Brezilya’da 4 Ekim Pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda sandıkların neredeyse tamamının sayılmasıyla muhafazakâr senatör Flavio Bolsonaro yüzde 47,06 oy alarak yarışı ilk sırada tamamladı.

Dördüncü ve son dönemini kazanmak için yarışan 80 yaşındaki solcu Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva’nın oy oranı ise yüzde 45,12 oldu.

Anketlerin seçim öncesinde Lula’ya küçük bir avantaj vermesine karşın Bolsonaro’nun ilk sırada çıkması dikkat çekti. Lula sonucu “beklenmedik” olarak nitelendirdi.

Lula, oy sayımının ardından yaptığı konuşmada, “Maç şimdi başlayacak. Uzatmalardayız ve Brezilya halkını ikna edeceğimiz yer de burası” dedi.

Flavio Bolsonaro ise sonuçtan “çok memnun” olduğunu belirterek ikinci turda kazanacağına inandığını söyledi. Seçmenlerine kendisine “değişim için güvenoyu” verdikleri için teşekkür eden Bolsonaro, “Brezilya artık dayanamıyor” ifadelerini kullandı.

Babasının yerine aday oldu

45 yaşındaki Flavio Bolsonaro, kendisini babası Jair Bolsonaro’nun “daha ılımlı” bir versiyonu olarak tanıtıyor.

2019-2022 yılları arasında ülkeyi yöneten Jair Bolsonaro, Lula’ya karşı 2022’de darbe girişiminde bulunmakla suçlandığı davada 27 yıl hapis cezasına mahkûm edilmişti. Siyasi yasaklı olan eski devlet başkanı halen ev hapsinde bulunuyor.

Jair Bolsonaro, aday olamayacağının kesinleşmesinin ardından oğlu Flavio’yu cumhurbaşkanı adayı olarak belirlemişti.

Flavio Bolsonaro seçim günü Rio de Janeiro’da oyunu kullandıktan sonra “Brezilya halkını özgürleştirme” sözü verdi. Ülkenin değişime ihtiyacı olduğunu savunan Bolsonaro, yüksek vergiler, suç oranları ve siyasi baskıları kampanyasının başlıca konuları arasında gösterdi.

Anketler sağın gücünü yine ölçemedi

Seçim öncesindeki kamuoyu araştırmaları Lula’yı az farkla önde gösteriyordu. Ancak 2018 seçimlerinde olduğu gibi anketlerin Brezilya sağının sandıktaki gücünü olduğundan düşük tahmin ettiği ortaya çıktı.

İki aday da ilk turda seçimi kazanabileceklerini savunmuştu ancak hiçbir aday yüzde 50 barajını aşamadı.

Lula ve Flavio Bolsonaro 25 Ekim’de ikinci turda yeniden karşı karşıya gelecek.

Trump seçimi “çok yakından” izledi

Brezilya seçimleri ABD Başkanı Donald Trump’ın da yakın takibindeydi. Trump, seçimleri “çok yakından” izlediğini açıklarken Flavio Bolsonaro’ya doğrudan destek vermedi.

Ancak Trump yönetiminin etkisi seçim kampanyasının önemli başlıklarından biri oldu. ABD yönetimi, Jair Bolsonaro’nun 2025’teki yargılanma sürecinin ardından Brezilya’ya karşı gümrük vergileri ve yaptırımlar uygulamıştı.

Lula ise seçim kampanyası sırasında Trump’a Brezilya seçimlerine “karışmaması” çağrısında bulundu.

2023’te yeniden iktidara gelen Lula, özellikle 2000’li yıllarda milyonlarca Brezilyalıyı yoksulluktan çıkaran sosyal programlarıyla öne çıkıyor. Buna karşılık ülkede yaşam maliyetindeki artış ve suç oranları seçmenin başlıca şikâyetleri arasında yer alıyor.

Flavio Bolsonaro ise suçla mücadelede sert politikalar ve bütçe kemer sıkma programı vadetti.

Bolsonaro, babasını öven bir filmin finansmanıyla bağlantılı yolsuzluk ve kara para aklama soruşturmasının hedefinde olduğunun ortaya çıkmasına rağmen ilk turda güçlü bir sonuç elde etti.

Bolsonaro ailesi sandıktan güçlenerek çıktı

Aynı gün yapılan yasama seçimlerinde de Bolsonaro ailesi ve Liberal Parti (PL) önemli kazanımlar elde etti.

Jair Bolsonaro’nun eşi Michelle Bolsonaro Senato’ya seçilirken ikinci oğlu Carlos Bolsonaro da senatör oldu.

Liberal Parti, seçimde yenilenen 54 Senato sandalyesinin 19’unu kazanarak toplam sandalye sayısını 81 üyeli Senato’da 28’e çıkardı.

PL, Temsilciler Meclisi’nde de en büyük parti konumuna geldi. Jair Bolsonaro’nun 28 yaşındaki en küçük oğlu Jair Renan da milletvekilleri arasında yer aldı.

Flavio Bolsonaro’nun annesi Rogeria ise Temsilciler Meclisi’ne seçilmeyi az farkla kaçırdı.

Bolsonaro cephesinin parlamentoda güçlenmesi, 27 yıl hapis cezasına mahkûm edilen Jair Bolsonaro için çıkarılması gündemde olan af yasasının kabul edilme ihtimalini de artırdı.

Sao Paulo’da Lula cephesine ağır yenilgi

Bolsonaro yanlıları eyalet valiliği seçimlerinde de güçlü sonuçlar aldı.

Ülkenin en büyük eyaleti Sao Paulo’da Tarcisio de Freitas oyların yüzde 60’ından fazlasını alarak ilk turda yeniden seçildi. De Freitas, Lula’nın eski Maliye Bakanı ve potansiyel siyasi haleflerinden biri olarak gösterilen Fernando Haddad’a ağır bir yenilgi yaşattı.

Lula’yı geçmişte yolsuzluk suçlamasıyla hapis cezasına mahkûm eden eski yargıç Sergio Moro da Parana eyaletinin valisi seçildi. Lula hakkındaki söz konusu mahkûmiyet daha sonra iptal edilmiş, Moro’nun davada tarafsız davranmadığına hükmedilmişti.

Rio de Janeiro’da ise Bolsonaro yanlısı Douglas Ruas, anketlerde uzun süre önde görünen Lula müttefiki Eduardo Paes’i ilk turda açık farkla geride bırakarak sürpriz yaptı.

Yaklaşık 160 milyon Brezilyalı seçmen, ülkenin yeni devlet başkanını belirlemek üzere 25 Ekim’de yeniden sandığa gidecek. Seçilecek devlet başkanının görev süresi 5 Ocak 2027’de başlayacak.

Kaynak: Le Monde 

Latin Amerika’da Trump’a yakın sağ dalga

Flavio Bolsonaro’nun yükselişi, Latin Amerika’da son 18 ayda belirginleşen sağa yönelişin Brezilya’yı da kapsayabileceğini gösteriyor.

Bölgede daha önce Arjantin’de Javier Milei’nin iktidara gelmesinin ardından, son 18 ayda yapılan yedi cumhurbaşkanlığı seçiminin tamamını sağ veya aşırı sağ adaylar kazandı: Ekvador’da Daniel Noboa iktidarını korurken, Bolivya’da Rodrigo Paz, Honduras’ta Nasry Asfura, Şili’de José Antonio Kast, Kosta Rika’da Laura Fernández, Peru’da Keiko Fujimori ve Kolombiya’da Abelardo de la Espriella iktidara geldi.

Trump bu adayların çoğunu seçim süreçlerinde destekledi. Bölgede sağa yönelişin arkasında Trump’ın etkisinin yanı sıra organize suç, uyuşturucu kaçakçılığı, göç ve güvenlik kaygıları öne çıkıyor. Flavio Bolsonaro’nun ikinci turda seçilmesi halinde Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi Brezilya da son 18 ayda sağın kazandığı ülkeler arasına katılacak.