ABD ve İran'dan üst düzey müzakereciler, İran'a saldırı mesafesine kadar yaklaşan iki Amerikan uçak gemisi grubunun oluşturduğu tehlike karşısında bir çıkış yolu yaratabilecek yeni bir öneriyi görüşmek üzere perşembe günü Cenevre'de son dakika görüşmeleri yapmayı planlıyor.

New York Times’ın görüştüğü iç yönetim görüşmelerine yakın kaynaklara göre, ABD Başkan Trump danışmanlarına, diplomasi veya ABD'nin hedefli ilk saldırısının İran'ı nükleer programından vazgeçme taleplerine boyun eğmeye sevk etmemesi durumunda, önümüzdeki aylarda İran liderlerini iktidardan uzaklaştırmayı amaçlayan çok daha büyük bir saldırıyı değerlendireceğini söyledi.

Perşembe günü anlaşma sağlanmazsa önümüzdeki günlerde ilk saldırı; ilerleyen aylarda İran rejimini hedef alacak büyük bir saldırı 

ABD ve İran'dan müzakerecilerin, askeri bir çatışmayı önlemek için son çare olarak görülen görüşmeler için perşembe günü Cenevre'de bir araya gelmesi planlanıyor. Ancak Trump, görüşmelerin başarısız olması durumunda ABD'nin izleyeceği yolları değerlendiriyor.

Henüz nihai bir karar alınmamış olsa da, danışmanlar, Trump'ın İran liderlerine nükleer silah yapma yeteneğinden vazgeçmeye razı olmaları gerektiğini göstermek amacıyla önümüzdeki günlerde ilk saldırıyı gerçekleştirmeye meyilli olduğunu söyledi.

Hedefler arasında İran İslam Devrim Muhafızları Genel Merkezi'nden ülkenin nükleer tesislerine ve balistik füze programına kadar çeşitli yerler bulunuyor.

Trump, danışmanlarına, bu adımların Tahran'ı taleplerini karşılamaya ikna edememesi durumunda, yılın ilerleyen aylarında dini lider Ayetullah Ali Hamaney'i devirmek amacıyla askeri bir saldırı düzenleme olasılığını açık bırakacağını söyledi.

Yönetim içinde bile, bu hedefe yalnızca hava saldırılarıyla ulaşılıp ulaşılamayacağı konusunda şüpheler var. Ve perde arkasında, her iki tarafça da askeri çatışmaya giden bir yol yaratabilecek yeni bir öneri değerlendiriliyor: İran'ın yalnızca tıbbi araştırma ve tedavi amaçlı olarak yürütebileceği, çok sınırlı bir nükleer zenginleştirme programına devam etmesi.

Öneriye göre, İran'ın tıbbi amaçlar için çok küçük miktarlarda nükleer yakıt üretmesine izin verilecek. İran, yıllardır Tahran Araştırma Reaktörü'nde tıbbi izotoplar üretiyor. Ülkenin başkentinin dışında bulunan ve yaklaşık 60 yıllık bu tesis, modern nükleer tarihin tuhaf bir cilvesiyle, ilk olarak ABD tarafından "Barış İçin Atomlar" programı kapsamında İran'ın Amerikan yanlısı şahına tedarik edilmişti.

İki tarafın da bu teklifi kabul edip etmeyeceği belirsiz. Ancak son dakika teklifi, iki uçak gemisi grubu ve düzinelerce savaş uçağı, bombardıman uçağı ve yakıt ikmal uçağının İran'a saldırı menzili içinde toplandığı bir dönemde yapıldı.

Yönetim yetkilileri, 90 milyondan fazla nüfusa sahip İran'la karşı karşıya gelirken hedeflerinin ne olduğu konusunda net bir açıklama yapmadılar. Trump sık sık İran'ın nükleer silah üretme kapasitesine ulaşmasını engellemekten bahsederken, ABD Dışişleri Bakanı Rubio ve diğer yardımcıları askeri müdahale için çeşitli başka gerekçeler öne sürdüler: İran güçlerinin geçen ay binlerce kişiyi öldürdüğü protestocuları korumak, İran'ın İsrail'i vurmak için kullanabileceği füze cephaneliğini yok etmek ve Tahran'ın Hamas ve Hizbullah'a verdiği desteği sona erdirmek.

Amerikan müdahalesi İran'da rejim karşıtları arasında bile milliyetçi bir tepkiye yol açabilir

Ancak Amerikan askeri müdahalesi, Ayetullah Hameney'in acımasız iktidarının sona ermesini dört gözle bekleyen İranlılar arasında bile milliyetçi bir tepkiye yol açabilir.

Geçtiğimiz hafta sonu Münih Güvenlik Konferansı'na katılan Avrupalı yetkililer, askeri baskının İran liderliğini ABD'ye karşı direnişin sembolü haline gelen bir programdan vazgeçmeye zorlayacağından şüphe duyduklarını söylediler.

Haberin tamamını New York Times’dan okuyabilirsiniz.