Avrupa Birliği üzerinde, Danimarka’nın Grönland’ı satmayı kabul etmesine kadar gümrük tarifeleri uygulayacağını söyleyen ABD Başkanı Trump’ın tehdidine yanıt olarak “anti-zorlama aracı”nı devreye sokması yönünde baskı giderek yükseliyor. 

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, “ticaret bazukası”nın kullanılması çağrısı yaparken, İtalya Başbakanı Meloni ise Trump’ın tarifelerini bir “hata” olarak nitelendirdi.

Trump’ın, Danimarka’nın Grönland’ı satmayı kabul etmesine kadar Danimarka ve Avrupalı müttefiklerine yeni gümrük vergileri getireceğini açıklamasının ardından, Avrupa Birliği’nin ABD’ye karşı “ticaret bazukası”nı devreye sokması yönündeki çağrılar giderek daha yüksek sesle dile getiriliyor. Bu, eşi benzeri görülmemiş bir tırmanış olarak değerlendiriliyor.

Avrupalı liderler, Trump yönetiminin Danimarka, Almanya ve Fransa dahil sekiz Avrupa ülkesinden gelen tüm ürünlere yüzde 10 oranında yeni bir gümrük vergisi koyma tehdidinde bulunmasının ardından bir sonraki adımlarını koordine ediyor. Yönetim ayrıca, “Grönland’ın tamamen ve bütünüyle satın alınmasına” yönelik bir anlaşmaya varılana kadar daha fazla misilleme adımı gelebileceğini öne sürdü.

Grönland, Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk bir bölgedir.

Pazar günü Danimarka, İsveç, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık’ın öncülüğündeki sekiz ülke, ortak açıklamalarında “gümrük vergisi tehditlerinin transatlantik ilişkileri zayıflattığını ve tehlikeli bir aşağı yönlü sarmal riskini artırdığını” belirtti.

Ayrıca Danimarka’ya “tam dayanışma” mesajı veren ülkeler, Beyaz Saray’ın tepkisini çeken Avrupa güçlerinin ortak bir keşif misyonunun “kimse için tehdit oluşturmadığını” vurgulayarak Arktik bölgesindeki güvenliği güçlendirme çabalarını da sürdüreceklerini ifade etti.

Meloni Trump’la telefonda görüştü; Trump’ın gümrük vergisi tehdidi için “hata” dedi

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Arktik’e yönelik ortak misyona katılmayan ve Grönland konusunda şimdiye kadar daha geri planda kalan bir tutum sergileyen isimlerden biri olarak, pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada Trump’ın gümrük vergisi tehdidinin “bir hata” olduğunu söyledi. Meloni, hem Washington’un hem de Kopenhag’ın üyesi olduğu NATO içinde bir iletişim kopukluğu yaşanmış olabileceğini de ima etti.

Meloni, pazar günü ABD Başkanı ile telefon görüşmesi yaptığını belirtti.

Buna rağmen, Beyaz Saray’ın 1 Şubat’tan itibaren yeni tarifeler uygulama tehdidini hayata geçirmesi halinde, AB’nin ABD’ye karşı en güçlü “anti-zorlama” aracını devreye sokması yönündeki çağrılar giderek artıyor. Bu gelişme, AB büyükelçilerinin pazar günü saat 17.00’de olağanüstü bir toplantı yapmaya hazırlanmasıyla daha da kritik bir aşamaya taşındı.

Élysée Sarayı’na yakın bir kaynağa göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Paris’in ABD’den gelen bu tehdidi kabul edilemez gördüğünü vurgulayarak AB’den tüm seçenekleri masaya yatırmasını isteyeceği, buna Birliğin anti-zorlama aracının da dahil olacağı ifade ediliyor.

2023’te kabul edilen ve ticaret yoluyla siyasi şantaja karşı koymayı amaçlayan “anti-zorlama aracı”, AB’ye üçüncü ülkelerin kamu ihalelerine katılımını kısıtlama, ticaret lisanslarını sınırlandırma ve tek pazara erişimi kesme gibi yetkiler sağlıyor.

Bu araç bugüne kadar hiç kullanılmadı ve ABD’nin hizmet ve ürünlerini ciddi biçimde etkileyebilecek olsa da, aynı zamanda jeopolitik sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

Yatıştırma stratejisinin başarısızlığı sonrası Avrupa’nın tonu değişiyor

Son gerilim, Trump’a karşı izlenen Avrupa “yatıştırma” stratejisini de sorgulatıyor. Bu yaklaşım, bugüne kadar AB Komisyonu ve 27 üye ülkenin genel çizgisine yön veren temel politika olarak görülüyordu.

Geçen yaz AB ile ABD, Avrupa ürünlerine uygulanan gümrük vergilerini yüzde 15’e çıkaran, buna karşılık ABD sanayi mallarındaki tarifeleri sıfıra indiren bir anlaşma imzalamıştı.

Komisyon, bu anlaşma nedeniyle “Avrupa için bir aşağılanma anını” sürdürmekle suçlanmıştı. Avrupa diplomasi çevrelerinin en etkili isimlerinden biri olarak görülen eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi de AB’nin bu süreçten zayıflayarak çıktığını söylemişti.

O dönemde Brüksel, Washington lehine büyük tavizler içeren bu anlaşmanın, ABD’nin Ukrayna’ya angajmanı ve küresel istikrar için ödenmesi gereken bedel olduğunu savunmuştu. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ise anlaşmanın eleştirilmesine rağmen şirketler açısından gerekli bir öngörü sağladığını ve transatlantik gerilimi düşürmeye yardımcı olduğunu belirtmişti.

Ancak Trump’ın son tehdidi, anlaşmanın ne netlik sağlayabildiğini ne de gerilimi azaltabildiğini gösteriyor. Bu tablo, AB’nin tırmanmayı önlemeyi önceleyen politikasının ardından artık misilleme seçeneklerini değerlendirmek zorunda kalabileceğine işaret ediyor. Avrupa’nın dili de bu nedenle değişmeye başladı.

Danimarka’nın yakın müttefiki İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, cumartesi günü yaptığı açıklamada, şimdiye kadarki en sert ifadelerden birini kullanarak AB’nin “şantaja boyun eğmeyeceğini” söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Macron da AB’nin tehditlerle sindirilemeyeceğini vurguladı.

Avrupa Parlamentosu’ndaki Avrupa yanlısı siyasi güçler aynı çizgide birleşti

Grönland etrafındaki sert söylem, Avrupa Parlamentosu’ndaki tüm ana, Avrupa yanlısı siyasi güçleri de aynı çizgide buluşturarak, durumun ciddiyetini gözler önüne serdi.

Muhafazakâr Avrupa Halk Partisi, hem Sosyalistler hem de liberal Renew grubu; Trump geri adım atana kadar ABD sanayi mallarına uygulanan tarifeleri düşüren ABD-AB anlaşmasının hayata geçirilmesini reddedeceklerini açıkladı.

"Avrupa’nın ayağa kalkma zamanı"

Eski AB Komiserleri Paolo Gentiloni ile Cecilia Malmström de bir sonraki adımın karşı önlemler alınması gerektiğini savundu. Malmström, ilk von der Leyen Komisyonu döneminde ticaret başkanı olarak görev yaparken anti-zorlama aracının mimarlarından biri olmuştu.

Malmström, X’te yaptığı paylaşımda “Bu bitmek bilmeyen gümrük vergisi tehdidi artık komik hale gelmeye başladı. Avrupa’nın ayağa kalkma zamanı. Karşı önlemler var; anti-zorlama aracı da bunların içinde. Grönland satılık değil” ifadelerini kullandı.

Kaynak: Euronews