Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi arasındaki Himalaya sınırında meydana gelen büyük sel felaketinde en az 160 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi kayboldu. Kayıplar arasında yabancı turistler, sınır görevlileri ve bölgede çalışanlar da bulunuyor.

The New York Times’ın (NYT) aktardığı son verilere göre Nepal polisi ülkedeki can kaybının 157’ye yükseldiğini açıkladı. Çinli yetkililer ise Tibet tarafında en az üç kişinin öldüğünü bildirdi. Çin devlet haber ajansı Xinhua, Nepal sınırındaki Gyirong sınır kapısında “önemli sayıda” can kaybı olduğunu duyurdu.

Felaketin bilançosunun daha da ağırlaşmasından endişe ediliyor. Tibet’te üç kişinin öldüğü ve 265 kişinin kayıp olduğu açıklanırken, Nepal’de de yüzlerce kişinin akıbeti bilinmiyor.

Su ve çamur dalgaları köyleri yuttu

Sel suları ve çamur, çarşamba günü Himalaya nehir vadileri boyunca ilerleyerek yerleşim yerlerini yuttu. Binlerce kişinin yaşadığı nehir kıyısındaki bölgeler felaketten etkilendi; çok sayıda kişinin sulara kapıldığı veya çamur ve enkaz altında kaldığı tahmin ediliyor.

NYT tarafından doğrulanan güvenlik kamerası görüntülerinde, Çin tarafındaki Gyirong sınır kapısında insanların yoldan yukarı doğru kaçmaya çalıştığı, saniyeler sonra ise büyük su ve enkaz dalgalarının otoparkı ve çevredeki binaları kaplayarak bölgeyi tahrip ettiği görülüyor.

Nepal Başbakanlığına göre felaket en az 19 araç köprüsünü ve 40 kilometrelik yolu sürükleyip götürdü.

Kayıplar arasında yüzlerce yabancı turist var

Kayıpların önemli bölümünü yabancı turistler oluşturuyor. Nepal Başbakanlığının günün erken saatlerinde yaptığı açıklamada 391 yabancı turistten haber alınamadığı bildirilmişti.

Kayıp turistler arasında en büyük grubu Hindistan vatandaşları oluşturuyor. Nepal ve Hindistanlı yetkililerin ilk belirlemelerine göre en az 100 Hint hacı kayıp. Bu kişilerin çoğu, Hinduların kutsal kabul ettiği ve Tibet'te bulunan Kailash Dağı’na giden veya buradan dönen hacılardan oluşuyor.

Kailash turları düzenleyen Isha Foundation’ın 77 kişilik bir grubunun da sel meydana geldiği sırada Nepal-Tibet sınırındaki göçmenlik merkezinde bulunduğu bildirildi. Grubun üyelerinden haber alınamadığı açıklandı.

Bilim insanları buzuldan kopan dev buz kütlesine işaret ediyor

Felaketin kesin olarak nasıl meydana geldiğine ilişkin incelemeler sürerken bilim insanlarının ilk değerlendirmeleri, yüksek rakımdaki bir buzuldan kopan dev bir buz kütlesinin olaylar zincirini başlatmış olabileceğine işaret ediyor.

Uydu görüntülerini inceleyen jeolog ve buzul bilimciler, büyük bir buz kütlesinin buzuldan koparak binlerce metre aşağıdaki vadiye düştüğünü belirledi. Calgary Üniversitesi’nden jeolog Daniel Shugar, görüntülerin buzulun bir bölümünün kırılarak bir kilometreden fazla dikey mesafeden vadi tabanına düştüğüne işaret ettiğini söyledi.

Dundee Üniversitesi’nden buzul bilimci Simon Cook’un da aralarında bulunduğu araştırma ekibinin uydu görüntüleri üzerindeki ilk analizine göre, yüksek rakımdaki buzuldan kopan büyük buz kütlesi Bhotekoshi Nehri yönüne doğru binlerce metre düştü. Düşüş sırasında açığa çıkan büyük enerji buz kütlesini parçalayarak büyük miktarda sel suyunun oluşmasına neden oldu.

Utrecht Üniversitesi’nden Tenzing Chogyal Sherpa ise yaşananları bölgede hatırladığı “en yıkıcı sellerden biri” olarak nitelendirdi. Sherpa, bilimsel değerlendirmelerin bir buzul çökmesine işaret ettiğini ancak olayların kesin sıralamasının uydu görüntüleri ve saha incelemeleriyle netleşeceğini belirtti.

Deprem sanılan sarsıntıyı heyelan yaratmış

Felaketin ardından dikkatler bölgede kaydedilen sismik harekete de çevrildi. İlk olarak 4,4 büyüklüğünde deprem şeklinde kaydedilen sarsıntının aslında heyelanın kendisinden kaynaklandığı belirlendi.

ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS), heyelanın oluşturduğu sismik hareketin 5,2 büyüklüğünde kaydedildiğini açıkladı. Nepal makamları daha önce bir depremin heyelanı tetiklemiş olabileceğini değerlendirmişti.

İklim değişikliği: Himalayalar’daki buzul gölleri büyüyen risk

Felaket, iklim değişikliğinin Himalayalar’da oluşturduğu riskleri de yeniden gündeme getirdi.

Küresel sıcaklıkların yükselmesiyle Himalaya buzulları erirken yüksek rakımlarda binlerce buzul gölü oluşuyor. Bu göller, çığ veya başka doğal olayların etkisiyle taşarak aşağıdaki vadilerde ani ve yıkıcı sellere yol açabiliyor.

Uzmanlar, son felaketin kesin gelişim sürecinin henüz tam olarak ortaya konulmadığını vurgularken, iklim koşullarındaki değişimin Himalaya vadilerinde yaşayan topluluklar açısından benzer afetlerin yeniden yaşanabileceği riskini artırdığına dikkat çekiyor.

Nepal ve Tibet’te arama kurtarma çalışmaları sürerken, yüzlerce kişinin hâlâ kayıp olması nedeniyle can kaybının artmasından endişe ediliyor. 

Kaynak: New York Times