Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun (IFJ, International Federation of Journalists) 31 Aralık’ta yayımladığı nihai “Öldürülenler Listesi”ne göre, 2025 yılında aralarında 10 kadının da bulunduğu toplam 128 gazeteci ve medya çalışanı yaşamını yitirdi. Listede dokuz kazara ölüm de yer alıyor. 

IFJ, gazeteciler açısından bir başka ölümcül yılı kınarken, yetkililerin medya çalışanlarını korumaktaki ısrarlı başarısızlığını eleştiriyor ve 2026’da şiddet ve cezasızlık döngüsünü sona erdirmek için acil ve kararlı adımlar atılması çağrısında bulunuyor. Güncellenmiş liste, 10 Aralık’tan sonra doğrulanan 17 ek vakayı belgeliyor; bu da gazetecilik açısından özellikle ölümcül bir yılı ve cezasızlığın devam eden yaygınlığını gözler önüne seriyor. Federasyon, 9 Aralık’ta yayımladığı ön listede biri kazara olmak üzere 111 cinayet bildirmişti.

31 Aralık tarihli liste; Filistin, Tanzanya, Peru ve Guatemala’daki ek ölümlerin yanı sıra Nijerya’da yedi medya çalışanının, Burundi’de bir ve İran’da bir medya çalışanının kazara ölümü ile Federasyon’un dikkatine sunulan diğer cinayetlerin sonucunda oluşturuldu.

IFJ, 1990’dan bu yana ve yıllık “Öldürülenler Listesi”nin başlatılmasından itibaren dünya genelinde toplam 3.173 ölümü kayda geçirdi; bu da yılda ortalama 91 ölüme ve son on yılda 876 ölüme karşılık geliyor.

Çin, dünyada en fazla gazeteciyi hapseden ülke

Federasyon ayrıca, hapiste bulunan 533 gazetecinin listesini de yayımladı: Çin, dünyada en fazla gazeteciyi hapseden ülke olarak öne çıkıyor.

Üst üste üçüncü yıl boyunca Orta Doğu ve Arap Dünyası en ağır etkilenen bölge oldu.

Aralarında 56’sı Filistin’de olmak üzere 74 gazetecinin öldürüldüğü Orta Doğu ve Arap Dünyası bölgesi, dünya genelinde hayatını kaybeden tüm medya profesyonellerinin %58’ini oluşturdu. Yemen 13 ölümle ikinci sırada yer alırken, Ukrayna sekiz ölümle onu izledi. Sudan altı, Hindistan ve Peru dörder ölüm bildirdi; Filipinler, Meksika, Peru ve Pakistan dahil olmak üzere birçok ülke ise üçer gazeteci kaybetti. Bu veriler, tehlikenin çatışma bölgelerinde yoğunlaştığını ortaya koyarken, medya profesyonellerinin korunmasının güçlendirilmesi ve gazetecileri öldürenlerin adalet önüne çıkarılması gereğini vurguluyor.

2024 yılında IFJ, aralarında 14 kadının da bulunduğu 122 ölümü ve 516 tutuklu gazeteciyi belgelemişti.

Orta Doğu ve Arap Dünyası (74)

Orta Doğu ve Arap Dünyası, 2025’te 74 ölümle en fazla gazetecinin öldürüldüğü bölge olarak ürkütücü bir rekoru elinde tutuyor.

Gazze’deki savaşın bir sonucu olarak en ağır bedeli Filistinli gazeteciler ödedi; IFJ burada 56 cinayet kaydetti. Bunlar arasında en sembolik olanı, 10 Ağustos’ta El Cezire muhabiri Anas el-Şerif’e yönelik hedefli saldırıydı: Gazze kentindeki El Şifa Hastanesi’nin yakınlarında gazetecilerin kaldığı bir çadırda, beş gazeteci ve medya çalışanıyla birlikte öldürüldü. Yemen’de de gazeteciler bu çatışmanın bedelini hayatlarıyla ödedi; İsrail ordusunun “26 Eylül” gazetesinin ofislerine düzenlediği bir saldırıda 13 gazeteci ve medya çalışanı öldürüldü. Bu saldırı, medya ofislerine yönelik en kötü saldırılardan biri olarak değerlendiriliyor.

Gazeteciler ayrıca yaptıkları iş nedeniyle Suriye’de (2) ve İran’da (2) hedef alınarak öldürüldü; İran’da ayrıca bir kazara ölüm kaydedildi ve böylece ülkede öldürülen gazeteci sayısı üçe çıktı.

Bölge genelindeki hükümetler de eleştirel gazetecilere korku salarak basın özgürlüğünü bastırma konusundaki kararlılıklarını gösterdi: Hâlihazırda 74 gazeteci tutuklu bulunuyor; bunların başında İsrail (41 Filistinli gazeteci), Mısır (15) ve Yemen (11) geliyor.

Asya-Pasifik (15)

IFJ, Asya-Pasifik bölgesinde 2025’te 15 gazetecinin öldürülmesini kınadı. Hindistan’da dört, Pakistan’da üç, Filipinler’de üç, Bangladeş’te iki; ayrıca Afganistan’da iki ve Nepal’de bir ölüm kaydedildi. Özellikle dikkat çeken vaka, 1 Ocak’ta Hindistanlı gazeteci Mukesh Chandrakar’ın vahşice öldürülmesiydi. Haberleri nedeniyle demir çubukla dövülerek öldürülen Chandrakar’ın cesedi daha sonra bir foseptik çukurunda bulundu.

Asya-Pasifik bölgesi, gazetecileri meslekleri nedeniyle en fazla hapseden bölge olmayı sürdürüyor: Halen 277 gazeteci cezaevinde. 143 tutuklu gazeteciyle Çin (Hong Kong dahil), medya profesyonelleri için dünyanın en büyük hapishanesi konumunda. Çin’i 49 gazeteciyle Myanmar ve 37 gazeteciyle Vietnam izliyor.

Avrupa (10)

IFJ, bu yıl Avrupa’da 10 gazeteci cinayeti kaydetti: Ukrayna’da sekiz, Rusya’da bir ve Türkiye’de bir [Hakan Tosun].

Bu, son on yılda Avrupa’da bu denli yüksek sayıda gazeteci ölümünün kaydedildiği üçüncü yıl oldu; ilki 2015’te Paris’teki Charlie Hebdo katliamı sırasında, ikincisi ise 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yaşanmıştı. Bu yıl Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş özellikle ölümcül oldu ve dokuz gazeteci hayatını kaybetti.

Rakamlar ayrıca son derece endişe verici bir eğilimi ortaya koyuyor: Gazetecileri ya da araçlarını hedef almak için insansız hava araçlarının kullanılması. Ukraynalı gazeteciler Olena Hramova, Yevhen Karmazin ve Tetyana Kulyk ile Fransız gazeteci Antoni Lallican, Rus insansız hava araçları tarafından kasıtlı olarak öldürüldü. Rus gazeteci Ivan Zuev’in de bir drone saldırısında öldürüldüğü bildirildi.

Avrupa’da tutuklu gazeteci sayısı (149), Azerbaycan ve Rusya’daki baskıların yoğunlaşması nedeniyle geçen yıla kıyasla yaklaşık %40 arttı. Bu, 2018’den bu yana Avrupa’da kaydedilen en yüksek rakam.

Afrika (18)

2025’te Afrika’da dokuz medya çalışanı öldürüldü. Bir kez daha Sudan, altı ölümle bölgedeki gazeteci cinayetlerinin merkez üssü oldu. Sudan’daki çatışmaların 15 Nisan 2023’te başlamasından bu yana, iç savaşı izleyen gazeteciler özellikle çatışan taraflar, bilhassa Hızlı Destek Güçleri (RSF) tarafından hedef alınıyor. Diğer ülkelerde ise Mozambik, Somali, Tanzanya ve Zimbabve’de birer cinayet kaydedildi.

29 Aralık’ta Nijerya’da bir trafik kazasında yedi medya çalışanı da hayatını kaybetti. IFJ bu ölümleri işle bağlantılı olmayan ölümler olarak değerlendiriyor. Burundi’de de bir kazara ölüm kaydedildi.

Afrikalı gazeteciler, muğlak ve uydurma suçlamalarla hapsedilmeye devam ediyor. Afrika’da halen 27 gazeteci tutuklu. Eritre (7), bazıları on yılı aşkın süredir cezaevinde olan gazetecilerle kıtanın en büyük “gazeteci hapishanesi” konumunda. Birçok Afrika ülkesi, ulusal yasalarını gazetecileri susturmak için araçsallaştırmayı sürdürüyor.

Amerika Kıtası (11)

Bölgede bu yıl 11 gazeteci öldürüldü. Gazetecilik yapmanın ölümcül olabildiği ülkelerin başında Peru geliyor; 2025’te dört gazeteci burada öldürüldü. Peru’daki durum özellikle endişe verici; zira ülkede yaklaşık on yıldır gazetecilere yönelik ölümcül suçlar görülmemişti. Meksika’da üç cinayet kaydedildi. Kolombiya, Honduras ve Ekvador’da ise birer gazeteci öldürüldü.

Buna ek olarak IFJ, bölgede aralarında Venezuela’da bulunan dört gazetecinin de olduğu altı tutuklu gazeteci kaydetti.

“Her yerde gazetecilerin güvenliğini ve bağımsızlığını garanti altına alan bir Birleşmiş Milletler sözleşmesinin zamanı gelmiştir”

IFJ Genel Sekreteri Anthony Bellanger şöyle konuştu: “Tek bir yılda 128 gazetecinin öldürülmesi yalnızca bir istatistik değil, küresel bir krizdir. Bu ölümler, gazetecilerin yalnızca işlerini yaptıkları için cezasızlıkla hedef alındığının acımasız bir hatırlatıcısıdır. Hükümetler, medya çalışanlarını korumak, katilleri adalet önüne çıkarmak ve basın özgürlüğünü savunmak için derhal harekete geçmelidir. Dünya artık bekleyemez: Her yerde gazetecilerin güvenliğini ve bağımsızlığını garanti altına alan bir Birleşmiş Milletler sözleşmesinin zamanı gelmiştir.”

Kaynak: IFJ