KKTC Merkez Bankası’nın 2026 yılı ikinci çeyrek bülteni, kamu maliyesinde borçlanma ve faiz giderlerindeki hızlı büyümeyi gözler önüne serdi.

Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) ve Kısa Vadeli Avans’tan (KVA) oluşan toplam iç borç stoku, 2025 sonundaki 15 milyar 941,3 milyon TL’den Haziran 2026 sonunda 29 milyar 494,4 milyon TL’ye çıkarak yalnızca altı ayda yaklaşık yüzde 85 arttı.

Bütçenin faiz giderleri de 2026’nın ilk altı ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 139,7 artarak 3 milyar 95,4 milyon TL’ye yükseldi.

Buna karşılık Mikro-Makro’nun Merkez Bankası’nın DİBS ihale verilerinden yaptığı hesaplamaya göre, TL cinsi normal Hazine DİBS’lerinde ağırlıklı ortalama basit faiz 2025’in ilk yarısındaki yaklaşık yüzde 46,5’ten 2026’nın aynı döneminde yüzde 39,5’e geriledi.
 

 Ekran görüntüsü: KKTCMB Bülten (Sayı 2026-II), s.19

İlk çeyrek faiz gideri bir yılda 18,5 katına çıktı

Merkez Bankası bültenindeki bütçe tabloları, faiz giderlerindeki artışın özellikle yılın ilk çeyreğinde yoğunlaştığını gösteriyor.

Bültendeki Tablo 4.4’e göre, 2025’in ilk altı aylık faiz gideri 1 milyar 291,4 milyon TL, Tablo 4.3’e göre ise aynı yılın nisan-haziran dönemindeki faiz gideri 1 milyar 205,6 milyon TL olarak gerçekleşti.

Mikro-Makro’nun ilk altı aylık toplamdan ikinci çeyrek tutarını çıkararak yaptığı hesaplamaya göre, 2025’in ocak-mart dönemindeki faiz gideri 85,8 milyon TL oldu.

Aynı yöntemle, 2026’nın ilk altı aylık 3 milyar 95,4 milyon TL’lik faiz giderinden ikinci çeyrekteki 1 milyar 505,5 milyon TL çıkarıldığında, 2026’nın ilk çeyrek faiz giderinin 1 milyar 589,9 milyon TL olduğu hesaplanıyor.

Buna göre ilk çeyrek faiz gideri, 2025’in aynı dönemindeki 85,8 milyon TL’den 2026’da 1 milyar 589,9 milyon TL’ye çıkarak yaklaşık 18,5 katına yükseldi.

İç borç yalnızca altı ayda 13,6 milyar TL arttı

Merkez Bankası’nın “Kurum Bazında DİBS Stoku ve KVA Bakiyesi” grafiğine göre, 2025 sonunda 15 milyar 941,3 milyon TL olan toplam iç borç stoku, Haziran 2026 sonunda 29 milyar 494,4 milyon TL’ye ulaştı. Böylece iç borç stoku altı ayda 13 milyar 553,1 milyon TL, yaklaşık yüzde 85 arttı.

Merkez Bankası’nın 2022’den Haziran 2026’ya kadar aylık gelişimi gösteren grafiği, borç stokundaki yükselişin özellikle 2025 ve 2026’da hızlandığını ortaya koyuyor.

Haziran 2026 sonundaki 29,5 milyar TL’lik toplam borç stokunun 26 milyar 774,6 milyon TL’sini DİBS, 2 milyar 719,8 milyon TL’sini KVA oluşturdu.

Borç stokunun kurumlara göre dağılımında 27 milyar 389,6 milyon TL ile Hazine ilk sırada yer alırken, Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin (DAÜ) 1 milyar 347,1 milyon TL, Kıbrıs Meyve Sebze İşletmecilik Ltd.'nin (Cypfruvex) 437,5 milyon TL ve Toprak Ürünleri Kurumu'nun (TÜK) 320,2 milyon TL borç stoku bulunuyor.

İkinci çeyrekte 25,3 milyar TL DİBS ihraç edildi

Borç stokundaki büyümeye yüksek hacimli DİBS ihraçları ve geri ödemeleri eşlik etti.

Merkez Bankası verilerine göre, yalnızca 2026’nın ikinci çeyreğinde 25 milyar 331,4 milyon TL tutarında DİBS ihraç edildi. Aynı üç aylık dönemde 18 milyar 251,4 milyon TL’lik DİBS geri ödemesi gerçekleştirildi.

Böylece nisan-haziran dönemindeki net DİBS borçlanması 7 milyar 80 milyon TL oldu.

İkinci çeyrekte net borçlanma bütçe açığını aştı

2026’nın ikinci çeyreğinde net DİBS borçlanması 7 milyar 80 milyon TL olurken, aynı dönemde bütçe açığı 6 milyar 589,5 milyon TL olarak gerçekleşti.

Böylece net DİBS borçlanması bütçe açığının yaklaşık 490,5 milyon TL üzerinde kaldı.

DAÜ, Cypfruvex ve TÜK için de borçlanıldı

Merkez Bankası bültenine göre, ikinci çeyrekte kısa vadeli finansman ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla özel tertip Hazine Bonosu yoluyla DAÜ için 1 milyar 347,1 milyon TL, Cypfruvex için 437,5 milyon TL ve TÜK için 320,2 milyon TL tutarında ihraç gerçekleştirildi.

Üç kurum için gerçekleştirilen ihraçların toplamı 2 milyar 104,8 milyon TL’ye ulaştı.

Veriler, DİBS ihraçlarının tamamının merkezi bütçe açığının finansmanından oluşmadığını; bazı kurumların kısa vadeli finansman ihtiyaçları için de özel tertip Hazine bonoları ihraç edildiğini gösteriyor.

İkinci çeyrekte bütçe açığı 6,6 milyar TL oldu

2026’nın ilk altı ayında bütçe gelirleri 66 milyar 200 milyon TL, giderleri 71 milyar 371,4 milyon TL oldu ve bütçe 5 milyar 171,4 milyon TL açık verdi.

Yalnızca ikinci çeyrekte ise bütçe gelirleri 32 milyar 676,2 milyon TL, giderleri 39 milyar 265,7 milyon TL olarak gerçekleşti. Böylece nisan-haziran dönemindeki bütçe açığı 6 milyar 589,5 milyon TL oldu.

Gelirler yüzde 36 arttı, bütçe açığı yine de büyüdü

Bütçe açığındaki artış gelirlerin azalmasından kaynaklanmadı. 2026’nın ilk altı ayında toplam bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36,01 artarak 66 milyar 200 milyon TL’ye çıktı.

Vergi gelirleri yüzde 35,51 artışla 43 milyar 453,7 milyon TL’ye, vergi dışı gelirler yüzde 48,65 artışla 14 milyar 189,5 milyon TL’ye yükseldi. Alınan bağış, yardım ve krediler ise yüzde 15,69 artarak 7 milyar 392,2 milyon TL oldu. Buna karşılık toplam bütçe giderleri yüzde 34,89 artarak 71 milyar 371,4 milyon TL’ye ulaştı.

İlk altı aylık bütçe açığı 2025’in aynı dönemindeki 4 milyar 234,8 milyon TL’den 5 milyar 171,4 milyon TL’ye yükseldi. Mikro-Makro’nun Merkez Bankası verilerinden yaptığı hesaplamaya göre, bütçe açığı 936,6 milyon TL ile yüzde 22,1 arttı.
 

Faiz giderleri yüzde 139,7 arttı

Faiz giderlerindeki artış diğer temel gider kalemlerini geride bıraktı. 2025’in ilk altı ayında 1 milyar 291,4 milyon TL olan faiz giderleri, 2026’nın aynı döneminde 3 milyar 95,4 milyon TL’ye çıkarak yüzde 139,69 arttı.

Aynı dönemde personel giderleri yüzde 46,27, cari transferler yüzde 26,99, mal ve hizmet alım giderleri yüzde 21,61, sermaye giderleri ve transferleri ise yüzde 7,82 arttı.

Faiz giderlerindeki artış oranı, toplam bütçe giderlerindeki yüzde 34,89’luk artışın yaklaşık dört katına ulaştı.

Mikro-Makro’nun hesaplamasına göre faiz giderlerinin toplam ilk altı aylık bütçe giderleri içerisindeki payı da yaklaşık yüzde 2,4’ten yüzde 4,3’e yükseldi.

Borçlanmaların vadesi üç aydan kısa

Mikro-Makro’nun aynı DİBS ihale verilerinden yaptığı hesaplama, TL cinsi normal Hazine DİBS’lerinde ağırlıklı ortalama vadenin 2025’in ilk yarısındaki yaklaşık 73,6 günden 2026’nın aynı döneminde yaklaşık 79 güne yükseldiğini gösteriyor.

Vade bir miktar uzamış olsa da ortalama süre üç ayın altında kalmaya devam ediyor.

Bu borçlanma yapısı, vadesi gelen borçların sık aralıklarla yeniden finanse edilmesini ve Hazine’nin borç çevirme ihtiyacının devam etmesini beraberinde getiriyor.

İç borç stokunda döviz cinsi DİBS de bulunuyor

Borç stokunun para birimi yapısı da kamu maliyesi açısından önem taşıyor.

Haziran 2026 sonunda TL cinsi DİBS stoku 13 milyar 868,1 milyon TL düzeyinde bulunurken, yabancı para cinsi DİBS stokunda 103,6 milyon dolar, 40,2 milyon euro ve 100,8 milyon sterlin bulunuyor.

Kaynak: KKTCMB Bülten (Sayı 2026-II)