Fransa’da lise öğrencilerinin eğitim koşulları ve okullardaki sorunlara karşı başlattığı hareket ülke çapında yüz binlerce kişinin katıldığı gösterilere dönüştü. 

Öğrenci ve üniversite örgütleri 6 Ekim Salı günü Fransa genelinde 450 bin kişinin sokağa çıktığını açıklarken, İçişleri Bakanlığı katılımı 256 bin olarak duyurdu. Paris’te Place de la Nation çevresinde polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşanırken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron gelişmeleri değerlendirmek üzere Başbakan ve ilgili bakanları Elysée Sarayı’nda toplantıya çağırdı.

Öğrenci hareketinin “üçüncü perdesi” olarak nitelenen gösteriler Paris’ten Rennes’e, Marsilya’dan Clermont-Ferrand’a, Tours’dan La Réunion’a kadar 40'dan fazla şehre yayıldı. Başkentte İçişleri Bakanlığına göre 56 bin kişi yürürken, eylemleri düzenleyen USL, FAGE, Union étudiante ve UNEF katılımın 100 bine ulaştığını bildirdi. Ülke genelinde ise hükümet ile organizatörlerin açıkladığı rakamlar arasında yaklaşık 200 bin kişilik fark bulunuyor.

Paris’te tansiyon yükseldi

Paris’te gösterilerin odak noktalarından biri Place de la Nation oldu. Le Monde’un bölgedeki muhabirlerinin aktardığına göre meydanda tansiyon gün boyunca dalgalar halinde yükseldi. 

Göstericiler ile güvenlik güçleri arasında zaman zaman karşı karşıya gelmeler yaşandı; kalabalığın içinden çeşitli cisimler atılırken polis göz yaşartıcı gaz kullandı.

Meydanda tazyikli su aracı konuşlandırıldı. Gergin anları kısa süreli sakinleşmeler izledi; göstericiler zaman zaman geri çekildikten sonra yeniden meydana yöneldi. Güvenlik güçleri ise küçük gruplar halinde oluşturdukları düzeni korudu.

Çatışmalar özellikle Place de la Nation’ın girişi ile Boulevard Voltaire ve Avenue Philippe-Auguste çevresinde yoğunlaştı. Polise taş ve çeşitli cisimler atılırken güvenlik güçleri gaz ve kısa süreli müdahalelerle grupları dağıtmaya çalıştı.

Kalabalık içinde sık sık Fransa milli marşı La Marseillaise söylendi. İtfaiye araçları ise göstericiler tarafından alkışlandı. Boulevard Voltaire üzerinde küçük bir barikat ateşe verildi. Çevik Kuvvet olarak bilinen CRS (Compagnies Républicaines de Sécurité, Cumhuriyetçi Güvenlik Birlikleri) ekiplerinin bölgeyi çevrelemesinin ardından itfaiye yangını söndürdü.

Paris Emniyet Müdürlüğü, Place de la Nation’a ulaşan göstericiler arasında yaklaşık 300 “düşmanca tutum sergileyen kişi” bulunduğunu açıkladı.

Öğrenciler: “Okul için geldik, kavga etmek için değil”

Gösterilerin merkezindeki lise öğrencileri, taleplerinin daha iyi eğitim koşulları, yeterli sayıda öğretmen ve eğitim kurumlarının fiziki koşullarının iyileştirilmesi olduğunu dile getiriyor.

Öğrenciler yaşanan olaylara rağmen gösterilere devam etmek istediklerini belirterek, “Okul için geldik, kavga etmek için değil. Taleplerimizi başımıza ne geleceğinden korkmadan duyurabilmek istiyoruz” mesajı verdi.

Macron bakanları Elysée’de topluyor

Gösterilerin ülke çapında büyümesinin ardından Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un salı akşamı Elysée Sarayı’nda durum değerlendirmesi yapacağı bildirildi.

Toplantıya Başbakan Sébastien Lecornu, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez ve Eğitim Bakanı Edouard Geffray’ın katılması planlandı. Toplantının gündeminde lise hareketinin ve ülke genelindeki gösterilerin ele alınması bekleniyor.

Hükümet liselerde görüşme başlatıyor

Başbakan Lecornu, Ulusal Meclis’te hükümete yöneltilen sorular sırasında liselerde öğrencilerle görüşülmesi için “iç demokrasi zamanı” oluşturulacağını açıkladı.

Lecornu, okul yönetimleri ve müdürlerin öğrencilerle görüşebilmesi amacıyla çarşamba, perşembe ve cuma günlerinden itibaren ders programlarının tamamen serbest bırakılacağını söyledi.

Eğitim Bakanı Geffray daha sonra uygulamanın Fransa’daki bütün okullarda yarım günlük bir program şeklinde gerçekleştirileceğini açıkladı. Bakan, bu sürenin hem öğrencilerle hem okul personeliyle görüşmeler için kullanılacağını belirtti.

Okul yöneticileri hükümete tepkili: “Tam bir kakofoni”

Hükümetin açıklaması okul yöneticilerinin sendikalarının tepkisini çekti.

Fransa’nın başlıca okul yöneticileri sendikalarından SNPDEN-UNSA, kısa sürede bütün okullarda yarım günlük program düzenlenmesinin okul müdürlerine karşı “saygısızlık” olduğunu savundu. Sendikanın genel sekreter yardımcısı hükümetin açıklamalarını “tam bir kakofoni” olarak nitelendirdi.

Sendika, uygulamanın ertesi gün ya da bir sonraki gün hayata geçirilmesinin mümkün olmadığını, birçok okulun zaten yaşanan olaylardan etkilendiğini belirtti.

ID-FO okul yöneticileri sendikası da yöneticilerin son günlerde ağır baskı altında kaldığını ve bazı meslektaşlarının ciddi şiddet olaylarıyla karşı karşıya bulunduğunu vurguladı. Sendika, hükümetin bütün sorumluluğu okul yönetimlerine yüklediğini savundu.

Bir sendika temsilcisi, mevcut koşullarda öğrencilerden ne beklendiğinin bile belirsiz olduğunu belirterek hükümetin kriz karşısındaki yaklaşımının yetersiz kaldığını söyledi.

14 yaşındaki Eden’ı ağır yaralayan polis hakkında soruşturma

Lise hareketi sırasında güvenlik güçlerinin müdahaleleri de Fransa’da tartışmaların merkezine yerleşti.

Saint-Ouen-l’Aumône’da geçen hafta düzenlenen gösteriler sırasında 14 yaşındaki Eden’ın yüzünden ağır yaralanmasına neden olan el bombası fırlatıcısını kullanan polis memuru hakkında salı günü adli işlem başlatıldı.

Pontoise Savcısı Guirec Le Bras’ın açıklamasına göre polis memuru, kamu gücünü kullanan bir kişi tarafından gerçekleştirilen ve kalıcı sakatlanma ya da uzuv kaybına yol açan şiddet suçlamasıyla soruşturma kapsamına alındı. Memur adli kontrol altına alınırken yeni bir karara kadar görev yapması yasaklandı.

Sosyal medyada geniş biçimde paylaşılan görüntülerde üç polis memurunun öğrenciyle karşı karşıya geldiği görülüyor. Polislerden biri öğrenciye vuruyor, genç buna tekmeyle karşılık veriyor. Ardından öğrencinin yüzüne doğru yapılan atışla çocuk yere düşüyor.

Polis memuru ifadesinde öğrencinin polis grubuna doğru ilerlemeye devam ettiğini ve bir kadın polis memuruna tekme attığını ileri sürdü. Savcılık ise polisin öne sürdüğü meşru müdafaa koşullarının oluşmadığı görüşünde. Savcı, kullanılan silahın orantısızlığına dikkat çekti.

Eden’ın çok sayıda dişi kırıldı veya yerinden çıktı. Çenesinde kırık oluşan öğrenci ameliyat edildi. Annesi, oğlunun çenesinin sabitlendiğini, konuşamadığını ve pipetle beslendiğini anlattı.

Savcılık, kalıcı sakatlanmaya yol açan ağırlaştırılmış kasıtlı şiddet suçunun 15 yıla kadar hapis cezasıyla sonuçlanabileceğini hatırlattı.

Metz’de 14 yaşındaki kız öğrencinin gözaltına alınması da soruşturuluyor

Bir başka polis müdahalesi Metz’de incelemeye alındı.

14 yaşındaki bir kız öğrencinin lise eylemleri sırasında gözaltına alınmasına ilişkin görüntülerin sosyal medyada yayılması üzerine Fransa Ulusal Polisi Genel Müfettişliği IGPN devreye girdi.

Görüntülerde sivil giyimli bir polis memurunun öğrencinin saçına ve göğüs bölgesine dokunduğu izlenimi oluştu.

Savcılığın açıklamasına göre IGPN tarafından dinlenen öğrenci, gözaltı sırasında kendisine yönelik şiddet veya cinsel saldırı gerçekleştiğini reddetti. Öğrencinin yasal temsilcisi de şikâyette bulunmadı.

Soruşturma görüntüyü yayımlayan kişinin belirlenmesi amacıyla sürüyor. Görüntülerde yüzü açık biçimde görülen polis memuru ise kamu görevlisine yönelik aleni hakaret gerekçesiyle şikâyette bulundu. Bu şikâyet de devam eden soruşturma dosyasına eklendi.

Tours’da öğrenciler: Hareket giderek büyüyor

Tours’da lise öğrencilerine destek amacıyla Place de la Liberté’den başlayan yürüyüş yaklaşık iki saat sürdü. Kent merkezindeki gösteri olay yaşanmadan sona erdi.

Grandmont Lisesi öğrencisi Sohan, hareketin giderek daha fazla insana ulaştığını belirterek “Yavaş yavaş büyümeyi başarıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Gösteriye destek veren 37 yaşındaki Aurélie ise mevcut ortamda umutlu olmanın güç olduğunu, buna rağmen insanların gösterilere katılmaya devam etmesi gerektiğini söyledi.

İlk yürüyüşün sona ermesinin kısa süre ardından ağırlıklı olarak gençlerden oluşan ikinci bir kortej aynı güzergâhta yürüyüşe geçti. Göstericiler aşırı sağcı Rassemblement National (RN, Ulusal Birlik) partisinin lideri Jordan Bardella’ya ve polise karşı sloganlar attı.

Bazı göstericiler çevredeki CRS ekiplerine tepki gösterirken diğer katılımcılar polisle çatışmanın önüne geçmek amacıyla grubun ilerlemesini istedi.

La Réunion’da 2 bin lise öğrencisi sokakta

Eylemler Fransa’nın denizaşırı bölgesi La Réunion’a da yayıldı.

Polis kaynaklarına göre yaklaşık 20 eğitim kurumunda 2 bine yakın lise öğrencisi gösterilere katıldı. 

Beş lise önünde olaylar çıktı. Toplam 26 kişi gözaltına alınırken iki güvenlik görevlisi yaralandı ve üç araç zarar gördü.

Adanın güneyindeki Saint-Pierre’de üç okuldan yaklaşık 350 öğrenci, öğretmenler ve sendika üyelerinin desteğiyle yürüdü. Öğrencilerden oluşan bir heyet bölgenin alt kaymakamı tarafından kabul edildi.

La Réunion’daki öğrencilerin talepleri arasında üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’un işleyişindeki sorunlar, sistemin öğrenciler arasında yaptığı “eleme”, yedek öğretmen eksikliği, uzun ders günleri ve sınıflardaki aşırı sıcaklık bulunuyor.

Bir gün önce adadaki 22 okulda düzenlenen eylemlerde güvenlik güçlerine yönelik cisim atılması ve şiddet olayları nedeniyle 18 kişi gözaltına alınmıştı.

Trump Fransa’daki lise eylemlerini “İslam” ve göçle ilişkilendirdi

Fransa’daki öğrenci hareketine ABD Başkanı Donald Trump da müdahil oldu.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada Fransa’daki olayların okullarla ilgili olmadığını öne sürerek yaşananları “kontrolden çıkmış kitlesel göç” ve İslam ile ilişkilendirdi.

ABD Başkanı, Fransa’da yaşananların “okullarla ilgili olmadığını” savunarak İslam’ın ülkenin kontrolünü ele geçirmeye çalıştığını iddia etti.

Le Monde, Trump ve çevresinin Avrupa’daki gelişmelere yönelik benzer açıklamalarının daha önce de Avrupa aşırı sağı lehine müdahale tartışmalarına yol açtığını hatırlattı.

Öğrenci hareketi eğitim krizini ülke gündeminin merkezine taşıdı

Fransa’daki lise hareketinin üçüncü büyük eylem gününde ortaya çıkan tablo, öğrencilerin başlangıçta okullardaki koşullara yönelik taleplerinin daha geniş bir toplumsal harekete dönüştüğünü gösteriyor.

Organizatörlere göre 450 bin, İçişleri Bakanlığına göre 256 bin kişinin katıldığı gösteriler, eğitim koşulları ve öğretmen eksikliğinin yanında polis müdahalelerini ve hükümetin krizi yönetme biçimini de tartışmanın merkezine taşıdı.

Paris’te Place de la Nation çevresindeki çatışmalar sürerken hükümet liselerde öğrencilerin sesini dinlemek amacıyla “iç demokrasi zamanı” ilan etti. Okul yöneticilerinin sendikaları ise hazırlıksız buldukları uygulamaya tepki gösterdi.

Macron’un Başbakan Lecornu, İçişleri Bakanı Nuñez ve Eğitim Bakanı Geffray ile Elysée Sarayı’nda yapacağı toplantı, lise eylemlerinin artık Fransa hükümetinin en üst düzey gündem maddelerinden biri haline geldiğini ortaya koydu.

Kaynak: Le Monde