The New York Times gazetesinin analizine göre, sosyalist adayların Demokrat Parti ön seçimlerinde elde ettiği başarılar ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani gibi demokratik sosyalist siyasetçilerin yükselişi, ABD siyasetinde sosyalizmin artan görünürlüğünü ortaya koyuyor.

Kamuoyu araştırmaları, sosyalizme yönelik olumlu görüşlerin artmasına rağmen Amerikalıların büyük bölümünün bu kavramı benimsemediğini ve sosyalizmin ne anlama geldiği konusunda önemli görüş ayrılıkları bulunduğunu gösteriyor.

Sosyalizme olumlu bakanların oranı yüzde 43’e yükseldi

Gallup’un ağustos ayında gerçekleştirdiği araştırmada, sosyalizme olumlu bakan Amerikalıların oranı yüzde 43’e ulaştı. Bu oran, kurumun 2010 yılında ölçümlere başlamasından bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.

Sosyalizme olumsuz yaklaşanların oranı yüzde 53, görüş belirtmeyenlerin oranı ise yüzde 3 olarak ölçüldü.

Kapitalizme yönelik değerlendirmelerde ise farklı bir eğilim ortaya çıktı. Kapitalizme olumlu bakanların oranı 2010 yılında yüzde 61 iken 2026'da yüzde 55’e geriledi.

Olumsuz görüş bildirenlerin oranı aynı dönemde yüzde 33’ten yüzde 43’e yükseldi.

Eylül ayında gerçekleştirilen New York Times/Siena araştırması, Demokrat seçmenlerin çoğunluğunun sosyalizme olumlu yaklaştığını, ancak kayıtlı seçmenlerin genelinde bu oranın yüzde 30’un altında kaldığını gösterdi.

Sosyalizme yönelik olumlu görüşlerdeki artış Demokratlarla da sınırlı kalmadı. Gallup verilerine göre bağımsız seçmenler arasında sosyalizme olumlu yaklaşanların oranı son bir yılda 8 yüzde puan yükseldi.

Sosyalizmin anlamı da değişiyor

Araştırmalar, Amerikalıların sosyalizm kavramına yüklediği anlamın zaman içerisinde önemli ölçüde değiştiğini ortaya koyuyor.

Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği ile bağlantılı devletlerin kendilerini sosyalist olarak tanımlaması, ABD’de sosyalizmin uzun yıllar komünizmle eş anlamlı değerlendirilmesine yol açtı.

Günümüzde ise kavram, Batı Avrupa ve İskandinav ülkelerinde yaygın olan sosyal refah programları ve kamu hizmetleriyle de ilişkilendiriliyor.

Gallup’un 1949 yılında gerçekleştirdiği araştırmada sosyalizmi devlet mülkiyeti veya devlet kontrolü olarak tanımlayanların oranı yüzde 34 iken, 2018 yılında bu oran yüzde 17’ye geriledi.

Aynı dönemde sosyalizmi eşitlikle ilişkilendirenlerin oranı yüzde 12’den yüzde 23’e, ücretsiz sosyal hizmetlerle ilişkilendirenlerin oranı ise yüzde 2’den yüzde 10’a yükseldi.

Amerikalıların çoğunluğu herkes için ücretsiz sağlık hizmetini sosyalizm kapsamında değerlendirirken, vergilerle finanse edilen devlet okulları ve halk kütüphanelerini sosyalizm olarak görmeyenlerin sayısı daha yüksek.

Sosyal politikalar, sosyalizm kavramından daha fazla destek görüyor

Kamuoyu araştırmaları, Amerikalıların sosyalizm kavramına yönelik çekincelerine rağmen sosyalist politikalarla ilişkilendirilebilecek birçok uygulamayı desteklediğini gösteriyor.

Ulusal sağlık sigortası sistemini destekleyenlerin oranı üçte ikiye ulaşmış durumda. Bu oran 2016 öncesinde yüzde 50’nin altındaydı.

Amerikalıların çoğunluğu üniversite öğrenim ücretlerinin devlet tarafından karşılanmasını isterken, ücretli aile izni de uzun süredir geniş kamuoyu desteğine sahip.

2025 yılında gerçekleştirilen bir araştırmada, devlet tarafından sağlanan okul öncesi bakım programlarını destekleyenlerin oranı yüzde 64 olarak ölçüldü.

Bu sonuçlar, seçmenlerin sosyalizm veya kapitalizm gibi siyasi kavramlara yönelik tutumlarıyla somut ekonomik ve sosyal politikalara ilişkin tercihleri arasında farklılıklar bulunduğunu gösteriyor.

Amerikalıların çoğunluğu gelir eşitsizliğine devlet müdahalesi istiyor

Sosyalizmin temel ilkelerinden biri olan servetin yeniden dağıtılmasına yönelik destek de son yıllarda arttı.

1978 yılından bu yana Amerikalıların gelir dağılımına ilişkin görüşlerini izleyen General Social Survey araştırmasına göre, toplumun çoğunluğu artık hükümetin vergileri artırarak veya düşük gelirli kesimlere yardım sağlayarak gelir farklılıklarını azaltması gerektiğini düşünüyor.

2024 verilerinde, gelir eşitsizliğinin azaltılması için devlet müdahalesini destekleyenlerin oranı Demokratlar arasında yüzde 71, Cumhuriyetçiler arasında yüzde 39, diğer siyasi gruplarda ise yüzde 52 olarak kaydedildi.

1978 yılında aynı görüşü destekleyenlerin oranı Demokratlar arasında yüzde 56, Cumhuriyetçiler arasında yüzde 28, diğer gruplarda yüzde 57 düzeyindeydi.

Veriler, özellikle Demokrat ve Cumhuriyetçi seçmenler arasında gelir dağılımına devlet müdahalesine yönelik desteğin uzun vadede arttığını ortaya koyuyor.

Kaynak: General Social Survey (GSS). Grafik, 1978-2024 döneminde ABD’de hükümetin gelir eşitsizliğini azaltması gerektiği görüşüne en güçlü desteği verenlerin toplam nüfus içindeki oranını gösteriyor.

Demokratik sosyalist adaylara destek sınırlı

Sosyalizme yönelik olumlu görüşlerdeki artışın seçim sonuçlarına ne ölçüde yansıyacağı ise belirsizliğini koruyor.

New York Times/Siena araştırmasında seçmenlere, kendisini demokratik sosyalist olarak tanımlayan bir Demokrat Parti adayına oy verip vermeyecekleri soruldu.

Katılımcıların yüzde 14’ü böyle bir adayı destekleyeceğini, yüzde 29’u desteklemeyeceğini, yüzde 45’i ise adayın demokratik sosyalist olmasının oy tercihlerini etkilemeyeceğini belirtti. Yüzde 8’i zaten Demokrat bir adaya oy vermeyeceğini ifade etti.

Demokrat seçmenler arasında demokratik sosyalist adaylara oy verebileceğini belirtenlerin oranı yüzde 24 olurken, yüzde 59’u adayın bu kimliği taşımasının kendileri açısından önem taşımadığını söyledi.

Bağımsız seçmenlerde ise yüzde 15 destek, yüzde 34 karşıtlık ve yüzde 45 oranında adayın sosyalist kimliğini önemsememe eğilimi kaydedildi.

Araştırma ayrıca seçmenlerin tanınmış demokratik sosyalist siyasetçileri her zaman bu kimlikle ilişkilendirmediğini ortaya koydu.

2016 başkanlık seçimlerinde demokratik sosyalist kimliğiyle yarışan Senatör Bernie Sanders’ı sosyalist olarak tanımlayanların oranı üçte ikinin altında kaldı.

Amerika Demokratik Sosyalistleri (DSA) üyesi olan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile Temsilciler Meclisi Üyesi Alexandria Ocasio-Cortez’i sosyalist olarak tanımlayanlar ise seçmenlerin sadece küçük bir çoğunluğunu oluşturdu.

Siyasi ve ekonomik sisteme duyulan memnuniyetsizlik artıyor

Sosyalizme yönelik olumlu görüşlerdeki yükseliş, Amerikalıların mevcut siyasi ve ekonomik sistemden duyduğu memnuniyetsizliğin arttığı bir döneme denk geliyor.

Mayıs ayında gerçekleştirilen New York Times/Siena araştırmasında seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi, mevcut sistemin köklü değişikliklere ihtiyaç duyduğunu veya tamamen yıkılarak yeniden kurulması gerektiğini belirtti.

Ekim 2024’te bu görüşü paylaşanların oranı yüzde 59’du.

Araştırmada, 2024 yılındaki tablonun tersine, mevcut sistemin tamamen değiştirilmesini isteyen Demokratların oranının Cumhuriyetçileri geçtiği görüldü.

Sistemden en fazla memnuniyetsizlik duyan seçmenlerin sosyalizme olumlu yaklaşma olasılığı, sistemde reform yapılmasını yeterli görenlere kıyasla daha yüksek çıktı.

Araştırma sonuçları, ABD’de sosyalizme yönelik artan ilginin, ekonomik eşitsizlikler ve mevcut siyasi düzene duyulan memnuniyetsizlikle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.

Kaynak: The New York Times