Orta Doğu'daki savaşın petrol arzı üzerindeki baskısı büyüyor. Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışı savaş öncesinin çok altında seyrederken, İran destekli Husilerin bu kez dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın enerji tesislerini hedef alması Brent petrolü 100 dolar sınırına yaklaştırdı.

Brent petrolün varil fiyatı salı günü yüzde 2'nin üzerinde yükselerek 99,22 dolara kadar çıktı ve 24 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD tipi Batı Teksas petrolü (WTI) ise yüzde 3'ü aşan yükselişle 94,60 dolara ulaşarak 8 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Petrol piyasasındaki yükseliş yeni saldırıların yarattığı jeopolitik risklerin yanı sıra Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin normal seviyelerin oldukça altında kalmasına ve petrol piyasasında gerçek bir fiziksel arz sıkışıklığına da işaret ediyor.

Husiler Suudi Arabistan'ın enerji tesislerini vurdu

Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'ın güneyindeki Abha, Khamis Mushait, Cizan ve Najran'da enerji ve diğer tesisleri hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırılarında 73 kişi yaralandı.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, saldırıların ardından bazı enerji tesislerindeki operasyonların geçici olarak durdurulduğunu açıkladı. Tesislerde çıkan yangınların kontrol altına alınması ve hasarın belirlenmesi için çalışmalar başlatıldı.

Saldırıların özellikle Cizan'daki enerji altyapısını hedef alması petrol piyasaları açısından önem taşıyor. Cizan, günlük yaklaşık 400 bin varil işleme kapasitesine sahip, ülkenin büyük rafinerilerinden birine ev sahipliği yapıyor.

Suudi yetkililer saldırıları “tehlikeli bir tırmanış” olarak nitelendirirken, Riyad tehdide karşı gerekli önlemlerin alınacağını açıkladı.

Hürmüz'den petrol akışı savaş öncesinin çok altında

Petrol piyasasının asıl sorunu ise Hürmüz Boğazı'nda devam ediyor.

Reuters'ın aktardığı Argus verilerine göre Orta Doğulu üreticilerin ham petrol sevkiyatı, İran savaşının başlamasından önce günlük yaklaşık 18 milyon varil düzeyindeyken yaklaşık 11 milyon varile geriledi.

Hürmüz'den geçen petrol miktarı ağustos sonunda bir ara günlük 8-9 milyon varile kadar yükselmişti. Ancak çatışmaların yeniden şiddetlenmesinin ardından akış 2 milyon varilin altına kadar düştü. Kpler verilerine göre 2 Eylül'den bu yana boğazdan çıktığı görülen çok büyük ham petrol tankerinin bulunmaması da fiziksel piyasadaki sıkışıklığın boyutuna işaret ediyor.

Hürmüz Boğazı, savaş başlamadan önce dünya genelindeki günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği güzergâhtı.

Körfez ülkeleri alternatif güzergâhlara yöneliyor

Körfez'deki üreticiler Hürmüz'deki kaybı azaltabilmek için alternatif boru hatları ve boğaz dışındaki gemiden gemiye transferler dahil farklı yöntemlere başvuruyor.
Suudi Aramco ağustos ayında Basra Körfezi'ndeki Ras Tanura Limanı'ndan yüklemelere yeniden başladı. Fakat Suudi Arabistan'ın Hürmüz'e alternatif çıkış noktalarından biri olan Kızıldeniz'deki Yanbu üzerinden yapılan ihracat da Husilerin deniz ablukası nedeniyle baskı altında bulunuyor.

Böylece petrol piyasası iki kritik güzergâhta aynı anda riskle karşı karşıya kalmış durumda: İran'la savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda azalan trafik ve Husilerin Kızıldeniz ile Suudi enerji altyapısını hedef alan saldırıları.

Spot piyasasında petrol fiyatları 100 doları çoktan geçti

Vadeli Brent petrol henüz 100 dolar seviyesinin altında işlem görse de fiziksel petrol piyasasının bazı bölümlerinde fiyatlar bu eşiği aşmış durumda.

Reuters'ın verilerine göre Umman petrolü vadeli kontratları pazartesi günü 104,54 dolardan işlem görürken, Dubai spot petrolü 105,10 dolara ulaştı. Argus Başekonomisti David Fyfe, fiziksel piyasadaki durumun “inanılmaz derecede sıkı” olduğunu belirtirken, özellikle dizel piyasasında ciddi arz sıkıntısı yaşandığına dikkat çekti.

Goldman Sachs: Brent 120 doların üzerine çıkabilir

Orta Doğu'daki çatışmaların uzaması bankaların petrol tahminlerini de değiştirmeye başladı.

Goldman Sachs, Orta Doğu'daki deniz taşımacılığı kesintilerinin 2027'ye kadar devam edeceği varsayımıyla Aralık 2026 için Brent petrol tahminini 5 dolar artırarak 85 dolara, WTI tahminini ise 80 dolara yükseltti.

Banka ayrıca daha olumsuz bir senaryoda, Körfez'deki petrol üretiminin savaş öncesinin günlük 4 milyon varil altında kalması ve deniz taşımacılığına yönelik saldırıların yoğunlaşması halinde Brent petrolün 120 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

Morgan Stanley ise Brent petrolün yılın son çeyreğinde ortalama 100 dolar civarında seyretmesini bekliyor.

Trump: Petrol hızla düşecek

ABD Başkanı Donald Trump ise piyasalardaki beklentilerin tersine petrol fiyatlarının düşeceğini savundu.

Trump, ABD'nin İran'la savaşı kazanmasının ardından petrol fiyatlarının “hızla düşeceğini” öne sürerek, ABD'de halen galon başına ortalama 4,15 dolar civarında bulunan benzin fiyatının önce 3 doların, daha sonra 2 doların altına ineceğini iddia etti.

Petrol fiyatları enflasyon endişesini artırdı

Petrolün yeniden 100 dolar sınırına dayanması finans piyasalarında da baskı yaratıyor. S&P 500 vadeli işlemleri salı günü yüzde 0,3, Dow Jones vadeli işlemleri yüzde 0,8 gerilerken Nasdaq vadeli işlemleri büyük ölçüde yatay kaldı.

Kaynaklar: WSJ – Bloomberg – London South East