İran ve Beyaz Saray yetkililerinin açıklamalarına göre, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlığındaki Amerikan heyeti cumartesi öğleden sonra Pakistan'da üst düzey İranlı müzakerecilerle bir araya geldi.

JD Vance başkanlığındaki ABD heyeti, İslamabad'daki Serena Oteli'nde 15 saatten fazla süredir bulunuyor. Wall Street Journal, görüşmelerin gece 01:00'e kadar devam ettiğini bildirdi. Vance'in Pakistan'da ne kadar daha kalmayı planladığı bilinmiyor.

New York Times, bir Beyaz Saray yetkilisi ve ayrıca görüşmelere yakın iki İranlı yetkilinin verdiği bilgilere göre, İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bagır Galibaf ve Başkan Yardımcısı JD Vance cumartesi öğleden sonra İslamabad'da yüz yüze görüştüğünü bildirdi. Görüşmede Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de hazır bulundu.

İran devlet haber ajansı IRNA'ya ve görüşmelere yakın iki üst düzey İranlı yetkiliye göre, İranlı ve Amerikalı uzman heyetler cumartesi günü iki tur görüşme yaptı ve görüşmelerin pazar günü de devam etmesi muhtemel. İsimlerinin açıklanmasını istemeyen iki yetkiliye göre, Hürmüz Boğazı görüşmelerde hâlâ bir tıkanıklık noktası olmaya devam ediyor; ABD boğazın derhal açılmasını talep ederken, İran ise ekonomik açıdan hayati önem taşıyan bu geçidin ancak nihai bir barış anlaşmasına varıldıktan sonra yeniden açılacağı konusundaki tutumunda ısrar ediyor. ABD heyeti ise görüşmelerin durumu hakkında henüz kamuoyuna açıklama yapmadı.

ABD ve İranlı yetkililer uzun süreli bir ateşkes müzakeresi için bir araya gelirken, ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, iki ABD Donanması muhrip gemisi cumartesi günü Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme operasyonuna başladı.

Orta Doğu'daki Amerikan kuvvetlerini denetleyen ABD Merkez Komutanlığı, yaptığı açıklamada, güdümlü füze destroyeri olan USS Frank E. Peterson ve USS Michael Murphy adlı iki geminin, İran'ın sulara döşediği deniz mayınlarını tespit edip temizlemek amacıyla Basra Körfezi'ne boğazdan girdiğini belirtti. Amaç, boğazı ticari gemi trafiği için tekrar güvenli hale getirmektir.

İran, salı günü açıklanan ABD ile iki haftalık ateşkes anlaşmasının bir parçası olarak boğazı gemi trafiğine yeniden açmayı kabul etti. Ancak ABD yetkililerine göre, bu süreç kısmen Tahran'ın döşediği tüm mayınları bulamaması ve bunları kaldırma kapasitesine sahip olmaması nedeniyle yavaş ilerliyor ve bu nedenle Amerikan yardımına ihtiyaç duyuluyor.

Merkez Komutanlığı açıklamasında, su altı dronları da dahil olmak üzere daha fazla ABD askeri kaynağının "önümüzdeki günlerde" temizleme çalışmalarına katılacağı belirtildi.

İran devlet televizyonuna göre, İran ordusunun sözcüsü İbrahim Zolfağhari, Amerikan savaş gemilerinin Hürmüz Boğazı'na yaklaştığı ve girdiği iddialarını şiddetle reddetti ve İran silahlı kuvvetlerinin hala boğazı kontrol ettiğini söyledi. 

Yarı resmi bir İran haber ajansı olan Tasnim Haber Ajansı da Cumartesi günü "Hürmüz Boğazı'nda şu anda hiçbir trafik olmadığını" ve Tahran'ın boğazdan geçmek isteyen bir Amerikan destroyerine "izin vermeyi" reddettiğini iddia etti. Bir ABD yetkilisi, bu açıklamayı yalanladı.

Amerikan istihbarat teşkilatlarının, Çin'in son haftalarda İran'a omuzdan fırlatılan füzelerden oluşan bir sevkiyat göndermiş olabileceğine dair bilgi edindiği iddia edildi.

ABD istihbaratına göre, Çin’in önümüzdeki birkaç hafta içinde İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlandığı ileri sürüldü.

Bu adım, Pekin’in bu hafta başında İran ile ABD arasındaki savaşı durduran kırılgan ateşkes anlaşmasına aracılık ettiğini açıklamış olması nedeniyle provokatif bir hamle olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın da önümüzdeki ayın başında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmek üzere Çin’i ziyaret etmesi bekleniyor.

İstihbarat değerlendirmeleri ayrıca İran’ın ateşkesi, kilit yabancı ortaklarının yardımıyla bazı silah sistemlerini yeniden tedarik etmek için bir fırsat olarak kullanıyor olabileceğine işaret ediyor.

Yetkililer, istihbaratın sevkiyatın yapıldığına dair kesin bir kanıt olmadığını ve Çin füzelerinin çatışma sırasında Amerikan veya İsrail güçlerine karşı henüz kullanıldığına dair bir delil bulunmadığını söyledi.

Ancak Pekin'de İran'a füze gönderme konusundaki tartışma bile, Çin'in bu çatışmada ne kadar söz sahibi olduğunu gösteriyor. İstihbarat teşkilatları, Çin'in savaşta gizlice aktif bir rol oynadığını ve bazı şirketlerin savaş için İran'a kimyasal madde, yakıt ve askeri üretimde kullanılabilecek bileşenler göndermesine izin verdiğini değerlendiriyor.

MANPADS olarak bilinen omuzdan fırlatılan füzeler, alçaktan uçan uçakları düşürme kapasitesine sahip.

Eğer Çin hükümeti füze sevkiyatına izin verirse, bu önemli bir tırmanış olur ve Çin liderlerinin en azından bir kısmının Orta Doğu'yu saran savaşta Amerikan askeri yenilgisini sağlamak için aktif olarak çalıştığının bir göstergesi olarak değerlendirilecektir.

Çin'in ABD Büyükelçiliği sözcüsü, hükümetlerinin savaş sırasında İran'a füze gönderdiği iddialarını kesin bir dille reddetti.

Çin Sözcüsü Liu Pengyu, “Çin, çatışmadaki hiçbir tarafa silah sağlamamıştır; söz konusu bilgi doğru değildir” dedi.

“Sorumlu büyük bir ülke olarak Çin, uluslararası yükümlülüklerini sürekli olarak yerine getirmektedir. ABD tarafını asılsız iddialarda bulunmaktan, kötü niyetli bağlantılar kurmaktan ve sansasyon yaratmaktan kaçınmaya çağırıyoruz; ilgili tarafların gerilimi azaltmaya yardımcı olmak için daha fazlasını yapmasını umuyoruz” ifadelerini kullandı.

Kaynaklar: New York Times - CNN - WSJ