Dünyanın en büyük devlet tahvili piyasalarında bugün yoğun satışlar yaşanıyor. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2002’den, İngiltere’nin 30 yıllık tahvil faizi 1998’den bu yana en yüksek seviyelerine çıkarken Fransa’da da borçlanma maliyetleri yaklaşık 25 yılın zirvesine ulaştı.

Petrolün yeniden 100 doların üzerine çıkmasının enflasyonu artıracağı ve merkez bankalarının faizleri uzun süre yüksek tutacağı beklentisi yatırımcıları uzun vadeli devlet tahvillerinden uzaklaştırıyor.

Küresel finans piyasalarında devletlerin borçlanma maliyetlerini doğrudan etkileyen tahvil faizleri hızla yükseliyor. Financial Times’ın haberine göre ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvilinin faizi perşembe günü yüzde 5,34’e kadar çıkarak 2002’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Satış dalgası ABD ile sınırlı kalmadı. İngiltere’nin 30 yıllık devlet tahvili faizi 1998’den bu yana ilk kez yüzde 6’yı aşarken, Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,96 ile yaklaşık 25 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Japonya’da da uzun vadeli devlet tahvillerinin faizleri son birkaç on yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı.

Tahviller neden satılıyor, faiz neden yükseliyor?

Devletler bütçe açıklarını ve finansman ihtiyaçlarını karşılamak için tahvil çıkararak yatırımcılardan borçlanıyor. Yatırımcı tahvili satın aldığında esas olarak devlete belirli bir süre için borç vermiş oluyor. Piyasada mevcut tahvillere talep düştüğünde fiyatları geriliyor. Tahvilin ödediği sabit getiri değişmediği için fiyatının düşmesi, yatırımcının elde edeceği efektif getiriyi, yani tahvil faizini yükseltiyor.

Şu anda yatırımcıların uzun vadeli tahvilleri satmasının başlıca nedenlerinden biri enflasyonun yeniden güçlenebileceği endişesi.

Petrolün 100 doları aşması piyasaları korkutuyor

Uluslararası gösterge Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,1 artarak 100,10 doların üzerine çıktı. Orta Doğu’daki savaş nedeniyle enerji fiyatlarının yükselmesi, petrolün ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden yeniden enflasyonu artırabileceği endişesini güçlendiriyor.

Enflasyonun yüksek kalması halinde ABD Merkez Bankası Fed, Avrupa Merkez Bankası ve diğer merkez bankalarının faizleri beklendiği kadar hızlı düşürmemesi, hatta yeniden artırması gerekebilir. Bu beklenti özellikle uzun vadeli tahvilleri daha az cazip hale getiriyor.

Yatırımcı elinde daha düşük getirili eski bir tahvil tutarken piyasada yeni tahviller çok daha yüksek faizle çıkarılırsa eski tahvilin değeri düşüyor. Yatırımcıların bu tahvilleri satması da fiyatları daha fazla aşağı çekerken faizleri yukarı taşıyor.

ABD tahvil faizi neden bu kadar önemli?

ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili yalnızca Amerikan devletinin ne kadar maliyetle borçlandığını göstermiyor.

Bu faiz, küresel finans sistemindeki en önemli referans faizlerden biri olarak kabul ediliyor. Konut kredilerinden şirket tahvillerine ve diğer ülkelerin borçlanma maliyetlerine kadar çok geniş bir alandaki fiyatlamaları etkileyebiliyor. Bu nedenle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5,34’e yükselmesi devletlerin daha pahalı borçlanması zaman içinde şirketlerin ve hane halklarının kullandığı kredilerin maliyetlerine de yansıyabiliyor.

İngiltere’de 30 yıllık faiz yüzde 6’yı geçti

İngiltere’de 30 yıllık devlet tahvili faizi 1998’den bu yana ilk kez yüzde 6'nın üzerine çıktı. Yüksek tahvil faizleri İngiliz hükümeti açısından da önemli. Çünkü devlet yeni borç aldığında veya vadesi dolan borçlarını yenilediğinde daha yüksek faiz ödemek zorunda kalabiliyor.

Borç faizlerine ayrılan paranın artması ise hükümetlerin kamu harcamaları, vergi indirimleri veya yatırımlar için kullanabileceği bütçe alanını daraltabiliyor.

Fransa’da da 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 4,96’ya çıkarak yaklaşık çeyrek yüzyılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ülkedeki bütçe sorunları ve siyasi belirsizlikler Fransız tahvilleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Satışlar neden hızlanıyor?

İlk satış dalgasının ardından piyasadaki zincirleme hareketler tahvil fiyatları üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

RBC BlueBay Asset Management Piyasa Stratejisi Başkanı Mike Bell’e göre bazı yatırımcılar faizlerin düşeceği beklentisiyle aldıkları uzun vadeli tahvillerde zarar ediyor ve pozisyonlarını kapatıyor. Bu satışlar tahvil fiyatlarını daha da aşağı çekiyor, faizleri ise daha yukarı taşıyor. Faizlerin yükselmeye devam ettiğini gören başka yatırımcıların da satışa geçmesi hareketi büyütüyor.

Piyasalarda bu durum bazen “düşen bıçağı yakalamamak” şeklinde ifade ediliyor: Yatırımcılar fiyatların nerede duracağını bilmedikleri için ucuzlayan tahvilleri almak yerine beklemeyi tercih ediyor.

Şirketlerin borçlanması da pahalanabilir

Avrupa’da yatırım yapılabilir kredi notuna sahip şirketlerin tahvillerinde devlet tahvillerinin üzerine ödenen ek faiz yaklaşık 0,9 puana yükselerek nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Devlet tahvili faizlerinin yüksek seyretmeye devam etmesi halinde şirketlerin tahvil çıkararak finansman sağlaması da pahalı hale geliyor. Bu durum şirketlerin yeni yatırım kararlarını, işe alımlarını ve borçlarını yeniden finanse etme maliyetlerini etkileyebilir.

Hisse senetleri de baskı altında

Tahvil piyasasındaki yoğun satışlar Avrupa borsalarına da yansıdı. Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 1 gerilerken İngiltere’nin FTSE 100 endeksindeki kayıp yüzde 1,5’e ulaştı. ABD borsaları ise daha dirençli görünüyor. Özellikle yapay zeka bağlantılı şirketlere yönelik yatırımcı ilgisi Amerikan hisse senetlerini destekledi.

Kaynaklar: Financial Times – Bloomberg