Fransız Le Monde gazetesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik politikasındaki değişimin arkasında, Rusya Doğrudan Yatırım Fonu (RDIF) Başkanı Kirill Dmitriev'in Amerikan yönetimine sunduğu kapsamlı ticari ortaklık tekliflerinin bulunduğunu yazdı.

Claire Gatinois ve Benjamin Quénelle imzasıyla 27 Ekim'de yayımlanan haberde, Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'ın, Ukrayna'da ateşkes sağlanmasını beklemeden Rusya ile ekonomik ilişkileri yeniden başlatmaya yönelik girişimlerde bulunduğu belirtildi.

Habere göre Moskova, enerji, havacılık, nadir toprak elementleri, yapay zekâ ve teknoloji alanlarında büyük anlaşmalar vadederek Washington'ın önceliklerini değiştirmeyi başardı. Bu süreçte Ukrayna'da barış sağlanması ile Rusya'ya yönelik ekonomik yaptırımların kaldırılması arasındaki bağlantı giderek zayıfladı.

Florida'daki toplantıda barış yerine ticaret konuşuldu

Araştırmanın merkezinde, 9 Ekim'de Florida'nın Hallandale Beach kentindeki Shell Bay golf kulübünde gerçekleştirilen görüşme yer alıyor.

Ukrayna Devlet Başkanlığı İdaresi Başkanı Kirilo Budanov'un katıldığı toplantıda, Witkoff ve Kushner'ın barış müzakerelerinden çok savaş sonrasında kurulabilecek ekonomik ortaklıklar üzerinde durduğu aktarıldı.

Witkoff, Ukrayna, Avrupa ve Rusya'yı kapsayan geniş bir bölgesel refah planı sundu. Planın önemli unsurlarından biri, Rus petrolü ve doğal gazını Ukrayna üzerinden Avrupa'ya taşıyan boru hatlarının yeniden tam kapasiteyle işletilmesiydi.

Amerikan tarafı, Ukrayna'nın bu projeden gelir elde edeceğini ve Avrupa'da enerji maliyetlerinin düşeceğini savundu. Ancak Le Monde'un görüştüğü bir tanığa göre Budanov, önerinin Ukrayna'yı yeniden Moskova'ya bağımlı hâle getireceği gerekçesiyle tepki gösterdi.

Budanov'un, Ukrayna'nın hedefinin Belarus gibi Rusya'ya bağımlı bir ülke olmak yerine Polonya gibi bağımsız bir Avrupa ülkesi hâline gelmek olduğunu vurguladığı belirtildi.

Görüşme sürerken Trump yaklaşık 5 milyon ton Rus dizelisatın alma kararı açıkladı

Florida'daki görüşme sürerken Trump'ın yaklaşık 5 milyon ton Rus dizeli satın alınmasına yönelik anlaşmayı kamuoyuna duyurduğu bildirildi. Trump, 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri öncesinde petrol fiyatlarını düşürerek Amerikan seçmenlerinin ekonomik kaygılarını hafifletmeyi hedefliyordu.

Haberde, Witkoff'un Ukrayna heyetinden dizelanlaşmasını kabul etmesini ve Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmasını istediği aktarıldı. Ukrayna heyeti ise Washington'ın Moskova'dan herhangi bir karşılık almadan Kremlin'e önemli bir gelir sağlayabilecek anlaşmaya yönelmesinden rahatsızlık duydu.

Gazeteye konuşan ve Ukrayna heyetine yakın olduğu belirtilen bir tanık, toplantının ardından Ukraynalı yetkilileri daha önce hiç bu kadar endişeli görmediğini anlattı.

Kiev'den ihanet tepkisi

Haberde, Washington'ın Moskova ile ekonomik yakınlaşmasının Ukrayna yönetiminde ciddi bir güven bunalımı yarattığı belirtildi.

Paris Siyasal Bilimler Enstitüsü'nden Nicole Grajewski, Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasında Şubat 2025'te Oval Ofis'te yaşanan gerilimin diplomatik bir kopuş olduğunu, son gelişmelerin ise Ukrayna'nın kendisini savunma kapasitesini doğrudan etkileyebilecek siyasi kararlar içerdiğini değerlendirdi.

Gazeteye konuşan Zelenski'ye yakın bir kaynak, Witkoff ve Kushner'ın yaklaşımında ticari çıkarların ön plana çıktığını belirtti. Ukrayna Parlamentosu Dışişleri Komisyonu Başkanı Oleksandr Merejko da Putin'in amacının Ukrayna'yı yok etmek olduğunu savunarak Trump yönetimini ticari anlaşmaları öncelemekle eleştirdi.

Zelenski ise 22 Ekim'de yayımlanan bir röportajında, Rusya'nın Ukraynalı sivillere ve çocuklara yönelik saldırılarına dikkat çekerek Moskova'nın eylemlerinin bağışlanamayacağını vurguladı.

Kremlin'in Washington'daki kilit ismi Kirill Dmitriev

Haberde, Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı Kirill Dmitriev'in Amerikan yönetimiyle ilişkilerde üstlendiği rol ayrıntılı biçimde ele alındı. Stanford ve Harvard'da eğitim gören, geçmişte Amerikan danışmanlık şirketlerinde çalışan Dmitriev'in, Trump yönetiminin iş dünyasından gelen temsilcileriyle ortak bir dil kurduğu belirtildi.

Carnegie araştırmacısı Andrey Pertsev'e göre Dmitriev, Amerikalı muhataplarının büyük ölçekli projelere ilgisini kullanarak Rusya ile ekonomik iş birliğini cazip göstermeyi başarıyor. Dmitriev'in Putin ailesiyle yakın kişisel bağlarının da Kremlin içindeki konumunu güçlendirdiği aktarıldı.

Le Monde'a konuşan Moskova'daki bir diplomat, Dmitriev'in yaklaşık 18 aydır Trump ve çevresine kazançlı iş anlaşmaları sunmakla görevlendirildiğini belirtti. Diplomata göre bu teklifler enerji, sivil havacılık, nadir toprak elementleri, yapay zekâ ve ileri teknolojileri kapsıyor.

Moskova'daki görüşmelerde ekonomik ortaklık planları hazırlandı

Araştırmaya göre Rus-Amerikan ekonomik ortaklığının temelleri, 5 Eylül'de Witkoff ve Kushner'ın Moskova'ya gerçekleştirdiği ziyarette atıldı.

Dmitriev, iki Amerikalı temsilciye başkentte eşlik etti. Program kapsamında Kremlin'de Putin ile görüşme yapılırken, Moskova'daki lüks bir restoranda uzun bir öğle yemeği düzenlendi.

Dmitriev, gazeteye yaptığı açıklamada, görüşmelerden önce Washington'da Amerikan Hazine ve Enerji Bakanlıkları dahil çeşitli kurumlarla temaslarda bulunduğunu anlattı. Rus yetkili, Trump yönetiminde Rusya ile ekonomik iş birliğinin ABD'nin ulusal çıkarları açısından önemli olduğuna yönelik anlayışın güçlendiğini savundu.

Gazeteye göre bu süreç, daha önce Ukrayna'da ateşkes sağlanmasını ekonomik ilişkilerin yeniden başlaması için ön koşul kabul eden yaklaşımın terk edilmesine yol açtı.

Rusya, ucuz enerjiyle yapay zekâ yatırımlarını hedefliyor

Witkoff'un daha sonra St. Petersburg'da gerçekleştirdiği temaslarda Dmitriev'in Rusya'nın ucuz enerji kaynaklarını öne çıkardığı belirtildi. Rus tarafı, düşük maliyetli enerjinin yapay zekâ alanında küresel liderlik için önemli bir avantaj sağlayabileceğini savundu.

Trump'ın gayriresmî danışmanlarından İtalyan-Amerikalı iş insanı Guido Lombardi ise Rusya ile yapılacak enerji anlaşmalarını, Washington'ın Venezuela ve İran petrolüne yönelik daha geniş stratejisinin parçası olarak değerlendirdi.

Haberde, Trump'a yakın isimlerin Rusya'nın ikinci büyük petrol üreticisi Lukoil'e yatırım yapabileceği ihtimaline de yer verildi.

Yıl sonuna kadar ABD-Rusya arasında yeni anlaşmalar gündemde

Rus-Amerikan Ticaret Odası Genel Müdürü Robert Agee, gazeteye yaptığı açıklamada, iki ülkenin hedeflerinin giderek yakınlaştığını savundu. Agee, Rus dizeli anlaşmasına ek olarak yıl sonuna kadar bir veya iki ortak projenin daha imzalanabileceğini öne sürdü.

Dmitriev, Avrupa'daki aşırı sağ partilerle de temas arayışında

Dmitriev, 22 Ekim'de İstanbul'da düzenlenen Verona Avrasya Ekonomi Forumu'nda Avrupa ülkelerinin Rusya ile ticari ilişkileri reddetmesini eleştirdi. Rus yetkili, aşırı sağdaki Almanya için Alternatif (AfD) partisinin göç ve enerji politikalarındaki tutumunu överek Avrupa'da Rusya ile iş birliğine daha açık siyasi güçlerin yükselmesini beklediğini belirtti.

Dmitriev, AfD temsilcilerini aralık ayında Moskova'ya davet etmeyi planladığını, ayrıca Fransız şirketleri dahil birçok Avrupalı işletmenin görüşülmekte olan Rus-Amerikan projelerine ilgi gösterdiğini ileri sürdü.

Kaynak: Le Monde