Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de hayatını kaybetmesinin 88. yılında anılıyor.

Atatürk'ün mirası ve ulusal egemenlik, tam bağımsızlık, laiklik ve çağdaşlaşma düşüncesi üzerine kurulu Kemalizm, Cumhuriyet'in kuruluş felsefesinin temelini oluşturuyor.

Cumhuriyet gazetesi yazarı Çağdaş Bayraktar, Atatürk'ün düşünce dünyasını ve Kemalizmin tarihsel gelişimini ele aldığı haberinde, Cumhuriyet'in kuruluşuna yön veren ilkelerin bugün de önemini koruduğunu vurguladı.

Büyük bir düşüncenin peşindeydi

Atatürk, askeri ve siyasi mücadelesinin yanı sıra Türkiye'nin geleceğine ilişkin düşünsel arayışını da genç yaşlarından itibaren sürdürdü.

Cephede bulunduğu dönemde bile mektuplaştığı arkadaşı Madam Corinne'e yazdığı bir mektupta, kişisel hedeflerinin makam veya maddi kazanç olmadığını, ülkesine yarar sağlayacak büyük bir düşünceyi gerçekleştirmeyi amaçladığını anlatıyordu.

Atatürk, bu düşünceyi hayatının temel ilkesi olarak benimsediğini ve son nefesine kadar koruyacağını ifade ediyordu.

Altı Ok, Cumhuriyet'in temel ilkeleri oldu

Kemalizmin temelini oluşturan ilkeler, Cumhuriyet'in kuruluşunu izleyen yıllarda aşamalı olarak şekillendi.

1927'de Cumhuriyet Halk Partisi programında cumhuriyetçilik, halkçılık, milliyetçilik ve laiklik ilkeleri yer aldı. 1931'de devletçilik ve devrimciliğin eklenmesiyle Altı Ok tamamlandı.

1935'te düzenlenen CHP IV. Büyük Kurultayı'nda ise Kemalizm kavramı resmi olarak parti programına girdi.

Cumhuriyetçilik, egemenliğin millete ait olması; halkçılık, yurttaşların kanun önünde eşitliği; laiklik, devlet yönetiminin dini kurallardan bağımsızlığı; milliyetçilik, ulusal birlik ve yurttaşlık bilinci; devletçilik, ekonomik kalkınmada kamunun etkin rolü; devrimcilik ise çağdaşlaşma ve yeniliklerin sürdürülmesi anlayışına dayanıyordu.

Tam bağımsızlık ve barış anlayışı

Atatürk'ün siyasi düşüncesinde tam bağımsızlık, ekonomik ve siyasi kararların dış müdahalelerden bağımsız biçimde alınabilmesini de kapsıyordu. Millî Mücadele'nin ardından kurulan Cumhuriyet'in temel hedeflerinden biri, ulusal egemenliği kalıcı kurumlarla güvence altına almaktı.

Atatürk'ün “Yurtta barış, dünyada barış” ilkesi ise bağımsızlık anlayışını uluslararası ilişkilerde barışçı bir dış politika hedefiyle birleştirdi.

Kemalist düşüncenin uluslararası alanda tanıtılması amacıyla 1930'lu yıllarda Fransızca yayımlanan La Turquie Kemaliste dergisi de Cumhuriyet'in modernleşme politikalarını dünyaya anlatmayı amaçladı.

“İki Mustafa Kemal vardır”

Atatürk'e atfedilen “İki Mustafa Kemal vardır” sözleri, onun kişisel varlığı ile temsil ettiği toplumsal idealler arasındaki ayrımı ortaya koyuyor.

Bu anlatımda birinci Mustafa Kemal, ölümlü bir insanı; ikinci Mustafa Kemal ise ülkenin geleceği için çalışan, yeni düşünceler ve idealler etrafında birleşen toplumu temsil ediyor.

Atatürk'ün düşünsel mirasında bireylerden çok kurumların, ilkelerin ve toplumsal iradenin sürekliliğine yapılan vurgu öne çıkıyor.

“Beni unutmak veya unutturmak isteyenler çıkabilir”

Atatürk'e atfedilen bir başka anlatımda, Cumhuriyet devrimlerine karşı çıkanların yalnızca kendi döneminde değil, gelecekte de ortaya çıkabileceği düşüncesi yer alıyor.

Ölümünden bir yıl önce Atatürk şöyle söylüyor:

“Bir zamanlar gelir, beni unutmak veya unutturmak isteyen gayretler belirebilir. Fikirlerini inkâr edenler ve beni yerenler çıkabilir. Hatta bunlar, benim yakın bildiğim ve inandıklarım arasından bile olabilir. Fakat, ektiğimiz tohumlar o kadar özlü ve kuvvetlidirler ki bu fikirler, Hint'ten, Mısır'dan döner dolaşır gene gelir, verimli neticeleri kalpleri doldurur.”

“Büyük ölülere matem gerekmez, fikirlerine bağlılık gerekir”

Atatürk'ün söylediği “Büyük ölülere matem gerekmez, fikirlerine bağlılık gerekir” sözü, onun düşünsel mirasının yaşatılmasına verdiği önemin de altını çiziyor.

Cumhuriyet'in kuruluşunun üzerinden 103, Atatürk'ün ölümünün üzerinden 88 yıl geçti. Bu süre boyunca Kemalizm, Türkiye'nin siyasi tarihinde farklı yorumlara ve tartışmalara konu oldu.

Laiklik, ulusal egemenlik, devletin ekonomideki rolü, eğitim, tam bağımsızlık ve barışçı dış politika gibi ilkeler, güncel tartışmalardaki yerini koruyor.

Kaynak: Cumhuriyet