Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta, insansız hava araçlarının yarattığı tehdit nedeniyle yeni bir cephe açıldı: Yer altındaki eski doğal gaz boru hatları. Ukrayna'nın kuzeydoğusundaki Kupyansk yakınlarında, yıllardır kullanılmayan borular askerlerin ulaşım, ikmal ve çatışma güzergâhına dönüştürüldü.

The New York Times gazetesinin bugünkü saha haberine göre, Ukrayna askerleri çapı 1,2 metreden küçük boruların içinde haftalar geçiriyor. Askerler burada Rus birlikleriyle silah ve el bombaları kullanarak çatışırken yaralıları tahliye ediyor, cepheye yiyecek ve mühimmat taşıyor.

İHA tehdidi askerleri yer altına itti

Bölgede açık arazide hareket eden araçlar ve askerler, sürekli olarak Rus İHA'larının hedefi olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Gazetecilerin yer altındaki boru hattına ulaşmak için yaptıkları yolculukta da bu tehlike yaşandı. Araçta bulunan askerlerden biri İHA tespit cihazıyla gökyüzünü izlerken, yaklaşan bir hava aracı nedeniyle araçtakiler dışarı çıkarak çevreye dağıldı.

Yolculuk sırasında benzer bir tehlike daha yaşandıktan sonra ormanlık alandaki yer altı girişine ulaşıldı.

Burada askerlerin ve malzemelerin taşınması için küçük elektrikli araçların kullanıldığı, yüzlerce metre uzunluğunda yer altı lojistik merkezleri oluşturulduğu görüldü.

Altı kilometrelik yolculuk 40 dakika sürüyor

Eski doğal gaz borularının içindeki ulaşım, dar alanlarda hareket edebilen elektrikli araçlarla sağlanıyor.

Gazetecilerin katıldığı yolculukta yaklaşık 10 kilometrelik mesafe 40 dakikada geçildi. Araçlar bazı bölümlerde saatte yaklaşık 16 kilometre hıza ulaşabiliyor. Boru hatları cepheye mühimmat, yiyecek ve asker taşımak için kullanılırken, yaralı ve hayatını kaybeden askerler de aynı güzergâhtan tahliye ediliyor.

Yer altındaki lojistik merkezlerinde silahlar, koruyucu ekipmanlar ve gıda malzemeleri depolanıyor. Kimyasal kalıntılar ve yoğun toz nedeniyle bazı malzemeler plastik örtülerle korunuyor.

Rusya boru hatlarını Ukrayna'ya sızmak için kullandı

Habere göre, terk edilmiş sanayi borularını askeri operasyonlarda ilk kullanan taraf Rusya oldu.

Rus birlikleri, 2025 yılının sonlarında Kupyansk'a sızmak amacıyla eski doğal gaz hatlarından yararlandı. Bunun üzerine Ukrayna ordusu da kendi yer altı operasyonlarını planlamaya başladı.

Ukrayna'nın Khartia Kolordusu, bölgedeki boru hatlarının haritalarını temin etmek için araştırma yaptı ve şebekenin inşasında görev almış emekli doğal gaz uzmanlarına ulaştı. Ardından boruların içinde askerlerin uzun süre kalabilmesi için havalandırma sistemleri kuruldu.

Kupyansk çevresinde yaklaşık 129 kilometrelik kullanılmayan doğal gaz boru hattı bulunduğu belirtiliyor.

Yer altında Rus ve Ukrayna askerleri çatıştı

Khartia Kolordusu Komutan Yardımcısı Albay Volodimir Lysiuk'un aktardığına göre, Ukrayna'nın ilk yer altı operasyonlarından birinde askerler boru hattının içinde Rus birlikleriyle karşılaştı.

Dar alanda çıkan şiddetli çatışmada Ukrayna askerleri Rus birliklerini geri püskürtemedi. Bunun üzerine Ukrayna güçleri boru hattından yeni bir çıkış açarak paralel bir hatta doğru tünel kazdı. Daha sonra Rus askerlerinin bulunduğu boruya, onların gerisinden yeniden girildi.

Lysiuk, operasyon sonucunda onlarca Rus askerinin öldürüldüğünü, birkaçının da esir alındığını söyledi.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve bağımsız askeri analistler, operasyonun Kupyansk'ın savunulmasına katkıda bulunduğunu belirtiyor.

Viyana merkezli askeri analist Franz-Stefan Gady'nin öncülüğündeki araştırma ekibi ise operasyonu "taktik başarı" olarak nitelendirdi. Araştırmacılara göre operasyon, Rus ilerleyişini tamamen durdurmasa da yavaşlattı.

Haftalarca gün ışığı görmeden yaşıyorlar

Yer altındaki boru hatları İHA saldırılarına karşı koruma sağlasa da askerler ağır fiziksel ve psikolojik koşullarla karşı karşıya. Boruların içinde doğal gaz kalıntılarının kokusu, yoğun toz, sınırlı havalandırma ve dar hareket alanı günlük yaşamı zorlaştırıyor.

Üç aydır düzenli olarak boru hatlarında görev yapan 40 yaşındaki Oleksandr, temiz havadan ve açık gökyüzünden uzun süre uzak kalmanın güçlüklerini anlattı.

Askerler tuvalet ihtiyaçlarını plastik torbalar ve şişeler kullanarak karşılamak zorunda kalıyor. Buna rağmen Oleksandr, sürekli İHA tehdidi altında bulunmaktansa boruların içinde görev yapmayı tercih ettiğini söyledi.

46 yaşındaki Rostyslav ise uzun süre yer altında kaldıktan sonra normal yaşama uyum sağlamanın zaman aldığını belirtti. Evinde uyandığında bile bazen ayağa kalkmadan önce tavanın yüksekliğini kontrol etme ihtiyacı duyduğunu anlattı.

Askerler, bir arkadaşlarının boru girişine düzenlenen Rus bombardımanının ardından dumandan zehirlenerek hayatını kaybettiğini de aktardı.

Rus İHA'ları tünel girişlerini arıyor

Yer altındaki yaşam, hava saldırısı tehdidini tamamen ortadan kaldırmıyor.

Cephe hattına yakın bir lojistik merkezini yöneten 32 yaşındaki Başçavuş Vladyslav, Rus İHA'larının tünel girişlerini düzenli olarak tespit etmeye çalıştığını söyledi.

Bazı İHA'ların askerlerin vücut ısısını belirlemek için termal görüntüleme sistemleri kullandığı belirtildi. Gazetecilerin bulunduğu sırada da yaklaşan bir Rus İHA'sı nedeniyle askerler malzemelerin üzerinden atlayarak tünelin daha derin bölümlerine sığındı.

Ukrayna yer altı savaşını genişletmeyi değerlendiriyor

Kupyansk'taki operasyonların ardından Ukrayna ordusu, yer altı altyapısını başka cephelerde de kullanmanın yollarını araştırıyor.

Ukrayna, savunma üretimi ve lojistik faaliyetlerinin bir bölümünü şimdiden yer altına taşımış durumda.

Askeri yetkililere göre ordu, cephedeki gözlem noktalarını gerideki ikmal ve destek merkezlerine bağlayacak yeni tünel ağlarının maliyetini hesaplıyor.

Kaynak: The New York Times