ABD'nin en zengin eyaletlerinden Kaliforniya'da, milyarderlerin servetlerine yönelik vergi girişimi referandumda reddedildi. 3 Kasım'daki ara seçimlerle birlikte oylanan ve Fransız-Amerikalı ekonomistler Gabriel Zucman ile Emmanuel Saez tarafından hazırlanan teklif, seçmenlerin çoğunluğunun desteğini alamadı.

Le Monde'un haberine göre, oyların yüzde 83'ünün sayıldığı 9 Kasım akşamı itibarıyla seçmenlerin yüzde 52,8'i teklife karşı çıktı. Associated Press (AP), sonuçların değişmesinin mümkün olmadığını belirterek ret oylarının kazandığını duyurdu.

Yalnızca 300 milyarderi etkileyecekti

40 numaralı referandum teklifi, Kaliforniya'da serveti 1 milyar doları aşan kişilerden bir defaya mahsus yüzde 5 oranında servet vergisi alınmasını öngörüyordu. Teklifin kabul edilmesi halinde, ABD'de ilk kez milyarderlerin toplam servetlerini hedef alan bir vergi uygulanacaktı.

Sağlık çalışanları sendikası SEIU United Healthcare Workers West (SEIU-UHW) tarafından desteklenen düzenlemenin, yaklaşık 40 milyon nüfuslu eyalette yalnızca 300 kişiyi etkilemesi bekleniyordu.

Ancak teklif, Demokratların yönetimindeki Kaliforniya'da siyasi destek bulamadı. Görevden ayrılan Vali Gavin Newsom ile 3 Kasım'da yerine seçilen Xavier Becerra da düzenlemeye karşı çıktı.

Milyarderlerden alınacak vergi sağlık hizmetlerine aktarılacaktı

Kaliforniya'da reddedilen servet vergisinden elde edilecek gelirin büyük bölümünün sağlık hizmetlerinin finansmanında kullanılması planlanıyordu.

Teklifi referanduma taşıyan sağlık çalışanları sendikası SEIU-UHW, Trump yönetiminin sağlık programlarında yaptığı kesintilerin milyonlarca Kaliforniyalının sağlık sigortasını kaybetmesine ve hastanelerin kapanmasına yol açabileceğini savunuyordu.

Ancak düzenleme, sağlık ve eğitim kuruluşlarını da ikiye böldü. Öğretmenler, itfaiyeciler ve üreme sağlığı kuruluşu Planned Parenthood'un Kaliforniya örgütü, milyarderlerin eyaletten ayrılmasının uzun vadede kamu gelirlerini azaltabileceği gerekçesiyle vergiye karşı çıktı.

Google'ın kurucu ortağından 100 milyon dolarlık kampanya

Vergi teklifine karşı yürütülen kampanyanın önde gelen isimlerinden biri, Google'ın kurucu ortaklarından milyarder Sergey Brin oldu.

Brin, milyarderlerden alınacak servet vergisini etkisiz hale getirmeyi amaçlayan 42 numaralı karşı referandum girişimini destekledi. Geriye dönük vergilendirmeyi ve finansal varlıklara yönelik bazı vergileri yasaklamayı hedefleyen kampanyaya 100 milyon dolar aktardı.

Zucman ise Silikon Vadisi milyarderlerinin önerdiği vergi teklifini engellemek için toplam 400 milyon dolar harcadığını ileri sürdü.

New York Times'ın haberine göre vergiyi destekleyenler, televizyon reklamlarına büyük kaynak ayıran karşı kampanyayla rekabet edemedi. Destekçiler daha çok sosyal medya ve içerik üreticileri üzerinden seçmenlere ulaşmaya çalıştı.

Vergi teklifini gündeme getiren sendikanın başkanı Dave Regan, milyarderlerin finanse ettiği reklamların seçmenlerde kafa karışıklığı yarattığını savundu. Regan, yenilgiye rağmen 2028 yılında milyarderlere yönelik yeni bir vergi girişiminde bulunacaklarını açıkladı.

Demokratların zaferi servet vergisine yetmedi

Kaliforniya'daki sonuç, Demokratların 3 Kasım ara seçimlerinde elde ettiği başarının ardından dikkat çekici bir siyasi çelişki ortaya koydu. Demokrat seçmenlerin güçlü olduğu eyalette, servet eşitsizliğini azaltmayı hedefleyen bir düzenleme çoğunluğun desteğini alamadı.

Verginin reddedilmesinde, milyarderlerin başka eyaletlere taşınabileceği ve teknoloji yatırımlarının zarar görebileceği yönündeki kaygılar etkili oldu. Kaliforniya, ABD'de gelir vergilerinin en yüksek olduğu eyaletler arasında bulunuyor. Federal vergilerle birlikte en yüksek gelir dilimindeki toplam vergi oranı yüzde 50'yi aşabiliyor.

Eyaletin bütçe gelirleri açısından özellikle teknoloji şirketlerinin hisse senetlerinden elde edilen sermaye kazançları büyük önem taşıyor.

Silikon Vadisi'nin geleceği tartışıldı

Servet vergisinin teknoloji sektörüne zarar verebileceği iddiası, kampanyanın temel tartışmalarından biri oldu. Elon Musk, Larry Ellison ve Peter Thiel gibi teknoloji milyarderleri, vergi önerisi gündeme gelmeden önce Kaliforniya'dan ayrılmıştı.

Buna karşılık Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang, önerilen vergiyi ödemekte sorun görmediğini açıklamıştı. Meta'nın kurucusu Mark Zuckerberg ise düzenlemenin kabul edilmesi ihtimaline karşı şirketinin yönetim kuruluyla vergi yükümlülüğünü karşılayabilmesine yönelik bir anlaşma yapmıştı.

Tartışmanın bir başka boyutunu yapay zekâ sektörünün yükselişi oluşturdu. Anthropic'in kurucusu Dario Amodei ve OpenAI'ın kurucularından Sam Altman gibi isimlerin büyük servetlerinin vergilendirilmesinin, Kaliforniya'nın teknoloji ekosistemine etkileri de gündeme geldi.

Zucman: Milyarderler savaşı kaybedecek

Vergi teklifinin mimarlarından Gabriel Zucman, referandum yenilgisine rağmen servet vergisi mücadelesinden vazgeçmeyeceğini açıkladı.

Zucman, 4 Kasım'da X hesabından yaptığı paylaşımda, Silikon Vadisi milyarderlerinin bu mücadelede bir zafer kazandığını ancak uzun vadede kaybedeceklerini savundu.

Ekonomiste göre Demokratların seçim başarısı, büyük servetlerin vergilendirilmesine yönelik siyasi değişimi hızlandırabilir.

Öte yandan Cambria Investment Management yöneticisi Meb Faber, yalnızca yaklaşık 300 kişiyi etkileyecek bir verginin neden milyonlarca seçmen tarafından reddedildiğinin sorgulanması gerektiğini belirtti.

Faber, seçmenlerin siyasetçilerin toplanacak vergileri doğru kullanacağına güvenmediğini ve düzenlemeyi adil bulmadığını savundu.

Servet vergisi tartışması Washington'a taşınabilir

Kaliforniya'daki referandum yenilgisi, ABD'de büyük servetlerin vergilendirilmesine ilişkin tartışmanın sona erdiği anlamına gelmiyor. Gavin Newsom, eyalet düzeyindeki düzenlemeye karşı çıkmasına rağmen federal düzeyde bir servet vergisini desteklediğini açıkladı.

ABD Yüksek Mahkemesi'nin 2024 yılında verdiği bir karar da federal servet vergisinin anayasal niteliği konusundaki tartışmaları tamamen kapatmadı. Bazı eyaletler benzer vergilendirme modellerini değerlendirirken, Demokratların ara seçim başarısının konuyu yeniden ülke gündemine taşıyabileceği belirtiliyor.

Kaynaklar: Le Monde - New York Times