ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Washington’da Beyaz Saray’da bir araya geldi. İki liderin görüşmesinin gündeminde ABD-Çin ticaret savaşı, yapay zeka, Tayvan ve iki ülke arasındaki stratejik rekabet yer aldı.

Şi Cinping, görüşmenin başlangıcında ABD ile Çin arasındaki rekabetin “sağlıklı” olması gerektiğini belirterek, iki ülkenin yapay zekanın insanlığın yararına kullanılmasını sağlama konusunda hem kapasiteye hem de sorumluluğa sahip olduğunu söyledi.

Trump ise Şi ile aralarındaki “gerçekten büyük dostluğa” vurgu yaparak, ABD ve Çin’in ortak çıkarlara sahip olduğunu ifade etti. Şi de Trump ile “kişisel bir uyum” içinde olduğunu belirterek, iki liderin ortak zemin araması gerektiğini söyledi. 

Çin lideri, ABD ve Çin'in “barış içinde bir arada yaşaması” gerektiğini söyledi

Şi Cinping, ABD ile Çin'in rekabetten kaçınmasının gerekmediğini ancak bunun belirli sınırlar içinde tutulması gerektiğini söyledi.

Şi, iki ülke arasındaki rekabetin “bir tarafın kazanıp diğerinin kaybettiği bir güreş” değil, birbirine yetişmeye yönelik bir yarış olması gerektiğini belirtti.

Çin lideri, ABD ve Çin'in “barış içinde bir arada yaşaması” gerektiğini vurgulayarak, iki ülkenin iş birliğinden kazançlı çıkacağını, çatışmadan ise her ikisinin de kaybedeceğini ifade etti.
Şi, iki ülkenin “çatışma ve karşı karşıya gelmeme çizgisini koruması gerektiğini” de söyledi. 

Ticaret savaşındaki ateşkes 10 Ocak’a kadar uzatılıyor

Görüşmenin önemli başlıklarından biri iki ülke arasındaki ticaret anlaşmazlıkları oldu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, zirve öncesinde ABD ve Çinli müzakerecilerin ticaret savaşındaki ateşkesi 10 Ocak’a kadar uzatma konusunda anlaştıklarını açıkladı.

Trump da görüşmenin başlangıcında iki ülkenin daha dengeli bir ticaret ilişkisi oluşturma konusunda önemli ilerleme kaydettiğini söyledi. Trump, Şi ile güvenlik, teknoloji ve kendi ifadesiyle “süper zeka” olarak nitelendirdiği yapay zekayı da görüşeceklerini belirtti. 

ABD ve Çin arasında “Yapay Zeka Diyaloğu”

Bessent, Financial Times’a yaptığı açıklamada, Trump ve Şi’nin yapay zekanın güvenlik risklerini ele almak üzere bir “Yapay Zeka Diyaloğu” oluşturulduğunu da duyuracaklarını söyledi. 

Şi ise yapay zeka konusunda Trump’a kıyasla daha ihtiyatlı bir yaklaşım ortaya koydu.
ABD ve Çin’in yapay zeka alanında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında olduğunu belirten Şi, iki ülkenin teknolojiyi insanlığın yararına geliştirme ve yönetme sorumluluğu bulunduğunu söyledi.

Şi, yapay zekanın gelişiminin “her zaman insan kontrolü altında kalmasının ve insanların refahına hizmet etmesinin” sağlanması gerektiğini ifade etti. 

Tayvan da görüşmenin gündeminde

Trump ve Şi arasındaki görüşmede Tayvan’ın da önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor.

Financial Times, iki liderin ekonomik anlaşmazlıkların yanı sıra ticaret ateşkesinin nasıl uzatılabileceğini görüşeceğini, Tayvan konusunda yapacakları açıklamaların ise özellikle yakından takip edileceğini aktardı. Pekin, Tayvan üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor. 

Şi Cinping: Çin'in kapıları Amerikan şirketlerine açık

Şi Cinping, Çin'in Amerikan şirketlerine açık olduğunu da söyledi.

ABD-Çin iş birliğinin dünyadaki bütün sorunları çözemeyeceğini ancak iki ülkenin iş birliği olmadan birçok küresel sorunun çözülmesinin zorlaşacağını belirten Şi, Çin'in Amerikan şirketlerine “kapılarını açık tuttuğunu” ifade etti.

Şi aynı zamanda Çinli şirketlerin de ABD'de adil muamele görmesini umduğunu söyledi. 

Trump: Birlikte daha iyi bir gelecek oluşturacağız

Trump ise açılış konuşmasını Şi ve eşine ABD'ye gerçekleştirdikleri ziyaret için teşekkür ederek tamamladı.

Trump, Şi ile birlikte çalışmayı sürdüreceklerini ve iki ülke için “daha iyi bir gelecek” oluşturmayı amaçladıklarını söyledi. 

Şi de Trump ile birlikte ABD-Çin ilişkilerini geleceğe doğru istikrarlı bir rotada ilerletmeye hazır olduğunu ifade etti. Çin ve ABD'yi iki büyük ülke olarak tanımlayan Şi, her iki ülkenin de insanlığın gelişimi ve ilerlemesi konusunda tarihî bir sorumluluk taşıdığını söyledi. 

Beyaz Saray üzerinde B-2 bombardıman uçağı ve F-22'ler uçtu

Ziyaret sırasında dikkat çeken bir başka gelişme ise askerî gösteri oldu.

Trump ve Şi, Oval Ofis'in dışında askerî bandoları izlerken bir B-2 Spirit stratejik bombardıman uçağı ile dört F-22 Raptor savaş uçağı, Beyaz Saray'ın üzerinden formasyon halinde uçtu. İki lider daha sonra eşleriyle birlikte yenilenen Gül Bahçesi'nde askeri geçit törenini izledi. 

Şi'nin Washington ziyareti, Çin liderinin 2015'ten bu yana ABD başkentine gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu. Trump ve Şi, Trump'ın Ocak 2025'te yeniden Beyaz Saray'a dönmesinden bu yana iki kez görüşmüştü. 

Trump ve eşi Melania Trump'ın, Şi Cinping ve eşi Peng Liyuan onuruna Beyaz Saray'da devlet yemeği vermesi bekleniyor.

Kaynak: FT