Eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyete sahip bir görüntü sayesinde, gökbilimciler güneş sisteminin içinde yer aldığı Samanyolu'nun merkezinde hüküm süren aşırı kimya ve dinamiklerin üzerindeki perdeyi aralayarak, benzersiz bir kozmik laboratuvarı ortaya çıkardı.
Fotoğraf: ALMA(ESO/NAOJ/NRAO)/S
Galaksimizin merkezindeki süper kütleli kara deliğin hemen yanında yer alan bölge: Merkezi Moleküler Bölge (CMZ)
Gökbilimciler, Samanyolu galaksimizin merkez bölgesini çarpıcı bir yeni görüntüyle kayda alarak, kozmik gazdan oluşan ipliksi yapıların karmaşık ağını benzeri görülmemiş ayrıntı düzeyinde ortaya çıkardı.
Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizgesi (ALMA) ile elde edilen bu zengin veri seti -bugüne kadarki en büyük ALMA görüntüsü- astronomların, galaksimizin merkezindeki süper kütleli kara deliğin hemen yanında yer alan, galaksimizin en uç koşullara sahip bölgesinde yıldızların yaşamını incelemesine olanak sağlayacak.
Bilim insanları, evrenin kökenlerini anlamakta anahtar olabilecek yıldız oluşumunun gerçekleştiği Samanyolu'nun merkez bölgesini ilk kez ayrıntılı olarak gözlemleyebildiler. Bu görüntü, yaklaşık 650 ışık yılı (yaklaşık 6 katrilyon kilometre, 6 milyon milyar kilometre) genişliğinde devasa bir bölgeyi kapsayan muazzam bir görüntüdür.
1962 yılında kurulan ve 16 Avrupa Birliği üyesi devlet ile ev sahibi ülke Şili tarafından desteklenen hükümetler arası bir astronomi araştırma kuruluşu olan Avrupa Güney Gözlemevi (ESO), 25 Şubat Çarşamba günü yayınladığı basın açıklamasında, "Daha önce görülmemiş bir ayrıntı düzeyine sahip karmaşık bir kozmik gaz filamentleri ağı görülebiliyor" diyerek sevincini dile getirdi.
Bu görüntü, Şili’deki Atacama Çölü’nde bulunan ve ESO, Amerika Birleşik Devletleri ile Japonya ortaklığında işletilen dev bir radyo teleskobu olan ALMA’nın, milimetre ve milimetre-altı dalga boylarında gözlem yapan 66 anteniyle elde edilen verilerin birleştirilmesiyle oluşturulan bir mozaiğe dayanmaktadır.
ESO'da görevli gökbilimci Ashley Barnes, bu görüntünün merkezinde, "çıplak gözle görülemeyen, ancak şimdi olağanüstü bir ayrıntı düzeyiyle ortaya çıkarılan aşırı koşullara sahip" bir bölge olan Merkezi Moleküler Bölge’nin (CMZ, Central Molecular Zone) yer aldığını açıkladı.
"Süpernova patlamaları, hatta hipernova patlamaları"
İngiltere'deki Liverpool John Moores Üniversitesi'nde astrofizik profesörü ve CMZ'yi incelemeyi amaçlayan ACES projesinin bir üyesi olan Steve Longmore, "CMZ, galaksimizde bilinen en büyük yıldızlardan bazılarına ev sahipliği yapıyor; bunların çoğu hızlı yaşar ve genç yaşta ölür, yaşamlarını güçlü süpernova patlamaları veya hatta hipernovalarla sonlandırır" diye açıklıyor.
"CMZ'de yıldızların nasıl doğduğunu inceleyerek, galaksilerin nasıl geliştiğini ve evrimleştiğini de daha iyi anlayabiliriz" diye ekliyor. Yıldız oluşumuna yol açan süreç biliniyor: Soğuk moleküler gaz, ipliksi gaz kanalları boyunca ilerleyerek belirli noktalarda yoğunlaşıyor ve yıldızların doğabileceği yoğun madde kümelerini besliyor.
Galaksimizin merkezinde silisyum monoksit gibi en basit moleküllerden metanol, aseton veya etanol gibi daha karmaşık moleküller de var
Bununla birlikte, koşulların daha uç olduğu galaksimizin merkezinde bu süreç gerçekten aynı mı işliyor? Araştırmacılar, “Çalışma, CMZ’nin karmaşık kimyasını ortaya koyuyor; silisyum monoksit gibi en basitlerinden metanol, aseton ya da etanol gibi daha karmaşıklarına kadar onlarca farklı molekülü tespit ediyor” diye belirtiyor.
"Bu bölgenin, yıldızların kaotik ve aşırı ortamlarda oluştuğu evrenin erken dönemlerindeki galaksilerle birçok ortak özelliğe sahip olduğuna inanıyoruz" diye ekliyorlar.
Yorumunuz