İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, çarşamba sabahı yaptığı açıklamada, İran İstihbarat Bakanı İsmail Hatib'in "dün gece" meydana gelen bir bombalama olayında hayatını kaybettiğini duyurduktan sonra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İsmail Hatib'in ölümünü X üzerinden doğruladı. "Sevgili meslektaşlarım İsmail Hatib, Ali Laricani ve Aziz Nasirzadeh'in yanı sıra ailelerinin ve personelinin bazı üyelerinin alçakça suikastı bizi derinden sarstı" diye yazdı ve ölümleri daha önce doğrulanmış olan İran Yüksek Güvenlik Konseyi Sekreteri ve savunma bakanından da bahsetti.

Mücteba Hamaney, Telegram kanalında yayınladığı taziye mesajında, "Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri ve bu konseyde Lideri temsil eden Dr. Ali Laricani'nin yanı sıra saygıdeğer oğlu ve bazı meslektaşlarının şehit edildiği acı haberini büyük bir üzüntüyle aldım" diye yazdı.

"Şüphesiz ki, böyle bir şahsiyetin öldürülmesi, onun önemine ve İslam düşmanlarının ona duyduğu nefrete tanıklık etmektedir. İslamofoblar bilsinler ki, İslam sisteminin sağlam ağacının dibinde dökülen bu kan, onu daha da güçlendirmektedir ve elbette, her damla kanın bir bedeli vardır ve şehitlerin katilleri yakında bu bedeli ödemek zorunda kalacaklardır” diye ekledi.

İsrail ve ABD çarşamba günü İran'ın Katar ile paylaştığı, dünyanın en büyük doğal gaz rezervi olan, devasa Güney Pars/Kuzey Kubbe doğal gaz sahasını hedef aldı. 

Wall Street Journal (WSJ), konuyla ilgili bilgi sahibi kişilerin, İsrail'in İran Devrim Muhafızları için önemli bir ekonomik bağlantı yolunu engellemek amacıyla sahaya saldırdığını söylediğini bildirdi. Amerikalı bir yetkili, ABD'nin İsrail'in tesise saldırı planından haberdar olduğunu ve buna karşı çıkmadığını söyledi.

Tel Aviv Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü Körfez araştırmaları direktörü Yoel Guzansky, The Times of Israel'e verdiği röportajda, İran'ın Güney Pars doğal gaz sahasının bombalanmasının, bölgesel enerji altyapısı ve küresel piyasalar için ciddi sonuçlar doğurabilecek "tehlikeli bir tırmanış" teşkil ettiğini söyledi.

"Bu [saldırı] stratejik öneme sahip olabilir, hatta savaşta bir dönüm noktası olabilir; bunun nedeni, bu tesisin İran için ne kadar önemli olursa olsun, belirli bir öneme sahip olması değil, İran'da ilk kez önemli ölçüde doğal gaz tesislerine saldırı düzenlenmiş olmasıdır" diye vurguladı.

“İran, Körfez ülkelerindeki petrol ve doğal gaz tesislerini hedef alabilecek kapasiteye sahip ve bunu artık yapabilir. Bu durum, savaşı yeni bir seviyeye taşıyabilir ve uluslararası piyasaları ve Körfez ülkelerinin petrol ve doğa lgaz ihracat kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebilir” dedi.

"Böyle bir gelişme, ABD ve İsrail'den yeni bir tepkiyi tetikleyebilir ve bu tepki, başta Harg Adası olmak üzere İran'ın daha da önemli petrol altyapısına yönelik saldırıları da içerebilir. Sonuç olarak, bu durum savaşın çok tehlikeli bir şekilde tırmanmasına işaret edebilir" diyerek sözlerini bitirdi.

Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Majed Al-Ansari, X'ten yaptığı açıklamada, “İsrail'in Katar'ın sahasının bir uzantısı olan İran'ın Güney Pars doğal gaz sahasıyla bağlantılı tesisleri hedef alması, bölgedeki mevcut askeri gerilim ortamında tehlikeli ve sorumsuz bir harekettir” dedi. Al-Ansari, “Enerji altyapısını hedef almak, küresel enerji güvenliğine, bölge halkına ve çevreye tehdit oluşturmaktadır” diye ekledi.

İsrail'in, dünyanın en büyük doğal gaz tesisi olan ve alanı Tahran'ın Katar ile paylaştığı İran'ın Güney Pars doğal gaz sahasına düzenlediği saldırının ardından petrol fiyatları 110 dolara doğru yükseldi.

Küresel fiyatlandırma göstergesi olan Brent petrol vadeli işlemleri, Güney Pars doğal gaz sahasına düzenlenen saldırının ardından İran'dan gelen misilleme tehditleri üzerine varil başına 110 dolara yaklaştı.

Öğleden sonraki işlemlerde, Brent petrol yüzde 5'in üzerinde artışla varil başına yaklaşık 109 dolara yükselerek 9 Mart'tan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı; Avrupa doğal gaz fiyatları ise yüzde 6,6 artışla MWh (Megawatt-saat) başına yaklaşık 55 euroya çıktı.

Çarşamba günü İran'daki yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, İran Devrim Muhafızları'nın Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'daki rafinerileri ve diğer enerji altyapılarını misilleme olarak "meşru ve öncelikli hedefler" olarak gördüğünü bildirdi.

Olası hedefler listesinde Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'daki rafineriler, petrokimya tesisleri ve doğal gaz sahaları yer alıyordu. Körfez petrol yetkilileri, önlem olarak listedeki yerlerin yanı sıra bölgedeki diğer enerji tesisleri için de tahliyelerin başladığını söyledi.

İran tehditleri karşısında Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve doğal gaz sevkiyatı neredeyse durma noktasına gelirken, tüccarlar enerji tesislerine yönelik saldırıların küresel arzda daha uzun süreli bir aksamaya işaret edebileceği ve bunun da küresel ekonomiye yayılabileceği konusunda uyardılar.

Menkul değerler şirketi Raymond James analistleri bir notta, "Bir kısım tanker trafiği yeniden başlamış olsa da, piyasalar özellikle ABD müttefiklerinin boğazdan geçiş güvenliğini sağlamaya yönelik çabalara katılmayı reddetmesi ve Beyaz Saray'ın çatışmanın haftalarca sürebileceğini belirtmesi nedeniyle aksaklıkların devam etmesini bekliyor" diye yazdı.

Körfez ülkeleri, krizin başlamasının üzerinden iki haftadan fazla süre geçmesine rağmen, benzeri görülmemiş üretim kesintileri yaşıyor. JPMorgan, ham petrol ve petrol ürünlerine yönelik arz kesintilerinin hafta sonuna kadar günde 12 milyon varile yaklaşmasını bekliyor; bu da küresel günlük talebin %10'undan fazlasına denk geliyor.

JPMorgan analisti Natasha Kaneva, "Küresel arzın günde yaklaşık 7 milyon varil eksik olduğu bir ortamda, piyasanın yeniden dengelenmesinin tek yolu, tüketimde de benzer bir azalma olmasıdır" dedi.

Güney Pars'tan gelen gazın büyük kısmı İran'ın kendi ihtiyacını karşılıyor olsa da, buraya yapılan saldırı küresel arzı daha da daraltabilir.

Wall Street Journal'ın haberine göre, enerji danışmanlık firması Wood Mackenzie'den Tom Marzec-Manser’e göre bunun nedeni, Türkiye'nin İran'dan çok miktarda gaz satın almasıdır. Bu akışın kesilmesi halinde Türkiye, daha fazla sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal etmek ya da boru hatları üzerinden Rusya’dan ek gaz temin etmek zorunda kalabilir.

LNG seçeneği, Türkiye'nin Avrupa ve Asya'daki ithalatçılarla rekabet edeceği için uluslararası gaz fiyatlarını daha fazla artıracaktır. Öte yandan Rusya’nın, Avrupa’nın ithalatı azaltmasının ardından satılmamış bol miktarda gazı bulunuyor.

Marzec-Manser’a göre gaz piyasası için asıl büyük endişe, İran’ın Katar’daki Ras Laffan LNG ihracat tesisini hedef alabilmesi. Katar, savaşın başlamasından birkaç gün sonra iki İran insansız hava aracını düşürdükten sonra tesisi kapatmıştı, ancak analistler kalıcı bir hasar oluştuğunu düşünmüyor.

İran’ın gazı sıvı hale getiren soğutma ünitelerini hedef alması halinde, “savaş sona erse bile üretimin ve Hürmüz üzerinden yapılan sevkiyatların savaş öncesi seviyelere hızla dönmesi mümkün olmayabilir” dedi.

İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komuta Merkezi sözcüsü İbrahim Zolfağhari, "Düşman, ülkenin güneyindeki İran'ın enerji ve petrol altyapısının bir bölümüne saldırdı" diyerek bu saldırıyı kınadı.

İran haber ajansı Fars'ın aktardığına göre, Zolfaghari misilleme olarak, "düşmana karşı güçlü bir karşı saldırının yanı sıra, saldırının kaynağına da ağır bir darbe indireceğiz ve düşmanın menşe ülkesindeki petrol, enerji ve doğal gaz tesislerini hedef almayı meşru görüyoruz ve fırsat doğar doğmaz güçlü bir şekilde misilleme yapacağız" uyarısında bulundu.

Devlet televizyonu, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki petrol ve doğal gaz tesisleri de dahil olmak üzere potansiyel hedeflerin bir listesini yayınlayarak, bunların "doğrudan ve meşru hedefler haline geldiğini ve önümüzdeki saatlerde hedef alınacağını" belirtti.

Suudi ordusu çarşamba günü yaptığı açıklamada, başkent Riyad'a doğru ateşlenen dört balistik füzenin önlenip imha edildiğini ve enkazın şehrin bazı bölgelerine düştüğünü bildirdi. Açıklamada, ilk belirlemelere göre herhangi bir hasar veya yaralanma olmadığı belirtildi.

Çoğu yabancı elçiliğin bulunduğu Diplomatik Bölge de dahil olmak üzere bölge sakinleri, daha önce çok sayıda yüksek sesli patlama duyduklarını ve gece gökyüzünde çizgiler gördüklerini bildirmişti.

İran, savaşın başlamasından bu yana Suudi Arabistan'a, çoğunlukla krallığın petrol yataklarının yoğunlaştığı doğu bölgesini hedef alarak yüzlerce insansız hava aracı ve füze fırlattı.

Irak Elektrik Bakanlığı çarşamba günü yaptığı açıklamada, ülkeye İran’dan ithal edilen doğa gaz tedarikinin tamamen durduğunu bildirdi. Bakanlığa göre, bölgesel gerilimlerin tırmanmasıyla bağlantılı olan bu aksama, ulusal şebekenin üretim kapasitesini yaklaşık 3.100 megawatt azalttı.

Devlet haber ajansı INA'nın aktardığına göre, Bakanlık sözcüsü Ahmed Musa, "İran'ın doğalgaz sevkiyatları bir saat önce tamamen durduruldu" dedi. İranlı yetkililer daha önce, Tahran'ın Katar ile paylaştığı geniş Güney Pars doğal gaz sahasına hizmet veren tesislerin İsrail-Amerikan ortak hava saldırısıyla hedef alındığını duyurmuştu.

Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı, İran'ın Güney Pars petrol sahasıyla bağlantılı enerji tesislerinin hedef alınmasının ciddi bir tırmanma anlamına geldiği konusunda uyardı.

Bakanlık, Katar'a uzanan doğal gaz sahasıyla bağlantılı tesislere yönelik saldırıların, küresel enerji güvenliğine doğrudan tehdit oluşturduğunu ve bölgesel istikrarı baltalama riski taşıdığını belirtti.

Donald Trump, çarşamba günü ABD müttefiklerini, ABD-İsrail saldırılarının ardından İran tarafından kapatılan Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanmasına yardım etmeyi reddettikleri için tekrar eleştirdi ve ABD'nin geri çekilme tehdidini dile getirdi.

ABD Başkanı, savaş öncesinde dünyanın ham petrolünün yaklaşık %20'sinin geçtiği boğazın açılmasına ABD'nin yardım etmesini reddeden Fransa ve Birleşik Krallık da dahil olmak üzere kilit NATO müttefiklerinden birkaç gündür giderek daha fazla rahatsızlık duyuyor.

Donald Trump, Truth Social hesabından şunları yazdı: "İran terörist devletinden geriye kalanları 'tamamen ortadan kaldırsak' ve sözde 'boğazın' sorumluluğunu bize değil, onu kullanan ülkelere bıraksak ne olurdu acaba? Bu, duyarsız 'müttefiklerimizden' bazılarını harekete geçirir ve hem de hızla!!! "

Trump bu konuda bir dizi çelişkili açıklama yaptı. Sadece salı günü, birçok NATO ülkesinin Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanmasında ABD'ye yardım etmeyi reddetmesini "gerçekten aptalca bir hata" olarak nitelendirdi, yardımlarının nihayetinde gereksiz olduğunu savundu ve Washington'un orada mayın tespiti konusunda "biraz yardıma ihtiyacı olduğunu" belirtti.

Aynı zamanda, ABD ordusu Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran füze üslerine füze delici bombalar attı.

İsrail ordusu, Lübnan'daki Hizbullah militanlarına karşı aylarca sürecek bir operasyon planlıyor. Askeri bir yetkili, operasyonun odak noktasının grubun füze yeteneklerini zayıflatmak ve böylece sınırın ötesindeki İsrail yerleşimlerine saldıramamasını sağlamak olduğunu söyledi. Çarşamba günü sınıra yakın bir kibbutzda konuşan yetkili, güney Lübnan'a giren İsrail birliklerinin sistematik olarak köylerde silah ve militan altyapısı aradığını ve ülkenin topraklarına kademeli olarak daha da ilerlediğini belirtti.

Yetkili, Hizbullah'ın öncelikle iki füze sistemi kullandığını söyledi: 5 ila 10 kilometre menzilli Rus yapımı Kornet füzeleri ve yaklaşık 10 kilometre menzilli İran yapımı Alma füzeleri.

İsrail'in ise grubun füze timlerini sınırdan yeterince uzaklaştırarak sivil bölgelere ulaşamayacakları bir yere çekmeye çalıştığını belirtti. Yetkili, İsrail birliklerinin Lübnan'ın ne kadar derinliklerine kadar ilerlediğini belirtmedi. Yetkili ayrıca, Hizbullah'ın tespit edilmesi ve engellenmesi zor olan küçük ve orta boy insansız hava araçları da fırlattığını söyledi.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe, savaş başlamadan önce İran'ın ABD için "acil bir tehdit" oluşturduğunu belirterek, ABD istihbarat değerlendirmelerinin Tahran rejiminin nükleer emellerinden veya Orta Doğu'daki ABD birliklerini ve müttefiklerini tehdit edebilecek balistik füzeler inşa etme arzusundan vazgeçmediğini gösterdiğini söyledi.

Ratcliffe, çarşamba günü Senato komitesi oturumunda yaptığı konuşmada, "İran uzun bir süredir Amerika Birleşik Devletleri için sürekli bir tehdit oluşturuyor ve şu anda da acil bir tehdit teşkil ediyor" dedi. Salı günü İran savaşına karşıtlığı nedeniyle istifa eden Ulusal Terörle Mücadele Merkezi'nin eski direktörü Joe Kent'in görüşlerine katılmadığını belirtti.

İsrail Havaalanları Otoritesi sözcüsüne göre, son birkaç gün içinde İsrail'in uluslararası Ben Gurion Havaalanı'nda üç özel uçak, önleme füzesi şarapnelinden hasar gördü. Bu, İran'la savaşın başlamasından bu yana İsrail'in ana uluslararası havaalanında meydana gelen ilk hasar olayıdır.

Ordu, çarşamba günü Agence France-Presse'e (AFP) yaptığı açıklamada, Tel Aviv yakınlarındaki Ben Gurion Uluslararası Havalimanı'nın İran füze saldırılarının ardından "enkaz parçalarıyla" vurulduğunu belirtti ancak olayın tarihini belirtmedi.

İsrail medyasına göre, üç özel uçak hasar gördü. Ordu, olayla ilgili sansür kararını çarşamba günü kaldırdı ancak olayın tarihinin açıklanmasına izin vermedi. Ynet Haber sitesi, "Herhangi bir yaralanma bildirilmedi, ancak uçaklardan biri alevler içinde tamamen yok oldu" diye yazdı.

5 Mart'ta İran Devrim Muhafızları, havaalanını ve aynı bölgedeki bir hava üssünü hedef aldığını duyurmuştu. Savaşın başlangıcından bu yana havaalanı yakınlarına füze veya önleme uçaklarından kalan parçalar birkaç kez düştü.

Ulusal havayolu şirketi El Al, çarşamba günü yaptığı açıklamada, Berlin, Budapeşte ve Barselona da dahil olmak üzere 30 noktaya olan uçuşlarını 28 Mart'a kadar askıya aldığını duyurdu.

Lübnan Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığına göre, İsrail'in bombalamaları 2 Mart'tan bu yana 968 kişinin ölümüne ve 2.432 kişinin yaralanmasına neden oldu.

Bakanlık, ölenler arasında 116 çocuk, 77 kadın ve 40 sağlık çalışanının bulunduğunu belirtti. Salı günü açıklanan önceki ölü sayısı ise 912 idi.

Magen David Adom kurtarma ekiplerinin açıklamasına göre, Tel Aviv yakınlarındaki Petah Tikva'da İran füzelerinin son saldırısında 44 yaşında bir adam ve 12 ile 13 yaşlarında iki çocuk hafif yaralandı.

İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, yaptığı açıklamada, "İran'da bugün bir İsveç vatandaşının idam edildiği bilgisini büyük bir üzüntüyle öğrendim" dedi.

İran yargısına bağlı Mizan Online Haber Ajansı'na göre, Kourosh Keyvani, Haziran 2025'te İran ile İsrail arasında yaşanan "on iki günlük savaş" sırasında tutuklanmış ve İsrail için casusluk yapmaktan mahkum edilmişti.

İsveç Dışişleri Bakanlığı, idamı protesto etmek amacıyla çarşamba günü İran büyükelçisini çağırdı. Bakanlık, "idam cezasının uygulanmasını ve buna yol açan adil olmayan yargılamayı şiddetle kınadı." 

Açıklamada, "İdam cezası insanlık dışı, zalim ve geri dönüşü olmayan bir cezadır. İsveç, AB'nin geri kalanı gibi, her koşulda uygulanmasını kınamaktadır" denildi.

Kaynaklar: WSJ – Le Monde – Financial Times