AB ile İngiltere'den Kıbrıs için ortak taahhüt
Avrupa Birliği ile İngiltere arasında 20 Kasım 2026 tarihinde Brüksel'de gerçekleştirilen ikinci zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride, Kıbrıs'taki İngiliz Egemen Üs Bölgeleri'ne ilişkin protokolün uygulanması ele alındı.
Bildirinin 5. maddesinde, İngiltere'nin AB'den ayrılmasını düzenleyen Çekilme Anlaşması'nın tam, zamanında ve hükümlerine uygun biçimde uygulanmasına yönelik taahhüt yeniden teyit edildi.
Taraflar, Kıbrıs'a ilişkin olarak şu ifadeyi kullandı:
“Kıbrıs'taki Egemen Üs Bölgeleri'ne ilişkin Protokol'ün bütün hükümleriyle uygulanması için yürütülen çalışmaları tamamlayacağız.”

Ekran görüntüsü: AB Konseyi'nin 20 Kasım 2026 tarihli ortak bildirisindeki 5. maddededen.
İngiliz üsleri AB gümrük bölgesinde kalıyor
İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılmasını düzenleyen ve 2020 yılında yürürlüğe giren Brexit Çekilme Anlaşması'nda, Kıbrıs'taki Ağrotur (Akrotiri) ve Dikelya (Dhekelia) İngiliz Egemen Üs Bölgeleri için ayrı bir protokol bulunuyor.
Protokol, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ardından üs bölgelerinde uygulanacak hukuki ve idari düzenlemeleri belirliyor.
Metne göre İngiliz Egemen Üs Bölgeleri, Brexit sonrasında da Avrupa Birliği'nin gümrük bölgesinin bir parçası olarak kalıyor.
İngiltere'nin üs bölgeleri ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında gümrük noktaları veya başka sınır engelleri oluşturmayacağı, ticari ya da sivil liman ve havaalanları kurmayacağı yönündeki taahhüdü de protokolde yer alıyor.
Gümrük ve vergilerde Kıbrıs Cumhuriyeti'nin yetkileri
Protokolün 2. maddesi, üs bölgelerinde uygulanacak gümrük ve mal dolaşımı kurallarını düzenliyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti'ndeki liman ve havaalanları üzerinden üs bölgelerine giren veya bu bölgelerden çıkan mallara ilişkin AB kurallarının uygulanmasında Kıbrıs Cumhuriyeti makamları sorumluluk üstleniyor.
Protokolün 3. maddesine göre KDV, özel tüketim vergileri ve diğer dolaylı vergilere ilişkin AB kuralları da üs bölgelerinde uygulanıyor.
Üs bölgelerinden kaynaklanan veya bu bölgelere yönelik işlemler, söz konusu vergiler bakımından Kıbrıs Cumhuriyeti'nden kaynaklanan veya bu ülkeye yönelik işlemler olarak değerlendiriliyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti makamları, üs bölgelerinde yaşayan veya faaliyet gösteren sivil gerçek ve tüzel kişilerin ödemekle yükümlü olduğu vergilerin tahsilinden de sorumlu tutuluyor.
Dikelya ile KKTC arasındaki mal geçişlerinde Yeşil Hat Tüzüğü uygulanıyor
Protokolün KKTC'yi doğrudan ilgilendiren hükümlerinden biri, Dikelya Üs Bölgesi ile Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin etkin kontrolü dışında kalan bölgeler arasındaki mal geçişlerini düzenliyor.
Protokolün 2. maddesinin 8. fıkrasına göre bu bölgelerden İngiliz Doğu Egemen Üs Bölgesi'ne geçen mallar, AB'nin 866/2004 sayılı Yeşil Hat Tüzüğü'ne tabi.
Tüzüğün İngiliz üs bölgelerinde uygulanması ve denetlenmesinden İngiltere sorumlu tutuluyor.
İngiltere'nin, gerekli veterinerlik, bitki sağlığı ve gıda güvenliği kontrollerinin gerçekleştirilmesi için Kıbrıs Cumhuriyeti makamlarını davet etmesi de öngörülüyor.
Akyar ve Beyarmudu geçiş noktaları protokolde yer alıyor
Protokolün 7. maddesi, kişilerin İngiliz Egemen Üs Bölgeleri'nin sınırlarından geçişlerine ilişkin kuralları düzenliyor.
Metne göre İngiliz üs bölgeleri ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki kara ve deniz sınırlarında kişilere yönelik kontrol yapılmıyor.
Dikelya Üs Bölgesi ile 'Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin etkin kontrolü dışında kalan bölgeler' arasındaki sınır ise protokol kapsamında dış sınır olarak değerlendiriliyor. Bu sınırın yalnızca Strovilia (Akyar) ve Pergamos (Beyarmudu) geçiş noktalarından aşılabileceği belirtiliyor.
Protokol, İngiltere makamlarının Egemen Üs Bölgeleri'nin dış sınırlarında ve Dikelya ile 'Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin etkin kontrolü dışında kalan bölgeler' arasındaki sınırda, geçiş noktaları arasında ve bu noktaların normal çalışma saatleri dışında mobil ekiplerle sınır gözetimi yapmasını öngörüyor.
Bu gözetimin, kişilerin geçiş noktalarındaki kontrollerden kaçınmasını caydıracak şekilde yürütülmesi ve İngiltere makamlarının kontrol ve gözetim faaliyetleri için gerekli niteliklere sahip yeterli sayıda personel görevlendirmesi gerekiyor.
Protokol ayrıca İngiltere ile Kıbrıs Cumhuriyeti makamlarının sınır kontrolleri ve gözetim faaliyetlerinde sürekli ve yakın iş birliği yapmasını öngörüyor.
Protokolün uygulanmasında İngiltere ve Kıbrıs Cumhuriyeti sorumlu
Protokolün 13. maddesine göre, aksi belirtilmedikçe protokolün İngiliz Egemen Üs Bölgeleri'nde uygulanmasından ve denetlenmesinden İngiltere sorumlu.
Kıbrıs Cumhuriyeti ise protokolde belirtilen gümrük, vergilendirme ve diğer ilgili alanlarda uygulama ve denetim sorumluluğunu üstleniyor.
İngiltere'nin kendi makamları ile Savunma Bakanlığı'nın mülkiyetinde veya kullanımında bulunan taşınmazlar üzerindeki yetkileri korunuyor.
Uygulamaya ilişkin çalışmalar tamamlanacak
Protokolün 9. maddesi, uygulamada ortaya çıkan sorunların ele alınması için özel bir komite öngörüyor.
Komite, protokolün uygulanmasını kolaylaştırmak, AB veya İngiltere tarafından gündeme getirilen sorunları görüşmek ve Ortak Komite'ye tavsiyelerde bulunmakla görevli.
AB ile İngiltere, 20 Kasım 2026 tarihli zirvenin ortak bildirisinde protokolün bütün hükümleriyle uygulanmasına yönelik çalışmaların tamamlanacağını taahhüt etti.
Ortak bildiride, hangi hükümlere ilişkin çalışmaların sürdüğü ve bu çalışmaların ne zaman tamamlanacağı konusunda ayrıntı verilmedi.
Kaynaklar: AB Konseyi'nin 20 Kasım 2026 tarihli ortak bildirisi - Brexit Çekilme Anlaşması'na eklenen Kıbrıs Egemen Üs Bölgeleri Protokolü













Yorumunuz