ABD Başkanı Donald Trump'ın, üst düzey askeri ve siyasi danışmanlarının uyarılarının ardından İran'a yönelik kapsamlı askeri harekât planlarını şimdilik rafa kaldırdığı öne sürüldü.

ABD'li yetkililere dayandırılan New York Times’ın haberine göre, kararın alınmasında en önemli etkenlerden biri, Orta Doğu'daki Patriot hava savunma sistemleri ile diğer hava savunma mühimmat stoklarının kritik seviyeye gerilemesi oldu. Yönetim, geniş çaplı bir savaşın bu stokları hızla tüketeceği ve ABD güçlerini daha savunmasız bırakacağı değerlendirmesini yaptı.

Patriot stokları alarm veriyor

Haberde, Trump'ın cuma günü üst düzey danışmanları ve kabine üyeleriyle yaptığı toplantıda Pentagon'un azalan hava savunma kapasitesinin ayrıntılı şekilde ele alındığı belirtildi.

İddiaya göre Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, İran'a karşı büyük ölçekli bir operasyonun askeri açıdan mümkün olduğunu ancak bunun ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) elindeki Patriot önleme füzeleri ve diğer savunma sistemlerini tehlikeli ölçüde tüketeceği uyarısında bulundu.

1.200’den fazla Patriot füzesi kullanılmıştı

Daha önce Pentagon'un savaşta tanesi 4 milyon dolardan fazla olan 1.200'den fazla Patriot önleme füzesi kullandığı ve ABD Savunma Bakanlığı iç tahminlerine ve kongre yetkililerine göre stokların endişe verici derecede düşük olduğu bildirilmişti. Askeri yetkililer bu hafta durumun o zamandan beri daha da kötüleştiğini söyledi.

Geçen hafta Ürdün'de üç ABD askerinin, hava savunmasını aşan bir İran balistik füzesinin isabet etmesi sonucu hayatını kaybetmesi de değerlendirmelerde önemli rol oynadı.

Sadece mühimmat değil, bölgesel savaş riski de etkili oldu

Yetkililere göre Trump yönetimi yalnızca mühimmat sıkıntısından değil, daha geniş kapsamlı sonuçlardan da endişe duyuyor.

Beyaz Saray'ın değerlendirmelerinde, Orta Doğu'da savaşın genişleme ihtimali, Körfez'deki ABD müttefiklerinin hedef haline gelmesi, küresel ekonomik dalgalanma, enerji fiyatlarında yeni artışlar ve mülteci krizinin büyümesi gibi risklerin de masaya yatırıldığı ifade edildi.

Beyaz Saray: "Diplomatik çözüm tercih ediliyor"

Beyaz Saray İletişim Direktörü Steven Cheung, Trump'ın diplomatik çözümden yana olduğunu ancak İran'ın Hürmüz Boğazı'nda veya ABD müttefiklerine yönelik saldırıları sürdürmesi halinde "tüm seçeneklerin masada olduğunu" söyledi.

Cheung ayrıca, İran'ın ağır yaptırımlar altında bulunduğunu belirterek, Tahran yönetiminin müzakere yolunu seçmesinin kendi çıkarına olacağını savundu.

Büyük bombardıman planı askıya alındı

Habere göre Trump, hafta başına kadar İran'ın kıyı radarları, gemisavar füze rampaları, saldırı botları ve bazı nükleer tesislerini hedef alabilecek çok aşamalı bir bombardıman planını değerlendirmeye yakındı.

Pentagon'un son günlerde bölgeye ilave asker, silah ve mühimmat sevk ettiği, olası bir tırmanış için hazırlık yaptığı da belirtildi.

Ancak cuma günü yapılan değerlendirmelerin ardından Trump'ın, İran'ın olası misillemelerinin ABD üsleri üzerindeki baskıyı artıracağı ve mevcut hava savunma stoklarını daha da zorlayacağı gerekçesiyle bu planı geçici olarak askıya aldığı öne sürüldü.

Trump'ın damadı da müzakere çağrısı yaptı

Haberde, Trump'ın damadı Jared Kushner'in de aralarında bulunduğu bazı danışmanların askeri tırmanış yerine İran'a yönelik ekonomik baskının sürdürülmesini ve uzun vadeli müzakerelere ağırlık verilmesini savunduğu aktarıldı.

ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını yeniden sıkılaştırdığı, yeni yaptırımlar uyguladığı ve İran'ın petrol gelirlerini azaltmaya çalıştığı belirtilirken, Washington'un diplomasi ile ekonomik baskıyı birlikte kullanmayı tercih ettiği ifade edildi.

Trump ise cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada, "Hazırız. Gerekirse harekete geçmeye hazırız. Ama görüşmeler de sürüyor. Belki bir dönüm noktası olacak, belki de olmayacak" ifadelerini kullandı.

Analistlere göre, ABD'nin İran limanlarına giriş veya çıkış yapmaya çalışan gemilere uyguladığı son dönemdeki yeniden başlatılan deniz ablukası karışık sonuçlar verdi. 

ABD'li yetkililer, İran'ın haziran ortasında mutabakat zaptı imzalandıktan sonra, çoğunlukla Çin'e olmak üzere, bazı petrol sevkiyatlarına yeniden başlayabildiğini söyledi. Bu petrolün büyük bir kısmı yeni teslim ediliyor, bu nedenle ekonomik baskının yeniden başlaması zaman alacak.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent salı günü yaptığı açıklamada, Çin'in son aylarda ham petrol alımlarını yaklaşık yüzde 40 oranında düşürdüğünü ve bu düşüşün İran'ın petrol gelirlerini önemli ölçüde azalttığını belirtti.

ABD Hazine Bakanlığı 24 Temmuız Cuma günü, yaptırımlar altında bulunan İranlı finansçı Babek Zencani'nin iş ağına bağlı dokuz şirket ve dört kişiye de yaptırım uygulamıştı.

Kaynak: New York Times

Zencani’nin şirketleri arasında Türkiye’den, İstanbul merkezli dijital cüzdan ve küresel transfer hizmetleri sağlayan Zedpay Finansal Sistem Ve Hizmetleri Anonim Sirketi’ne de yaptırım uygulandı.