Almanya’nın yeniden birleşmesinin Doğu Almanya’daki çalışma hayatında yarattığı büyük dönüşüm yeni bir araştırmayla ortaya kondu. 1989’da Doğu Almanya’da çalışanların yalnızca yüzde 17’si 1992’de aynı mesleği yapmaya devam ediyordu. Batı Almanya’da ise aynı dönemde erkeklerin yüzde 70’i, kadınların yüzde 63’ü mesleklerini korudu.

Berlin merkezli Rockwool Vakfı tarafından yapılan yeni bir araştırma, Berlin Duvarı’nın yıkılması ve Alman Demokratik Cumhuriyeti’nin (DDR) sona ermesinin ardından Doğu Almanların çalışma hayatında yaşadığı köklü değişimi ortaya koydu.

Reuters’ın yayımlanmadan önce ulaştığı araştırmaya göre, 1989 yılında DDR’de çalışanların yalnızca yüzde 17’si 1992 yılında aynı meslekte çalışmayı sürdürüyordu.

Batı Almanya’da ise tablo tamamen farklıydı. Aynı dönemde Batı Alman erkeklerin yüzde 70’i, kadınların ise yüzde 63’ü mesleklerini değiştirmedi.

Rockwool Vakfı Berlin Direktör Yardımcısı ve Berlin Humboldt Üniversitesi Profesörü Alexandra Spitz-Oener, 1989 ile 1992 arasında DDR çalışanlarının Batı Almanların karşılaşmadığı ölçekte bir mesleki dönüşüm yaşadığını belirtti.

Meslek değiştirmek bazıları için yükseliş, bazıları için düşüş getirdi

Araştırmaya göre büyük dönüşüm Doğu Alman çalışanlar açısından yalnızca iş kaybı anlamına gelmedi. Yeni ekonomik sistem bazı çalışanlara mesleki yükselme fırsatı sağlarken, bazıları için statü kaybına yol açtı.

Doğu Alman erkeklerin mesleki olarak yükselme ihtimali yaklaşık yüzde 23 ile aynı yaştaki Batı Alman erkeklerden belirgin biçimde yüksek çıktı.

Bununla birlikte Doğu Alman erkeklerin mesleki statülerinde gerileme yaşama riski de Batı Almanlara kıyasla 15 puan daha yüksekti.

Doğu Alman kadınlarda ise araştırılan bütün yaş gruplarında mesleki yükselme olasılığının gerileme riskinden daha yüksek olduğu belirlendi.

Prof. Spitz-Oener’e göre Doğu ile Batı arasındaki asıl büyük fark “mesleki istikrar” konusunda ortaya çıktı.

Doğu Alman kadınlarda işsizlik yüzde 20’ye çıktı

Doğu Almanya’da sosyalist sistemden piyasa ekonomisine geçiş, işsizlikte de çok hızlı bir artışa yol açtı.

Araştırmaya göre 1989’da neredeyse sıfır olan işsizlik oranı, 1992’ye gelindiğinde Doğu Alman erkeklerde yüzde 10’a, kadınlarda ise yaklaşık yüzde 20’ye yükseldi.

Batı Almanya’da aynı dönemde işsizlik yaklaşık yüzde 10 seviyesindeydi.

Doğu Alman kadınlar açısından sorun 1990’ların geri kalanında da devam etti ve işsizlik oranı yüzde 20’nin üzerindeydi.

Erkeklerde ise yaklaşık yüzde 10 seviyesinde seyreden işsizlik, 1996’dan sonra yeniden hızla yükseldi ve 1998’de yaklaşık yüzde 18’e ulaştı.

Yaşlı çalışanların büyük bölümü işsiz kaldı veya emekli oldu

Birleşmenin etkisi özellikle ileri yaştaki Doğu Alman erkeklerde çok daha ağır hissedildi.

1929-1931 yılları arasında doğmuş Doğu Alman erkeklerin yüzde 80’i dönüşüm sürecinde ya işsiz kaldı ya da emekliye ayrıldı.

Aynı yaş grubundaki Batı Alman erkeklerde bu oran yüzde 54 olarak hesaplandı.

Kadınlarda ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Aynı kuşaktaki Doğu Alman kadınlarda işsizlik veya emekliliğe geçiş oranı yüzde 49 iken Batı Alman kadınlarda yüzde 81’e ulaştı.

Araştırmacılar, bunun o dönemde Almanya genelinde erken emeklilik programlarının yaygın biçimde uygulanmasıyla bağlantılı olduğunu belirtti.

Duvarın yıkılmasından birleşmeye 11 ay

Araştırma, Almanya tarihinin en hızlı ekonomik ve toplumsal dönüşüm dönemlerinden birini kapsıyor. Berlin Duvarı 9 Kasım 1989’da yıkıldı. Mart 1990’da DDR’de ilk serbest parlamento seçimleri gerçekleştirildi.

1 Temmuz 1990’da ekonomik ve parasal birlik yürürlüğe girdi ve Batı Almanya’nın para birimi Alman Markı DDR’de kullanılmaya başlandı.

Sadece üç ay sonra, 3 Ekim 1990’da Doğu Almanya Federal Almanya Cumhuriyeti’ne katıldı ve Almanya resmen yeniden birleşti.

Berlin Rockwool Vakfı'nın araştırması, siyasi birleşmenin yalnızca devlet yapısını ve ekonomik sistemi değiştirmekle kalmadığını, milyonlarca Doğu Alman’ın mesleğini, çalışma statüsünü ve kariyerini de birkaç yıl içinde köklü biçimde değiştirdiğini gösteriyor.

Kaynak: Der Spiegel