Avrupa Birliği’nin Copernicus Dünya Gözlem Programı bünyesinde faaliyet gösteren Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), günlük küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığının 22 Ağustos’ta 21,1 dereceye ulaşarak ölçüm tarihinin en yüksek seviyesine çıktığını açıkladı. Önceki günlük rekor Mart 2024’te 21,09 derece olarak kaydedilmişti. 

Copernicus, yeni rekorun küresel okyanusların uzun vadeli ısınmasının yanı sıra Pasifik’te gelişmekte olan güçlü El Niño’nun etkisini yansıttığını belirtti.

Kurumun veri setine göre, günlük küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı 22 Ağustos 2026’da 21,1°C’ye yükselerek yeni bir rekor kırdı.

Böylece Mart 2024’te kaydedilen 21,09°C’lik önceki rekor aşıldı. C3S’nin karşılaştırmada kullandığı ERA5 veri serisi 1979’dan bu yana kaydediliyor.

Copernicus, tek günlük sıcaklık rekorlarının daha geniş iklim eğilimleri içinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtirken, son değerin küresel okyanuslarda devam eden uzun vadeli ısınma ve tropikal Pasifik’te ortaya çıkan aşırı El Niño olayıyla uyumlu olduğuna dikkat çekti.

Küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarının 1979-2026 yılları arasındaki seyri. Kaynak: C3S/ECMWF

Rekorun ağustosta gelmesi dikkat çekti

Yeni rekorun zamanlaması da bilim insanlarının dikkat çektiği unsurlar arasında yer aldı.

Küresel okyanus sıcaklıkları, Güney Yarımküre yazının ardından genellikle mart ve nisan aylarında en yüksek seviyelerine ulaşıyor. Buna karşın yeni rekor ağustos ayında kaydedildi.

22 Ağustos’taki 21,1°C’lik sıcaklık, daha önce ağustos aylarında ölçülen en yüksek değeri de geride bıraktı. Önceki ağustos rekoru 2023’te 20,98°C olarak kaydedilmişti.

Kurum, 2026 boyunca kutup bölgeleri dışındaki okyanuslarda 60° güney ile 60° kuzey enlemleri arasında aylık deniz yüzeyi sıcaklıklarının art arda rekor veya rekora yakın seviyelerde seyrettiğini belirtti.

Güçlü El Niño gelişiyor

Tropikal Pasifik’te gelişmekte olan güçlü El Niño, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle onlarca yıldır ısınmakta olan okyanuslara ilave sıcaklık ekliyor.

Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşu Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño’nun önümüzdeki aylarda güçlenmesini bekliyor.

Örgüt, 31 Temmuz’da halen güçlenmekte olan El Niño’nun Ağustos-Ekim 2026 döneminde güçlü bir seviyeye ulaşması, güçlenmenin ise kasım ayında zirve yapmasını tahmin etmişti.

BM Genel Sekreteri António Guterres de El Niño’nun güçlenmesine ilişkin ciddi bir uyarıda bulunmuştu.

Guterres, “El Niño artık kapımızın eşiğinde değil, evin içinde ve sıcaklığı artırıyor” diyerek, Pasifik’teki suların bir El Niño olayının bu kadar erken döneminde daha önce hiç bu kadar sıcak olmadığını belirtmişti. 

El Niño’nun zaten aşırı ısınmış bir gezegene daha fazla sıcaklık eklediğini vurgulayan Guterres, fosil yakıt kullanımının iklim krizini ağırlaştırdığını belirterek kömür, petrol ve doğal gaz üretiminin genişletilmesine son verilmesi çağrısında bulunmuştu.

Guterres, gerekli önlemler alınmadığı takdirde iklim krizinin yarattığı tehlikelerin daha ölümcül hale geleceği uyarısında bulunarak, “Bu yalnızca başlangıç. Asıl büyük etkiyi beklemeyi göze alamayız” demişti.

Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin mevsimsel tahmin sistemi de mevcut El Niño’nun birkaç on yıldır görülmeyen seviyelere ulaşabileceğine işaret ediyor.

“Okyanusun artan baskı altında olduğunun açık bir işareti”

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin İklim Stratejik Lideri Samantha Burgess, yeni rekorun okyanusların karşı karşıya bulunduğu baskıyı bir kez daha ortaya koyduğunu söyledi.

Burgess, El Niño’nun sisteme ek ısı getirdiğini ancak bunun “onlarca yıllık insan kaynaklı ısınmanın üzerine eklendiğini” vurguladı.

Deniz sıcaklıkları yükseldikçe deniz ekosistemleri ve kıyı toplumlarına yönelik risklerin de arttığını belirten Burgess, küresel ölçekte deniz sıcak hava dalgası yaşanan günlerin sayısının 1990’ların başından bu yana üç kattan fazla arttığını kaydetti.

Deniz seviyesinin yükselmesinden balıkçılığa...

Copernicus, okyanuslardaki uzun vadeli sıcaklık artışının hem ekosistemler hem de insanlar açısından geniş kapsamlı sonuçları olduğuna dikkat çekti.

Isınan deniz suyu genleşerek deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunuyor. Bu durum özellikle kıyı bölgeleri ve alçak rakımlı ada ülkeleri açısından riskleri artırıyor.

Yüksek sıcaklıklar aynı zamanda deniz sıcak hava dalgalarının görülme olasılığını ve şiddetini artırıyor. Bu olaylar mercan resifleri ve deniz çayırları gibi önemli ekosistemlere zarar verebiliyor; denizlerdeki besin zincirini bozarak balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğini de etkileyebiliyor.

Aşırı hava olaylarını da şiddetlendirebilir

Okyanusların ısınması atmosfer üzerinde de etkili oluyor. Daha sıcak bir okyanus atmosfere daha fazla ısı ve nem aktararak şiddetli yağışların ve bazı fırtına sistemlerinin güçlenmesi için daha elverişli koşullar oluşturabiliyor.

Bunun yanında, sıcaklığı yükselen okyanusların atmosferdeki karbondioksiti emme kapasitesinin azalması riski bulunuyor. Copernicus, bunun iklim değişikliğine karşı gezegenin en önemli doğal tamponlarından birinin zayıflamasına yol açabileceğine dikkat çekti.

Kaynaklar: Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) - Dünya Meteoroloji Örgütü