Türkiye’de bazı yatırım fonlarının müşterilerin para çekme taleplerini karşılayamamasıyla başlayan ve Borsa İstanbul’da sert satışlara yol açan likidite sıkışıklığının ardından yetkililer peş peşe önlemler aldı.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesi için Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası’nı görevlendirirken, piyasa manipülasyonu iddialarına ilişkin soruşturmada 4 kişi tutuklandı, 51 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlıklarına yönelik tedbir uygulandı.

Piyasalardaki sert dalgalanma sırasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) da yaklaşık 5 ila 5,2 milyar dolar arasında döviz sattığı hesaplandı.

TCMB 5 ila 5,2 milyar dolar döviz sattı

Reuters’ın dört bankacının hesaplamalarına dayandırdığı haberine göre, TCMB, fonlardaki likidite sıkıntısının Borsa İstanbul’da sert satışlara yol açtığı çarşamba günü döviz piyasasına da müdahale etti.

Dört bankacının açıklanan öncü veriler üzerinden yaptığı hesaplamalar, TCMB’nin söz konusu günde 5 ila 5,2 milyar dolar arasında döviz sattığını ortaya koydu.

TCMB aynı zamanda piyasadaki Türk lirası likiditesini desteklemek amacıyla repo fonlamasını 300 milyar liraya çıkarırken, bankaların Bankalararası Para Piyasası’ndaki borçlanma limitlerini 10 kat artırdı.

890 milyar lirayı aşan 131 fon tasfiye edilecek

SPK, cuma günü daha önce işlemleri durdurulan yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiye sürecini yürütmek üzere Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası’nı görevlendirdi.
Tasfiye edilecek fonların toplam büyüklüğünün 890 milyar lirayı aştığı ve Reuters’ın haberinde kullanılan kur üzerinden yaklaşık 18,3 milyar dolara karşılık geldiği belirtildi.

SPK’ya göre bankalar fonların portföylerindeki varlıkları nakde dönüştürecek ve elde edilen tutarı yatırımcılara dağıtacak. Tasfiye işlemlerinin, süre uzatılmadığı takdirde üç ay içerisinde tamamlanması öngörülüyor.

Tera Portföy tarafından kurulan fonların tasfiye sürecini İş Bankası, A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula tarafından kurulan fonların tasfiyesini ise Ziraat Bankası yürütecek.

Piyasa manipülasyonu soruşturmasında 4 kişi tutuklandı

Fonlara yönelik tedbirlerin ardından bazı yatırım fonları ve hisselerde gerçekleştirildiği iddia edilen manipülatif işlemlere ilişkin soruşturmada da yeni gelişmeler yaşandı.

Türkiye Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmanın SPK’nin bazı yatırım fonları ve hisselerde gerçekleştirildiği öne sürülen manipülatif işlemlere ilişkin suç duyurusu üzerine başlatıldığını açıkladı.
Gürlek’in verdiği bilgiye göre, soruşturma kapsamında 4 kişi tutuklanırken, 51 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlıklarına yönelik tedbir kararı uygulandı.

Yetkililer şüphelilerin isimlerini açıklamadı. Tutuklananlar arasında bir fonun yönetim kurulu başkanı ile yönetim kurulu üyelerinin de bulunduğu belirtildi.

Mahkeme ayrıca mal varlıklarının devredilmesini önlemek amacıyla şüphelilerin hesapları ve varlıkları üzerine kısıtlama getirdi.

Sosyal medya üzerinden manipülasyon iddiasında 16 tutuklama

Yetkililer, sosyal medya aracılığıyla sermaye piyasalarını manipüle ettikleri iddia edilen kişiler hakkında da işlem başlattı.

Adalet Bakanı Gürlek, bu soruşturmalar kapsamında 16 şüphelinin tutuklandığını açıkladı.

Fonlar müşterilerin para çekme taleplerini karşılayamadı

Piyasalardaki çalkantının arkasında bazı yatırım fonlarında ortaya çıkan likidite sıkışıklığı bulunuyor.

Analistlere göre, ağustos ayında fon düzenlemelerinde yapılan değişikliklerin ardından işlem hacmi düşük hisselerde yaşanan sert düşüşler, bu hisseleri portföylerinde bulunduran fonların likidite sağlamasını zorlaştırdı.

Müşterilerin fondan çıkış taleplerini karşılamakta zorlanan bazı fonlar, nakit yaratabilmek için portföylerindeki temel varlıkları satmak zorunda kaldı. Bu durum borsadaki satış baskısını daha da artırdı.

Reuters’a göre çarşamba günkü satış dalgasını Tera Portföy’de yaşanan sorun tetikledi. Yaklaşık 13,7 milyar dolarlık varlığı yöneten şirket, para piyasası ve hisse senedi fonlarındaki geri ödeme taleplerini yerine getiremediğini açıkladı. Bir gün önce Pusula Portföy de benzer sorunlar yaşadığını bildirmişti.

BIST 100 yüzde 5’in üzerinde düştü

Borsa İstanbul’un BIST 100 endeksi çarşamba günü yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti. Yaşanan sert düşüş, az sayıdaki fonda ortaya çıkan likidite sıkıntısının finansal sistemin daha geniş kesimlerine yayılabileceği yönündeki endişeleri artırdı.

Yetkililer bunun üzerine piyasaları desteklemeye yönelik bir dizi adım attı.

SPK, kredili işlemlerde asgari öz kaynak koruma oranını 2 Ekim’e kadar yüzde 35’ten yüzde 20’ye düşürdü. Böylece aracı kurumların kendi risk politikaları doğrultusunda daha düşük oranı uygulayabilmelerine imkân sağlandı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) da Borsa İstanbul’da işlem gören bankalara, hisse geri alım programlarında sermaye yeterliliği hesaplamaları açısından geçici esneklik tanıdı.

Borsa önlemlerin ardından kayıplarının bir bölümünü geri aldı

Perşembe günü açıklanan önlemlerin ardından piyasalar kayıplarının bir bölümünü geri aldı. BIST 100 endeksi yüzde 2,6 yükselirken, haftanın başından itibaren kaybı yüzde 6,9 seviyesinde kaldı. Bu, endeksin 19 Mart 2025’ten bu yana en zayıf haftalık performansı oldu.

Bankacılık endeksindeki yükseliş ise gün içinde yüzde 8’e kadar ulaştı.

ITC Markets Kıdemli Döviz Analisti Piotr Matys, TCMB ve Türk düzenleyici kurumlarının kararlı müdahalesinin hisse senedi yatırımcılarına bir miktar rahatlama sağladığını ancak satış dalgasının sona erdiğini söylemek için henüz erken olduğunu belirtti.

Finansal İstikrar Komitesi: Sorun “geçici ve yönetilebilir”

Finansal İstikrar Komitesi, perşembe günü gerçekleştirdiği toplantının ardından sorunların fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığını açıkladı.

Komite, yaşanan sorunların “geçici ve yönetilebilir nitelikte” olduğunu belirterek, finansal sistem genelinde daha geniş yapısal bir risk bulunduğu değerlendirmesini reddetti.

Ancak son gelişmeler, Türkiye hisse senedi piyasasındaki yoğunlaşma ve işlem uygulamalarına ilişkin uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Endeks sağlayıcısı MSCI, haziran ayında Türkiye hisse senedi piyasasında hissedar şeffaflığı ve koordineli işlemler konusunda endişelerinin sürdüğünü açıklamış, yetkililerin reformlarda güvenilir ilerleme sağlamaması halinde Türkiye piyasasına yönelik uygulamanın yeniden değerlendirilebileceğini belirtmişti.

Kredi ve teminat bağlantıları bulaşma riskini öngörmeyi zorlaştırıyor

Yatırımcıların temel endişesi, fonlardaki likidite sorununun finansal sistemin diğer bölümlerine ne ölçüde yayılabileceği.

Tellimer Jeopolitik Risk ve Gelişmekte Olan Piyasalar Hisse Senedi Stratejisi Başkanı Hasnain Malik, kurumlar arasındaki kredi ve teminat bağlantıları nedeniyle olası bulaşmanın gerçek boyutunu önceden tahmin etmenin zor olduğunu belirtti. Malik, mevcut sorunun makroekonomik koşullarla doğrudan bağlantılı görünmediğini ve sistemik risk yaratmasını beklemediğini ifade etti.

Ata Yatırım Araştırma Genel Müdürü Cemal Demirtaş ise Finansal İstikrar Komitesi’nin piyasaların sorunla tek başına mücadele etmek zorunda bırakılmayacağı yönündeki mesajının toparlanmayı desteklediğini söyledi. Demirtaş, atılan adımların geçici bir çözümden ziyade daha kapsamlı bir müdahaleye işaret ettiğini değerlendirdi.

Aberdeen Portföy Yöneticisi Viktor Szabo da hisse senedi piyasasındaki çalkantının şimdilik sınırlı kaldığını ve Türkiye’nin genel ekonomi politikası çerçevesine duyulan güveni zedelemesinin beklenmediğini belirtti.

Kaynak: Reuters