Basra Körfezi’nde İran’ın en kritik petrol ihracat noktalarından biri olan Harg Adası açıklarında büyük bir petrol sızıntısı tespit edildi.

Sızıntı alanı 51,8 kilometrekareyi aşıyor, 3 bin varilden fazla petrol sızdı

Uydu görüntülerine göre denize yayılan petrol tabakasının 51,8 kilometrekareyi (20 mil kare) aşan bir alana ulaştığı belirtilirken, olay İran’ın yaptırımlar ve bölgesel gerilimler nedeniyle baskı altında bulunan petrol altyapısına ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

Küresel petrol sızıntısı izleme hizmeti veren Orbital EOS’un analizlerine göre, sızıntı adanın batı kıyısında meydana geldi ve ilk tahminler 3 bin varilden fazla petrolün Basra Körfezi’ne karışmış olabileceğini ortaya koydu.

Sızıntının nedeni henüz netleşmezken, uzmanlar İran’ın uzun süredir bakım sorunu yaşayan enerji altyapısının ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiyor.

"Tankerlerde bekletilen ham petrol olası kazalara zemin hazırlıyor"

Dünyada deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimlerin İran petrol sistemini zorladığı belirtiliyor. ABD’nin uyguladığı deniz ablukası ve İran’ın gemi trafiğine getirdiği kısıtlamalar nedeniyle tankerlerin bölgede mahsur kaldığı, ihracat kapasitesinin daraldığı ve depolama alanlarının hızla dolduğu ifade ediliyor.

New York Times'ın haberine göre, İran’ın petrol depolama kapasitesindeki baskı, Harg Adası çevresindeki tesislerde sızıntı riskini artırdı. İran enerji sektörünü takip eden analist Dalga Hatinoğlu, büyük miktarda ham petrolün tankerlerde bekletildiğini ve bunun olası kazalara zemin hazırladığını söyledi.

Şüpheler denizaltı boru hattına yöneldi

Uzmanlar, sızıntının kaynağının Harg Adası’nı İran’ın önemli açık deniz petrol sahalarından Abuzar sahasına bağlayan denizaltı boru hattı olabileceğini değerlendiriyor. On yıllardır kullanılan ve yetersiz bakım gördüğü belirtilen boru hattında son yıllarda birçok sızıntı yaşandığı, Ekim 2024’te de ciddi bir gedik oluştuğu bildirildi.

Bazı çevreler, depolama alanı yetersizliği nedeniyle petrolün kasıtlı şekilde denize boşaltılmış olabileceğini öne sürse de bu iddiayı doğrulayan herhangi bir kanıt bulunmuyor.

Petrol kuyuları düğmeye basınca kapanmıyor

Hamburg Teknoloji Üniversitesi çevre mühendisliği profesörü Nima Şokri, deniz ablukasının İran’ın petrol sistemini “tehlikeli bir duruma” sürüklediğini belirterek, üretimin kolayca durdurulamayacağını söyledi.

Şokri, petrol kuyularının aniden kapatılmasının boru hatlarında tıkanmalara ve rezervuarlarda kalıcı hasarlara yol açabileceğini ifade ederek, “Petrol kuyuları istenildiği zaman kapatılıp yeniden çalıştırılabilen makineler değildir” dedi.

Petrol Suudi Arabistan sularına doğru ilerliyor

Uydu verilerine göre petrol tabakası perşembe günü itibarıyla güneye, Suudi Arabistan karasularına doğru sürüklenmeye başladı. İran devlet medyası olayla ilgili henüz resmi bir haber yayımlamadı.

Bölgesel çevre felaketi uyarısı

Southampton Üniversitesi enerji ve çevre uzmanı Keyvan Hosseini, olayın İran’ın enerji altyapısındaki kronik yatırım eksikliğini gözler önüne serdiğini belirtti. Hosseini’ye göre yaptırımlar, çatışmalar ve ekonomik baskılar nedeniyle İran kritik petrol tesislerini modernize etmekte ve bakımını sürdürmekte zorlanıyor.

Uzmanlar, Basra Körfezi’nin sığ yapısı nedeniyle petrol sızıntılarının ekosistem üzerinde çok daha yıkıcı etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor. Mangrov alanları, mercan toplulukları, deniz kuşları, kaplumbağalar ve balık üreme bölgelerinin ciddi tehdit altında olduğu ifade ediliyor.

Hosseini, Harg Adası çevresindeki olası büyük çaplı bir çevre felaketinin balıkçılık faaliyetlerini, kıyı yerleşimlerini, tuz arıtma tesislerini ve bölgedeki hassas deniz yaşamını etkileyebileceğini belirterek, “Kontrol altına alınamayan bir sızıntı kısa sürede bölgesel bir çevre krizine dönüşebilir” değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: New York Times