ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, Macaristan eski Başbakanı Viktor Orbán'ın Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği görevine getirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunuyor.

Wall Street Journal'ın (WSJ) yayımladığı başyazıya göre, üç farklı ülkeden kaynaklar Trump yönetiminin Orbán'ı BM Genel Sekreterliği için aday olmaya teşvik ettiğini doğruladı. Haberde, adaylık fikrinin ilk olarak Washington tarafından Orbán'a iletildiği belirtildi.

ABD yönetiminin hedefi, Orbán'ın ABD, Rusya ve Çin'in ortak adayı olarak yarışa katılması. Washington ile daha önce gerçekleştirilen görüşmelerden hareketle Moskova ve Pekin'in de bu öneriyi desteklemeye yatkın olduğu değerlendiriliyor. Ancak Orbán'ın adaylığı konusunda henüz nihai karar alınmadı.

ABD, Güvenlik Konseyi'nde 10 oya ulaşabileceğini hesaplıyor

WSJ'ye konuşan bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Orbán'ın adaylığının ilk bakışta sıra dışı göründüğünü kabul etti.

Bununla birlikte yetkili, ABD, Rusya ve Çin'in BM Güvenlik Konseyi'nde aynı aday üzerinde anlaşmasının seçilme olasılığını önemli ölçüde artıracağını savundu.

Yetkilinin hesabına göre Orbán, 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nde sekiz ülkenin desteğini rahatlıkla alabilir. Destekçi sayısının 10'a ulaşması da mümkün görülüyor. Bu durumda Güvenlik Konseyi'nin diğer iki daimi üyesi İngiltere ve Fransa'nın veto yetkilerini kullanıp kullanmayacağı belirleyici olacak.

Başyazıda, iki ülkenin veto yetkisini kullanma konusunda genellikle temkinli davrandığına dikkat çekildi.

BM Genel Sekreteri, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından atanıyor. Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden herhangi biri adayın seçilmesini veto edebiliyor.

Orbán'ın adı Washington, Moskova ve Pekin arasındaki görüşmelerde gündeme geldi

Başyazıya göre ABD'li yetkililer, BM'nin başında görmek istedikleri isimleri değerlendirirken Orbán'ın adı sık sık gündeme geldi.

Washington'daki görüşmelerde Orbán'a benzer siyasi özelliklere sahip bir aday üzerinde durulurken, Çinli ve Rus muhatapların da bu yaklaşıma olumlu yanıt verdiği belirtildi. Bunun üzerine ABD'li yetkililer, doğrudan Orbán'ın aday gösterilmesi seçeneğini değerlendirmeye başladı.

Bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Orbán'ı Trump'ın MAGA (Make America Great Again) hareketinin muhafazakâr siyasi çizgisine uygun bir aday olarak tanımladı. Orbán'ın Macaristan'da göç politikaları, liberal sivil toplum kuruluşları, yargı ve medya alanlarında izlediği politikalar, Trump yönetiminin kendisine yakınlık duymasının başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

Bununla birlikte Orbán'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le ilişkileri, Çin'e yakınlığı ve Avrupa Birliği ile yaşadığı anlaşmazlıklar, olası adaylığına yönelik eleştirilerin merkezinde bulunuyor.

Trump ve Vance'in yeniden destek vermesi bekleniyor

Trump, Macaristan'da nisan ayında gerçekleştirilen seçimlerde Orbán'ı desteklemiş, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de seçim kampanyasına katılmıştı.

WSJ'ye konuşan ve sürece ilişkin bilgi sahibi üçüncü bir kaynağa göre Orbán'ın BM Genel Sekreterliği yarışına girmesi halinde Trump ve Vance'in kendisine yeniden destek vermesi bekleniyor.
Olası adaylık açıklamasının ise ABD'deki ara seçimlerin sonrasına bırakıldığı belirtildi.

ABD'li yetkililerin Orbán'ın göreve ilgisini ölçmek amacıyla kendisiyle temasa geçtiği, eski Macaristan Başbakanı'nın öneriye olumlu yaklaştığı ancak bazı çekinceler taşıdığı aktarıldı. Orbán'ın, kazanma ihtimalinden emin olmadan aday olmak istemediği ifade edildi.

Washington, BM'nin başında siyasi gücünü kullanabilecek bir isim istiyor

Yazıda, BM Genel Sekreterliği için yarışan diğer adayların ağırlıklı olarak uluslararası bürokrasi ve diplomasi geçmişine sahip isimler olduğu belirtildi.

İkinci bir ülkeden yetkili, Orbán'ın bu adaylardan farklı olarak siyasi liderlik deneyimini öne çıkaracağını savundu.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi de Orbán'ın siyasi görüşlerinin Trump yönetimiyle uyumlu olduğunu, muhalefet karşısında iktidarını koruma deneyimine sahip bulunduğunu ve BM bürokrasisinden çekinmeyeceğini ileri sürdü.

Birleşik Arap Emirlikleri'nden Lana Nusseibeh de yarışa katıldı

BM Genel Sekreterliği için adaylık süreci devam ederken, Birleşik Arap Emirlikleri diplomatı Lana Nusseibeh'in de geçen hafta yarışa katıldığı bildirildi.

WSJ, Nusseibeh'in diplomatik deneyimine dikkat çekerken, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Sudan'daki iç savaşta paramiliter bir gruba verdiği belirtilen desteğin adaylığı açısından sorun yaratabileceğini değerlendirdi.

Nusseibeh'in salı günü soruları yanıtlaması, çarşamba günü ise Güvenlik Konseyi'nde yeni bir gayriresmî eğilim yoklaması yapılması bekleniyor.

Mevcut BM Genel Sekreteri António Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek.

WSJ'nin değerlendirmesi: Orbán'ın adaylığı BM'nin geleceğine ilişkin tartışmaları derinleştirebilir

WSJ'nin yayın kurulu tarafından kaleme alınan yazıda, Orbán'ın adaylığına ilişkin bilgiler aktarılırken Trump yönetiminin tercihine yönelik eleştirilere de yer verildi. Yazıda, Orbán'ın Putin ve diğer otoriter liderlerin politikalarını savunan bir BM Genel Sekreteri olabileceği görüşü dile getirildi.

Gazete, Guterres dönemindeki BM yönetimini de eleştirerek Orbán'ın seçilmesinin kurumun uluslararası konumu ve siyasi yönelimi hakkındaki tartışmaları daha görünür hale getireceğini savundu.

Kaynak: Wall Street Journal