İran devlet medyasının aktardığına göre İran Devrim Muhafızları Ordusu cuma günü yaptığı açıklamada, “İsrail-Amerikan düşmanlarının müttefikleri ve destekçilerinin limanlarına giden ve bu limanlardan çıkan” taşımacılığın herhangi bir koridor üzerinden ya da herhangi bir varış noktasına doğru yapılmasının yasak olduğunu bildirdi.

Reuters’a göre, Devrim Muhafızları ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğunu ve boğazdan yapılacak her türlü geçişin “sert tedbirlerle” karşılaşacağını söyledi.

Farklı milletlere mensup üç konteyner gemisi, Devrim Muhafızları deniz kuvvetlerinin uyarılarının ardından Hürmüz Boğazı’ndan geri çevrildi.

Gemi takip sitesi MarineTraffic ve boğaz yakınlarındaki Çinli mürettebat üyelerinin ifadelerine göre, Çin'in devlete ait nakliye şirketi Cosco Shipping'e ait iki konteyner gemisi cuma sabahı Hürmüz Boğazı'nı geçmeye çalışırken geri çevrildi.

'CSCL Indian Ocean' ve 'CSCL Arctic Ocean' adlı iki gemi, İran'ın güneyindeki Bandar Abbas limanına yaklaşık 20 mil (32,19 km.) uzaklıktaki Larak Adası yakınlarında U dönüşü yaptı. Son günlerde bazı gemiler, İran'ın Qeshm ve Larak adaları arasındaki dar kanaldan geçerek boğazı aşmıştı.

ABD Başkanı Trump'ın İran'ın elektrik şebekesine yönelik saldırılara başlama konusunda belirlediği yakın tarihten geri adım atma kararına rağmen Brent petrol fiyatları cuma günü yükselerek, varil başına 110 doları aştı. Küresel borsalar ise çoğunlukla düşüş gösterdi.

Trump müzakereler için verilen süreyi 10 gün uzatacağını açıklamıştı. Son günlerde, kritik enerji kaynaklarını sekteye uğratan Orta Doğu savaşını sona erdirmek için ilerleme kaydettiğini iddia etmişti.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Suudi Arabistan'a yaptığı ziyaret sırasında X’ten yaptığı bir paylaşımda, Ukrayna ve Suudi Arabistan'ın savunma iş birliği anlaşması imzaladığını ve Ukraynalı askeri uzmanların bir haftadan fazla süredir orada bulunduğunu belirtti.

"Uzmanlığımızı ve sistemlerimizi Suudi Arabistan ile paylaşmaya ve can güvenliğini güçlendirmek için birlikte çalışmaya hazırız. Suudi Arabistan'ın da Ukrayna'nın ilgisini çeken yetenekleri var ve bu iş birliği karşılıklı olarak faydalı olabilir" dedi.

Körfez bölgesindeki ülkeler, İran yapımı Shahed tipi insansız hava araçlarını kullanarak Rusya'nın büyük ölçekli saldırılarını püskürtme konusundaki deneyimi nedeniyle Ukrayna'ya yöneldi.

Fars haber ajansının cuma günü bildirdiğine göre, Tahran'ın yaklaşık 130 kilometre güneyindeki İran'ın Kum eyaletinde üç eve hasar veren ve altı kişinin ölümüne yol açan bir saldırı düzenlendi.

Devrim Muhafızları'na bağlı Fars haber ajansının bildirdiğine göre, Kum valiliğinde görevli Morteza Haydari, saldırıyı ABD-İsrail saldırısı olarak nitelendirdi.

Cuma sabahı Körfez'deki birçok ülke olası saldırılar konusunda uyarıda bulundu; Kuveyt'teki iki limana saldırı düzenlendi ve Suudi Arabistan'da insansız hava araçları engellendi.

Kuveyt Limanlar İdaresi'nin X’ten yaptığı paylaşıma göre, Kuveyt'in Şuveyh Limanı "düşman insansız hava araçları" tarafından vuruldu.

Kuveyt Bayındırlık Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, ikinci bir Kuveyt limanı olan Mübarek El-Kabir de insansız hava araçları ve seyir füzeleriyle saldırıya uğradı. Her iki olayda da altyapıda hasar meydana geldi, ancak karada herhangi bir ölüm veya yaralanma olmadı.

İsrail ordusu, cuma sabahı erken saatlerde Tahran'daki hükümet altyapısını hedef alan "geniş çaplı bir hava saldırısı dalgasını" tamamladığını açıkladı.

Daha önce İran devlet haber ajansı Press TV, İran'ın İsrail'e hava saldırıları düzenlediğini bildirmişti. 

İsrailliler bulundukları yerlerde sığınmaları konusunda uyarıldı ve kısa süre sonra serbest bırakıldılar. Herhangi bir can kaybı bildirilmedi.

Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın ABD-İsrail savaşını Ortadoğu'yu yeniden şekillendirmek için 'tarihi bir fırsat' olarak gördüğü belirtildi.

The Guardian gazetesi, bir istihbarat kaynağının doğruladığı üzere Suudi Arabistan'ın, ABD'yi İran'a yönelik saldırıları artırmaya çağırdığını; aynı zamanda doğrudan savaşa katılıp katılmama konusunda da karar vermeye çalıştığını bildirdi.

Suudi kaynak, konuyla ilgili önceki New York Times'ın haberini doğrulayarak, krallığın fiili lideri Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın Donald Trump'ı İran'a karşı savaşını yarıda kesmemeye çağırdığını ve ABD-İsrail harekatının Orta Doğu'yu yeniden şekillendirmek için "tarihi bir fırsat" temsil ettiğini belirtti.

İstihbarat kaynağı, Riyad'ın sadece askeri harekatın devam ettirilmesini değil, yoğunlaştırılmasını da istediğini söyledi. Trump, salı günü gazetecilere yaptığı açıklamada, veliaht prensin rolü hakkındaki haberi doğrular gibi görünerek, "Evet, o bir savaşçı. Bizimle birlikte savaşıyor" dedi.

Yaklaşık dört haftadır devam eden savaşta Suudi Arabistan'ın aktif askeri müdahalesine dair henüz bir rapor bulunmuyor, ancak bir Suudi siyasi analist, Pakistan öncülüğündeki mevcut barış çabalarının başarısız olması durumunda krallığın bu adımı atmasının muhtemel olduğunu söyledi.

Suudi jeopolitik analist Muhammed Elhamed, “Şimdi önemli olan İran’ın kararı. İran ciddi bir şekilde müzakereye girerse, tırmanmayı kontrol altına almanın bir yolu hala var. Eğer şartları reddeder ve saldırılarına devam ederse, Suudi Arabistan’ın harekete geçme eşiği aşılmış olur” dedi. Alhamed, Suudi Arabistan'ın "ani bir tepki vermediğini" de sözlerine ekledi.

"Suudi Arabistan, olası bir tırmanma durumunda bunun kasıtlı ve kararlı olacağı bir senaryoya hazırlanıyor ve tepkisini ayarlıyor" diyen analist, Suudi Arabistan'ın "savaş için baskı yapmadığını" da sözlerine ekledi. "Tüm seçenekleri masada tutarken, bu işe karışmaktan kaçınmaya çalışıyor" dedi.

Suudi Arabistan, Tahran'ın 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırısına verdiği yanıtın bir parçası olarak İran'ın insansız hava aracı saldırılarına maruz kaldı. Bir hafta önce gerçekleşen bir insansız hava aracı saldırısı, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'da bulunan bir petrol rafinerisini hedef aldı.

İngiliz Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran'ı Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ticaretini engellemeye devam ederek küresel ekonomiyi rehin almakla suçladı.

Cooper, cuma günü Fransa'da G7 gelişmiş ekonomilerinin dışişleri bakanlarının toplantısında, "Bölgesel istikrarı yeniden sağlayacak ve Hürmüz Boğazı'nı da içerecek şekilde bu çatışmaya hızlı bir çözüm bulmamız gerekiyor. İran, sadece boğaz meselesi yüzünden küresel ekonomiyi rehin tutamaz" dedi

İsrail, İran'da ülkenin donanmasının füze ve deniz mayını geliştirdiği bir tesisi vurduğunu açıkladı.

İsrail ordusu sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, İran'ın merkezindeki Yezd şehrinde bulunan tesisin, İran donanmasının füzelerinin ve deniz mayınlarının çoğunu geliştirdiği yer olduğunu belirtti. Bu, İran'ın stratejik füze karargâhına ev sahipliği yapan Yezd ve çevresine yönelik bir dizi ABD ve İsrail saldırısının sonuncusu.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO, Food and Agriculture Organization of the United Nations) baş ekonomisti, Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapanmasının, petrol ve gübre sevkiyatını sekteye uğratarak, dünyanın gıda tedarik zincirinde yıllardır görülmemiş bir "sistematik şok" yaratabileceğini söyledi.

Dünya genelindeki çiftçiler, hayati öneme sahip su yolundan tanker geçişlerinin %90'dan fazla azalması nedeniyle zaten daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Ancak küresel gıda stokları şimdilik yeterli durumda. FAO'nun baş ekonomisti Máximo Torero, perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların üç ay veya daha uzun sürmesi durumunda bunun değişeceğini söyledi. "Bu sadece bir enerji şoku değil" dedi.

İran'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi perşembe günü yazdığı bir mektupta, üst düzey İranlı yetkililere yönelik suikast girişimlerinin "devlet destekli terörizm" teşkil ettiğini ve "uluslararası hukukun emredici normlarını" ihlal ettiğini belirtti. 

Wall Street Journal'ın daha önce bildirdiğine göre, ABD ve İsrail, barış görüşmeleri yürütülürken İran Dışişleri Bakanı ve Meclis Başkanı'nı geçici olarak hedef listesinden çıkardı.

İran'ın BM Büyükelçisi Amir Said İravani tarafından imzalanan mektupta, "Bu tür uluslararası hukuka aykırı eylemlere girişmekten dolayı tüm sorumluluk tamamen Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail rejimine aittir" denildi.

ABD Savunma Bakanlığı yetkililerinin planlamaya ilişkin verdiği bilgilere göre, Trump'ın Tahran'la barış görüşmelerini değerlendirdiği bir dönemde, Pentagon, kendisine daha fazla askeri seçenek sunmak amacıyla Orta Doğu'ya 10.000'e kadar ek kara askeri göndermeyi düşünüyor.

Muhtemelen piyade ve zırhlı araçları da içerecek olan bu birlik, halihazırda bölgeye gönderilmiş olan yaklaşık 5.000 deniz piyadesi ve 82. Hava İndirme Tümeni'nden binlerce paraşütçüye eklenecek.

Orta Doğu'da güçlerin tam olarak nereye konuşlandırılacağı belirsiz, ancak büyük olasılıkla İran'a ve İran kıyılarındaki önemli bir petrol ihracat merkezi olan Harg Adası'na yakın bir konumda olacaklar.

Trump, ABD müttefiklerinin yardımıyla veya yardımı olmadan Hürmüz Boğazı'nı açacağını defalarca söyledi.

Kaynaklar: WSJ – The Guardian – New York Times