Birleşmiş Milletler (BM) tarafından görevlendirilen bağımsız uluslararası soruşturma komisyonu, 26 Ekim Pazartesi günü yayımladığı raporda, İsrailli yetkililerin ve güvenlik güçlerinin işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilere karşı insanlığa karşı suçlar işlediği sonucuna ulaştı.

Komisyon, İsrail'i imha, işkence, tecavüz, diğer cinsel şiddet biçimleri ve ayrımcılığa dayalı zulüm suçlarıyla itham etti. Raporda, söz konusu eylemlerin başta milliyet, ırk ve etnik köken olmak üzere birbiriyle bağlantılı ayrımcı gerekçelere dayandığı belirtildi.

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılması planlanan parlamento seçimlerinin hemen öncesinde açıklanan rapor, Batı Şeria'daki askeri operasyonların ve İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddetinin ulaştığı boyutları tespit etti.

BM: Filistinlileri yerinden etmeye yönelik daha geniş bir strateji izleniyor

Komisyon, 7 Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria'daki insan hakları durumunun ciddi biçimde kötüleştiğini belirtti.

Rapora göre, 2008 ile 6 Ekim 2023 arasında İsrail'in hava saldırılarında altı Filistinli hayatını kaybederken, 7 Ekim 2023 ile 30 Eylül 2026 arasında bu sayı 254'e yükseldi. Komisyon, İsrailli yetkililerin Hamas'ın 7 Ekim saldırılarına karşılık Batı Şeria'daki sivil nüfusu toplu biçimde cezalandırmayı amaçladığı değerlendirmesinde bulundu.

Raporda, İsrail'in askeri operasyonlarının yerleşimcilerin süregelen şiddetiyle birleşerek sivillere karşı yaygın ve sistematik bir saldırıya dönüştüğü belirtildi. Komisyon Başkanı Srinivasan Muralidhar, Filistinli sivillerin kasıtlı olarak öldürülmesi ve yaralanması, evlerinin yıkılması ve İsrail'in hesap verebilirliği sürekli reddetmesinin daha geniş bir stratejinin parçaları olduğunu ifade etti.

Muralidhar'a göre bu strateji, Filistinlileri imha etmeyi, yaşadıkları bölgelerden uzaklaştırmayı ve onları sürdürülemez yaşam koşullarına maruz bırakmayı hedefliyor.

2025'in başında 33 binden fazla Filistinli zorla yerinden edildi

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, 4 Eylül'de yaptığı açıklamada, İsrail'in 2025 yılının başında Batı Şeria'daki üç mülteci kampından 33 binden fazla Filistinliyi zorla yerinden ettiğini bildirmişti. Yüksek Komiserlik, bu uygulamaların insanlığa karşı suç ve etnik temizlik oluşturabileceği uyarısında bulunmuştu.

Batı Şeria'daki zorla yerinden edilme vakaları, İsrail'in son günlerde El Halil kentinde başlattığı askeri operasyonla yeniden gündeme geldi.

El Halil'de 3 bin 189 kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı

El Halil Belediyesi, İsrail ordusunun 23 Ekim Cuma günü başlattığı operasyon nedeniyle 3 bin 189 kişinin yerinden edildiğini açıkladı. Belediyenin verilerine göre, yerinden edilenler arasında 491 aile, iki yaşından küçük 209 çocuk ve 60 yaşın üzerinde 258 kişi bulunuyor. Operasyon, El Halil yakınlarında iki Filistinli saldırganın düzenlediği saldırıda iki İsrail askerinin öldürülmesinin ardından başlatıldı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırı sonrasında Batı Şeria'da terörle mücadele operasyonu başlatılacağını duyurdu. İsrail ordusu, saldırganların yaşadığı mahalleye girerek bölge sakinlerine eşyalarını toplamaları ve evlerini terk etmeleri talimatını verdi.

Batı Şeria'da yerleşimlerin genişlemesi sürüyor

İsrail, 1967 yılından bu yana Batı Şeria'yı işgal altında tutuyor. Bölgede üç milyondan fazla Filistinli yaşarken, uluslararası hukuka aykırı kabul edilen İsrail yerleşimlerinde yaklaşık 500 bin İsrailli bulunuyor.

7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırılar ve ardından Gazze'de başlayan savaşın sonrasında Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri hızlandı. Özellikle yeni yerleşim ileri karakollarının sayısındaki artış dikkat çekti.

BM komisyonu, askeri operasyonlarla yerleşimci şiddetinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Filistin Yönetimi de raporda eleştirildi

Komisyonun raporunda Filistin Yönetimi'nin uygulamalarına da yer verildi. Filistin Yönetimi'nin rakip silahlı grupların üyelerine yönelik şiddeti ile sivil ve siyasi muhaliflere karşı uyguladığı baskılar eleştirildi.

Komisyon, Filistin Yönetimi'nin bu olaylarla ilgili hızlı, etkili ve tarafsız soruşturmalar yürütmemesini de rapora dahil etti.

İsrail suçlamaları reddetti, komisyonun feshedilmesini istedi

İsrail'in Cenevre'deki BM Daimi Temsilciliği, raporun yayımlanmasının ardından suçlamaları reddetti.

İsrail'in BM nezdindeki Büyükelçisi Daniel Meron, raporu İsrail devletini şeytanlaştırmayı amaçlayan bir dezenformasyon kampanyasının parçası olarak nitelendirdi. Meron, komisyonun İsrail'in meşruiyetini zayıflatmaya, var olma ve kendini savunma hakkını inkâr etmeye çalıştığını ileri sürdü.

İsrail temsilciliği, uluslararası topluma komisyonun derhal feshedilmesini talep etme çağrısında bulundu.

2021 yılında kurulan bağımsız soruşturma komisyonu, geçen yıl da İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği sonucuna ulaşmıştı. İsrail yönetimi bu suçlamaları da reddetmişti.

Uluslararası Adalet Divanı'nın 2024 tarihli uyarısı

Uluslararası Adalet Divanı, Ocak 2024'te aldığı geçici tedbir kararında, İsrail'e Gazze'de Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki fiillerin önlenmesi için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü hatırlatmıştı.

Mahkeme, Filistinlilerin telafisi mümkün olmayan zararlara uğrama konusunda gerçek ve yakın bir risk altında bulunduğuna dikkat çekmişti. BM soruşturma komisyonunun yeni raporu ise Gazze'nin yanı sıra işgal altındaki Batı Şeria'da yaşananların da insanlığa karşı suçlar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucunu ortaya koydu.

Kaynak: Le Monde / AFP