Wall Street Journal’in Çin'de üst düzey bir brifinge aşina olan kişilerden elde ettiği bilgilere göre, Çin'in en kıdemli generali, ülkenin nükleer silah programıyla ilgili bilgileri ABD'ye sızdırmak ve bir subayın savunma bakanlığına terfi ettirilmesi de dahil olmak üzere resmi işlemler karşılığında rüşvet almakla suçlanıyor.

Cumartesi sabahı ordunun en yüksek rütbeli subaylarından bazılarının katıldığı brifing, bir zamanlar Çin lideri Şi Cinping'in en güvenilir askeri müttefiki olarak kabul edilen 75 yaşındaki General Zhang Youxia hakkında Çin Savunma Bakanlığı'nın soruşturma başlatılacağını açıklamasından hemen önce gerçekleşti. Bu açıklamada, parti disiplini ve devlet yasalarının ciddi ihlallerine ilişkin bir soruşturmanın ötesinde fazla ayrıntı verilmedi.

Ancak şimdiye kadar kamuoyuna açıklanmayan brifinge aşina olan kişiler, Zhang'ın siyasi klikler kurmakla (bu ifade, parti birliğini zayıflatan nüfuz ağları oluşturma çabalarını tanımlar) ve Komünist Parti'nin en üst düzey askeri karar alma organı olan Merkez Askeri Komisyonu içindeki yetkisini kötüye kullanmakla suçlanarak soruşturma altında olduğunu söyledi.

Yetkililer ayrıca, askeri teçhizatın araştırma, geliştirme ve tedarikinden sorumlu güçlü bir kurumun denetimini de inceliyor. Brifinge aşina olanlar, Zhang'ın bu büyük bütçeli tedarik sisteminde resmi terfiler karşılığında büyük miktarda para aldığının iddia edildiğini söyledi. 

Söz konusu kişilerin aktardığına göre, kapalı kapılar ardında yapılan bilgilendirme toplantısında ortaya atılan en şok edici iddia, Zhang'ın Çin'in nükleer silahlarına ilişkin temel teknik verileri ABD'ye sızdırdığı yönündeydi.

Gazetenin kaynaklarına göre, Zhang aleyhindeki bazı kanıtlara, Çin'in sivil ve askeri nükleer programlarının tüm yönlerini denetleyen devlet şirketi Çin Ulusal Nükleer Şirketi'nin eski genel müdürü Gu Jun’a açılan soruşturmayla ulaşıldı. Pekin, geçen pazartesi günü Gu hakkında parti disiplinini ve devlet yasalarını ciddi şekilde ihlal ettiği şüphesiyle soruşturma başlattığını duyurdu.

Cumartesi günü yapılan bilgilendirme toplantısında yetkililer, Gu hakkındaki soruşturmanın Zhang'ı Çin'in nükleer sektöründeki bir güvenlik ihlaliyle ilişkilendirdiğini açıkladı. Ancak bilgilendirme toplantısında ihlale ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.

Washington'daki Çin Büyükelçiliği sözcüsü Liu Pengyu, Wall Street Journal'a yaptığı açıklamada, partinin Zhang hakkında soruşturma başlatma kararının, liderliğin "yolsuzlukla mücadelede kapsamlı ve sıfır toleranslı bir yaklaşım" benimsediğinin altını çizdiğini söyledi.

Çin lideri Şi Cinping, Fotoğraf: South China Morning Post

Mao’dan bu yana en agresif tasfiye

Bazı analistler, Şi Cinping’in silahlı kuvvetlerdeki yolsuzluk ve sadakatsizliğe karşı son dönemdeki sert önlemlerinin, Çin Halk Cumhuriyeti'nin ve Çin Kominist Partisi'nin kurucusu Mao Zedong döneminden bu yana Çin askeri liderliğinin en agresif şekilde tasfiye edilmesi anlamına geldiğini söylüyor.

Şi gibi, partinin elit Politbüro üyesi olan Zhang da, devrimci büyüklerin ve yüksek rütbeli parti yetkililerinin soyundan gelenlere verilen ad olan "prensler"den biridir. Zhang'ın babası, 1949'da Mao'nun Komünist güçlerinin iktidarı ele geçirmesine yol açan Çin iç savaşında Şi Cinping’in babasıyla birlikte savaşmış ve her iki adam da daha sonra üst düzey görevlere yükselmiştir.

Cumartesi günü yapılan iç bilgilendirmede, Zhang'ın düşüşünün eski Savunma Bakanı Li Shangfu'nun terfi ettirilmesiyle bağlantılı olduğu da belirtildi. Kaynaklara göre Zhang, büyük miktarda rüşvet karşılığında Li'nin terfi ettirilmesine yardımcı oldu.

Li Shangfu'nun düşüşü 2023'te, kamuoyunun gözünden kaybolması ve daha sonra savunma bakanlığı görevinden alınmasıyla başladı. Parti onu ertesi yıl yolsuzluktan dolayı partiden ihraç etti. 

Çin Stratejileri Grubu Başkanı ve yirmi yıl boyunca ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nda (CIA) üst düzey Çin analisti olarak görev yapmış olan Johnson, Şi Cinping'in kişisel dostlarından Zhang'ın bile tasfiye edilmesinin, Şi'nin yolsuzlukla mücadeledeki azminin artık sınır tanımadığını gösterdiğini söyledi.

Johnson, "Şi, yolsuzlukla mücadele kampanyasının ilk yıllarında, aktif görevdeki kıdemli generalleri ve stratejik füze gücü gibi ordunun kilit birimlerini hedef almayarak, üst düzey yetkililerin toptan görevden alınmasından kaçınmaya çalıştı. Daha sonra bunun imkansız olduğunu fark etti ve bu hamle, o sürecin doruk noktasıdır" dedi.

Soruşturma altındaki generaller Zhang Youxia (solda) ve Liu Zhenli (sağda) Fotoğraflar: Reuters/Florence Lo

Çin Birleşik Kurmay Dairesi Başkanı General Liu Zhenli de soruşturma altında

Bazı kişilerin aktardığına göre, yetkililer Zhang’la birlikte yükselerek rütbe alan subaylardan ve cumartesi günü soruşturma altında olduğu duyurulan Birleşik Kurmay Dairesi Başkanı 61 yaşındaki General Liu Zhenli’den cep telefonları da dahil mobil cihazlara zaten el koydu; Zhang ve Liu’yla bağlantılı binlerce subayın potansiyel hedef hâline gelmesiyle birlikte bu sayı artıyor. 

Zhang ve Liu'nun düşüşü, Şi'nin yıllardır sürdürdüğü, yolsuzlukla suçlanan ve siyasi olarak güvenilmez görülen subayları görevden alma çabasını genişletiyor.

Brifinge yakın kaynaklara göre, Çin liderinin komuta yapısını ortadan kaldırması, yaygın yolsuzluğun, kökleşmiş himaye ağlarının ve devlet sırlarının tehlikeye atılmasının, Pekin'in kendi toprağı olarak gördüğü, demokratik olarak kendi kendini yöneten ada Tayvan üzerinde kontrol sağlama hedefine yönelik varoluşsal tehditler oluşturduğunun sinyalini veriyor.

Ancak bazı analistler, bunun sonucunda üst düzey kadroların azalmasının savaş etkinliğini etkileyebileceğini ve Şi Cinping'in daha hesaplı bir stratejiye yönelmesiyle birlikte Tayvan'ın işgal riskini azaltabileceğini söylüyor. 

2023 yazından bu yana parti, Çin ordusu, hava kuvvetleri, deniz kuvvetleri, stratejik füze kuvvetleri ve paramiliter polis güçlerinin yanı sıra Tayvan'a odaklanan komutanlık da dahil olmak üzere önemli bölgesel komutanlıklardaki üst düzey subayları görevden aldı. Gazetenin incelediği resmi açıklamalara göre, son 2,5 yılda 50'den fazla üst düzey askeri subay ve savunma sanayi yöneticisi hakkında soruşturma başlatıldı veya görevden alındı.

Kaynak: WSJ