Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen 31. BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sırasında AFP haber ajansına verdiği özel röportajda, yeni fosil yakıt yatırımlarına karşı çıkarak Türkiye'nin enerji politikasını eleştirdi.

Alman haber dergisi Der Spiegel'in 13 Kasım'da AFP'ye dayandırdığı habere göre Guterres, iklim kriziyle mücadelede fosil yakıtlardan uzaklaşılması gerektiğini vurgularken, konferansa ev sahipliği yapan ülkelerin de bu doğrultuda hareket etmesini istedi.

Erdoğan'ın petrol keşfi açıklamasının ardından gelen eleştiri

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP31'in başladığı 9 Kasım Pazartesi günü Türkiye'de Şırnak, Gabar’da iki yeni petrol sahası keşfedildiğini açıklamış ve gelişmeyi “Bu haberimizin de ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını diliyorum” diyerek duyurmuştu.

İklim değişikliğiyle mücadele için fosil yakıt kullanımının azaltılmasının tartışıldığı zirveyle aynı döneme denk gelen açıklama, Türkiye'nin enerji politikalarını gündeme taşıdı.

AFP'nin sorularını yanıtlayan Guterres, “Yeni fosil yakıt projelerinin hiçbir mantığı yok” diyerek Türkiye'nin de aralarında bulunduğu ülkelerin yeni petrol ve doğal gaz yatırımlarını eleştirdi.

Guterres, eleştirisinin konferansın ev sahiplerini de kapsadığını şu sözlerle ifade etti:

“Elbette bu COP'a katılan bütün ülkelerin, organizatörler de dahil olmak üzere, bu yaklaşımı benimsemesini isterdim.”

Türkiye ile birlikte Avustralya da eleştirilerin hedefinde

COP31'e Türkiye ev sahipliği yaparken, zirvedeki uluslararası müzakereleri Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen yönetiyor. Ancak dünyanın en büyük fosil yakıt ihracatçılarından biri olan Avustralya da kömür politikaları nedeniyle eleştiriliyor.

Ülkenin New South Wales eyaletinde hükümet, tartışmalı kömür madenciliği faaliyetlerini sürdürecek yasal düzenlemeleri ilerletiyor.

Böylece iklim değişikliğiyle mücadele için uluslararası müzakerelere öncülük eden iki ülkenin fosil yakıt politikaları, konferansın tartışma konularından biri haline geldi.

Dokuz enerji şirketi üç ayda 95 milyar dolar kazandı

Guterres, röportajda petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki hızlı yükselişten büyük kazanç sağlayan enerji şirketlerine de sert eleştiriler yöneltti.

Dokuz büyük enerji şirketinin yalnızca bir çeyrekte toplam 95 milyar dolar kâr elde ettiğini belirten Guterres, milyonlarca insanın ısınma ve akaryakıt faturalarını ödemekte zorlandığı bir dönemde bu büyüklükte kazançlar sağlanmasını “saçma” olarak nitelendirdi.

Guterres, enerji şirketlerinin milyarlarca dolarlık kârlarını “ahlaken kabul edilemez” olarak değerlendirerek hükümetlere şu çağrıda bulundu:

“Hükümetler bir grup şirketin çıkarlarını değil, kendi halklarının çıkarlarını korumalı.”

BM Genel Sekreteri, fosil yakıt sektöründeki ekonomik ve siyasi gücün değişimi zorlaştırdığını da kabul etti. Bu alanda “yerleşik çıkarlar” bulunduğunu belirten Guterres, bunların “kolayca alt edilemeyeceğini” söyledi.

İran Savaşı petrol şirketlerinin kârlarını artırdı

Petrol fiyatlarının İran Savaşı nedeniyle yükselmesi, dünyanın önde gelen enerji şirketlerinin üçüncü çeyrek bilançolarına da yansıdı.

İngiliz enerji şirketi BP, temmuz-eylül dönemindeki net kârının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık dört katına çıktığını açıkladı. Şirketin net kârı 1,16 milyar dolardan 4,7 milyar dolara yükseldi.

Fransız TotalEnergies'in üçüncü çeyrek kârı ise geçen yılın aynı dönemine göre iki kattan fazla artarak 8,3 milyar dolarla rekor düzeye ulaştı.

İngiliz-Hollanda kökenli enerji şirketi Shell de üçüncü çeyrekte milyarlarca dolarlık kâr açıkladı.

Guterres: Dinozorların lobisi yoktu ama fosil yakıtların var

31 Aralık 2026'da görev süresi sona erecek olan 77 yaşındaki Guterres için Antalya'daki COP31, BM Genel Sekreteri sıfatıyla katıldığı son iklim konferansı olma özelliği taşıyor.

Guterres, çarşamba günü düzenlenen devlet ve hükümet başkanları zirvesinin açılışında yaptığı konuşmada da fosil yakıtların terk edilmesi çağrısında bulunmuştu.

Petrol, doğal gaz ve kömürün milyonlarca yıl önce nesli tükenen dinozorlarla aynı kaderi paylaşması gerektiğini söyleyen Guterres, fosil yakıt sektörünün siyasi etkisini şu sözlerle eleştirmişti:

“Dinozorların lobisi yoktu ama fosil yakıtların var.”

BM Genel Sekreteri, geçmişte de büyük petrol ve doğal gaz şirketlerinin iklim politikaları üzerindeki etkisini ve elde ettikleri yüksek kârları defalarca eleştirmişti.

BM: Dünya 2,8 derecelik ısınmaya doğru ilerliyor

2015 yılında kabul edilen Paris İklim Anlaşması'yla ülkeler, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2 derecenin oldukça altında tutma ve mümkünse 1,5 dereceyle sınırlandırma konusunda uzlaşmıştı.

BM'nin güncel tahminleri ise mevcut politikalarla yüzyılın sonuna kadar küresel sıcaklık artışının 2,6 ila 2,8 dereceye ulaşabileceğini gösteriyor.

Küresel sıcaklık artışında 1,5 derece eşiğine fiilen ulaşılmış olması ve bu sınırın önümüzdeki yıllarda aşılmasının beklenmesi, iklim konferansındaki müzakerelerin önemini artırıyor.

Guterres, ülkelerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesinin küresel iklim hedefleriyle bağdaşmadığı görüşünü yineleyerek, hükümetleri enerji politikalarını değiştirmeye çağırdı.

Kaynaklar: AFP-Der Spiegel – AA