDK eski Başkanı Mehmet Ali Akben'in daha sonra Vakıf Katılım'da görev almasını da değerlendirdi.
Denetleyici kurumların üst yönetiminde bulunan kişilerin görevden ayrıldıktan sonra bankacılık sektörüne geçişlerine ilişkin sınırlamaların amacının çıkar çatışmasını önlemek olduğunu belirten Başak, bu sınırlamaların yalnızca kanunun lafzıyla değil, amacıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Vakıf Katılım'ın statüsünün bu tartışmada gerekçe gösterildiğini aktaran Başak, daha önce denetim ve yaptırım kararlarında rol alan kişilerin sonradan ilgili kuruluşların yönetimine geçmesinin etik açıdan sorgulanması gerektiğini savundu.
Başak'a göre kamu görevlilerinin sonraki kariyerlerini dikkate alarak karar vermesi ihtimali bile denetim kurumlarına duyulan güveni zedeleyebilir.
“Birbirine bağlı finans kuruluşlarından oluşan bir sistem kuruldu”
MASAK eski Daire Başkan Yardımcısı Başak, sermaye piyasalarındaki usulsüzlük iddialarının merkezinde birbirleriyle finansal ilişki kuran çok sayıda şirketin bulunduğunu savundu.
Yatırım şirketleri, portföy yönetim şirketleri, bankalar ve faktoring kuruluşlarının birbirleriyle bağlantılı işlemler yaptığını belirten Başak, bu kuruluşların faaliyetlerinin tek tek değil, bütün olarak incelenmesi gerektiğini söyledi.
Başak, sistemin işleyişini anlatırken bir kuruluşun kredi verdiğini, diğerinin fon topladığını, bir başkasının ise hisse senedi işlemleri gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Bu işlemlerin aynı ekonomik yapı içerisinde birbirini desteklediğini savunan Başak, denetleyici kurumların şirketler arasındaki ilişkileri daha erken aşamada tespit etmesi gerektiğini belirtti.
Başak, söz konusu yapıyı bir “ekosistem” olarak nitelendirerek, şirketler arasında gerçekleşen para hareketlerinin ve finansman ilişkilerinin soruşturmanın önemli bir bölümünü oluşturması gerektiğini ifade etti.
Destek Faktoring hakkında 67-68 milyar TL iddiası
Başak, Destek Faktoring'in gerçekleştirdiğini ileri sürdüğü işlemlere de dikkat çekti.
Şirketin hisse senetlerini teminat olarak kullanarak para piyasası fonlarından yüksek tutarda kaynak sağladığını savunan Başak, bu işlemlerle yaklaşık 67-68 milyar TL'lik finansman elde edildiğini öne sürdü.
Başak'ın anlatımına göre hisse senetlerinin değer kaybetmesinin ardından fonlardan sağlanan paranın geri ödenmesinde sorunlar ortaya çıktı.
Bu tür işlemlerin BDDK'nın gözetim ve denetim sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Başak, hisse senedi fiyatlarındaki olağan dışı yükselişlerin ve bu hisselerin teminat olarak kullanılmasının zamanında incelenmesi gerektiğini savundu.
Başak, Destek Grubu'na verilen bankacılık izinlerinin de bu çerçevede araştırılmasını istedi.
“Bir şirket kredi veriyor, diğeri fon alıyor”
Başak, Adil Grubu ve bağlantılı finans kuruluşları üzerinden gerçekleştirildiğini ileri sürdüğü başka para hareketlerinden de söz etti.
Bir katılım bankasının sermayesiyle bağlantılı işlemlerde kredi ve fon kaynaklarının kullanıldığını öne süren Başak, Terabank üzerinden sağlanan finansmanla diğer kuruluşlar arasında ilişkiler kurulduğunu iddia etti.
Başak, farklı finans kuruluşlarının aynı yapı içinde birbirlerine kaynak aktarmasının ve bu kaynakların yatırım fonlarıyla hisse senedi işlemlerinde kullanılmasının kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini belirtti.
Bu işlemlerin bir bölümünün yasal finansman faaliyetleri olarak görünmesinin, şirketler arasındaki ilişkilerin ve nihai para hareketlerinin araştırılmasına engel olmaması gerektiğini savundu.
Ramazan Başak'a göre denetim kurumlarının her kuruluşu yalnızca kendi faaliyet alanı içinde değerlendirmesi, birbirine bağlı işlemlerden kaynaklanan risklerin gözden kaçmasına neden oldu.
“Şahap Kavcıoğlu'na bizzat anlattım”
Başak, BDDK'daki bazı uygulamalara ilişkin duyduğu rahatsızlığı, kısa bir süre önce görevinden istifa eden BDDK eski Başkanı Şahap Kavcıoğlu'na doğrudan ilettiğini de açıkladı.
Yaklaşık bir buçuk yıl önce Kavcıoğlu'ndan randevu istediğini belirten Başak, görüşmede kurum personeline ilişkin ciddi etik sorunlar bulunduğunu anlattığını söyledi.
Başak, finans sektöründe bazı görev ve işlemler karşılığında maddi menfaat talep edildiğine yönelik iddialar duyduğunu belirtti.
Bu iddialar arasında kombine biletler, özel localar, yurt dışı seyahat biletleri ve araç alımları gibi konuların bulunduğunu söyleyen Başak, bunları Kavcıoğlu'na aktardığını ileri sürdü.
Başak, görüşmeye bir kurul üyesinin de katıldığını ve duyduğu iddiaların ileride çok büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunduğunu anlattı.
Kavcıoğlu'nun kendisinden şirket ve banka isimlerini istediğini belirten Başak, asıl sorumluluğun menfaat talep ettiği ileri sürülen kamu görevlilerinde aranması gerektiğini savundu.
Başak, görüşmede BDDK'daki bir yöneticinin düğününü de örnek gösterdiğini söyledi.
“BDDK'daki düğüne gitmek zorunda hissettiler”
Başak, finans sektöründe büyük tartışma yarattığını belirttiği düğüne ilişkin gözlemlerini ayrıntılarıyla anlattı.
BDDK'daki bir yöneticinin düğün davetiyesinin finans kuruluşlarına gönderildiğini söyleyen Başak, sektördeki bazı kişilerin davete katılmamaları halinde sorun yaşayabilecekleri endişesine kapıldığını ileri sürdü.
Başak, finans kuruluşlarının denetleyici kurumlarla sürekli ilişki içerisinde bulunmaları nedeniyle bu tür davetlerin sıradan bir özel etkinlik olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.
Düğüne katılma konusunda sektörde ciddi rahatsızlık oluştuğunu belirten Başak, bazı kişilerin davet sahibiyle yakınlıkları bulunmamasına rağmen katılmak zorunda hissettiklerini söyledi.
Başak, yaşananları Şahap Kavcıoğlu'na anlatırken şu karşılaştırmayı yaptığını aktardı:
“Bu, hâkimin davasına baktığı kişileri ve şirketleri düğününe davet etmesi gibi bir şey.”
Denetim yetkisine sahip kamu görevlileriyle denetlenen kuruluşlar arasındaki ilişkinin belirli etik sınırlar içinde kalması gerektiğini belirten Başak, düğüne katılımın ve takı verilmesinin bu açıdan değerlendirilmesini istedi.
“Yönetim kurulları 10 bin dolar takı takma kararı aldı”
Başak, düğüne katılan bazı finans kuruluşlarının yüksek tutarda takı verilmesi için yönetim kurulu düzeyinde karar aldığını da iddia etti.
“Yönetim kurulları toplandı, 10 bin dolar takı takalım diye karar verdiler” diyen Başak, bu durumun finans sektöründe ciddi rahatsızlık yarattığını ileri sürdü.
Başak, düğünde takı verilmesinin boyutuna ilişkin soruya da yanıt verdi. Timur Soykan'ın toplam takı miktarının öğrenilemediğini hatırlatması üzerine Başak, düğünde çok yüksek miktarda takı toplandığını öne sürdü.
“Kova kova boşaltıyorlardı, torba torba boşaltıyorlardı” diyen Soykan'a cevaben Başak, toplam tutarın astronomik bir rakama ulaştığını düşündüğünü söyledi. Düğünde uzun takı kuyrukları oluştuğunu da anlattı.
“Şahap Kavcıoğlu nikâh şahitleri arasındaydı”
Başak, söz konusu düğüne kendisinin de katıldığını ve Şahap Kavcıoğlu'nun nikâh şahitleri arasında bulunduğunu söyledi.
Kavcıoğlu'nun düğüne katılımını ve nikâh şahitliğini de etik tartışma kapsamında değerlendiren Başak, kamu görevlilerinin denetledikleri sektörlerle ilişkilerinde daha dikkatli davranmaları gerektiğini savundu.
Başak, konuyu Kavcıoğlu'na aktardığında yeterli karşılık alamadığını ileri sürdü.
Düğüne ilişkin uygulamaların etik bir sorun oluşturduğunu düşündüğünü belirten Başak, Kavcıoğlu'nun ise bu konuda aynı değerlendirmeyi yapmadığını söyledi.
Soykan'ın, Kavcıoğlu'nun etik bir sorun görüp görmediğine ilişkin sorusunu Başak, “Hiç görmüyor” diye yanıtladı.
Başak, kamu görevinde uzun yıllar çalışmış biri olarak bu tür ilişkileri son derece yanlış bulduğunu vurguladı.
“Bu tür ilişkiler karşılıklı bağımlılık yaratıyor”
Başak, finans kuruluşları ile denetleyici kurumlarda görev yapan kişiler arasında kurulduğunu öne sürdüğü ilişkilerin daha geniş bir soruna işaret ettiğini belirtti.
Düğün davetleri, yüksek tutarlı hediyeler ve diğer maddi menfaat iddialarının kamu kurumlarının tarafsızlığına duyulan güveni zedeleyebileceğini savundu.
Başak, bu ilişkiler nedeniyle tarafların birbirlerinin davranışlarından haberdar hale geldiğini ve karşılıklı bağımlılık oluşabildiğini ileri sürdü.
Finans sektöründeki birçok kişinin düğüne ilişkin rahatsızlığını dile getirdiğini söyleyen Başak, kamu görevlilerinin yalnızca hukuka uygun davranmasının değil, çıkar çatışması görüntüsü oluşturmaktan da kaçınmasının önemli olduğunu belirtti.
“Mehmet Şimşek'in uyarıda bulunması sorumluluğunu ortadan kaldırmaz”
Başak, Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in sermaye piyasalarındaki usulsüzlük iddialarına ilişkin açıklamalarını da eleştirdi.
Şimşek'in daha önce piyasa manipülasyonlarına dikkat çektiğini ve konuyu Finansal İstikrar Komitesinde gündeme getirdiğini hatırlatan Başak, bu açıklamaların yeterli olmadığını savundu.
Başak, ekonomiden sorumlu bakanın yalnızca uyarıda bulunmakla yetinmemesi gerektiğini belirterek, daha etkili önlemler alınabileceğini ileri sürdü.
Şimşek'in, konuyu Finansal İstikrar Komitesinde dile getirdiğini söylemesine ilişkin Başak, “Olay bu kadar mı?” diye sordu.
Başak, sermaye piyasalarında yaşandığını ileri sürdüğü büyük tahribatın yalnızca ilgili yatırımcıları değil, Türkiye ekonomisinin tamamını etkileyeceğini savundu.
Özellikle reel sektör firmalarının fonlarda uğradıkları kayıpların ekonomik faaliyetler üzerinde uzun süreli etkileri olabileceğini belirtti.
“Kurumların bağımsızlığı gerekçe gösterilemez”
Başak, SPK ve BDDK gibi kurumların idari ve mali özerkliğinin, Hazine ve Maliye Bakanlığının sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmadığını savundu.
Denetleyici kurumların kararlarına doğrudan müdahale edilemeyeceğine ilişkin yasal düzenlemeleri hatırlatan Başak, buna rağmen ekonomiden sorumlu bakanın sorunların çözümü için kullanabileceği başka araçlar bulunduğunu ileri sürdü.
Başak, Şimşek'in yalnızca toplantılarda uyarıda bulunmasını ve yazışmalar yapmasını yetersiz bulduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Ekonomi bakanı olarak hiç mi yapabileceğiniz başka bir şey yoktu?”
Şimşek'in açıklamalarını sorumluluğu başka kurumlara bırakma girişimi olarak değerlendiren Başak, üst düzey atamalarda ve kurumsal kararlarda siyasi yönetimin etkisinin bulunduğunu savundu.
Ramazan Başak, Şahap Kavcıoğlu'nun gazeteci İsmail Saymaz'a yaptığı açıklamalara atıfta bulunarak, bazı bankacılık işlemlerinde Bakanlığın bilgilendirildiğine ilişkin değerlendirmelerin de araştırılması gerektiğini söyledi.
Özellikle Pusula'nın Tera tarafından satın alınması sürecindeki kararların ve ilgili kurumlar arasındaki görüşmelerin açıklığa kavuşturulmasını istedi.
“Mehmet Şimşek'in de kusuru var”
Başak, Türkiye'nin finansal sistemine duyulan güvenin zedelenmesinin maliyetinin yalnızca doğrudan parasal kayıplarla ölçülemeyeceğini söyledi.
Uluslararası yatırımcıların Türkiye'de zarar gördüklerine ilişkin iddialarının ülkenin finansal itibarı üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini belirten Başak, bu nedenle kamu kurumlarının sorumluluklarının bütün yönleriyle incelenmesi gerektiğini savundu.
Başak, Mehmet Şimşek'in yapabileceği daha fazla şey bulunduğunu ileri sürerek şu ifadeleri kullandı:
“Sayın Mehmet Şimşek'in yapabileceği çok şey vardı. Onun için bu oluşan tahribatta herkesin kusuru var. Sayın Şimşek'in de kusuru var.”
Başak, sorumluluğun yalnızca belirli şirket yöneticilerine veya doğrudan işlem yapan kişilere yüklenemeyeceğini, denetim ve yönetim kararlarının da soruşturmanın konusu olması gerektiğini vurguladı.
“Buzdağının ancak dörtte birini görüyoruz”
Başak, soruşturmaların henüz bütün finansal işlemleri ve bağlantıları ortaya çıkarmadığını düşündüğünü söyledi.
Timur Soykan'ın ortaya çıkan tablonun ne kadarının görülebildiğine ilişkin sorusunu yanıtlayan Başak, “Bence şu anda belki de dörtte birindeyiz” dedi.
İncelenmemiş hisse senetleri, yatırım fonları ve şirketler arası ilişkiler bulunduğunu savunan Başak, soruşturmaların genişlemesi halinde daha fazla işlem ve bağlantının ortaya çıkabileceğini belirtti.
Başak, bugüne kadar ortaya çıkan bilgilerin önemli olduğunu ancak finansal yapının tamamını açıklamak için yeterli olmadığını düşündüğünü ifade etti.
“Hiç umulmadık yerlere gidecek bu olay”
Başak, soruşturmaların ilerlemesiyle daha önce gündeme gelmeyen isimlerin de ortaya çıkabileceğini ileri sürdü.
Sürecin tamamen kontrolden çıktığını söylemek için erken olduğunu belirten Başak, buna rağmen gelişmelerin artık yalnızca belirli kişilerle sınırlı tutulmasının zorlaştığını savundu.
“Artık iş yavaş yavaş kontrolden çıkmaya başladı. Çünkü hiç umulmadık yerlere gidecek bu olay” diyen Başak, soruşturma kapsamındaki kişilerin başka isimlere ilişkin açıklamalarda bulunabileceğini belirtti.
Başak, bazı kişilerin kendilerini savunurken başkalarından talimat aldıklarını ileri sürebileceklerini, bunun da soruşturmaların yeni bağlantılara uzanmasına neden olabileceğini söyledi.
Soruşturmaların bütün sorumlulara ulaşamayabileceğini kabul eden Başak, buna rağmen önemli ölçüde ilerleme sağlanmasının kaçınılmaz hale geldiğini düşündüğünü ifade etti.
“Finansal kayıtlar kolay kolay yok edilemez”
Programın sonunda Soykan, finansal işlemlere ilişkin kayıtların ortadan kaldırılıp kaldırılamayacağını sordu.
Başak, bu işlemlerin kayıtlarının tamamen yok edilmesinin kolay olmadığını belirtti.
Finansal kayıtları tapu kayıtlarına benzeten Başak, para hareketlerinin ve işlemler arasındaki bağlantıların araştırılması halinde geriye dönük inceleme yapılabileceğini söyledi.
Ancak kayıtların bulunmasının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Başak, denetim ve soruşturma makamlarının bu bilgileri inceleyerek raporlaması gerektiğini ifade etti.
Başak, kayıtların incelenmemesi veya raporlara yansıtılmaması halinde bazı işlemlerin görünmez kalabileceğini belirterek, bütün bağlantıların araştırılması çağrısında bulundu.













Yorumunuz