ABD Başkanı Trump, Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum'dan kartellerle mücadele etmesini istedi. Meksikalı uyuşturucu baronu El Mencho'nun öldürülmesi, bunun işe yaradığını gösteriyor olabilir, ancak bunun bir bedeli de olabilir.

El Mencho, Meksika’da geriye kalan en büyük uyuşturucu baronuydu.

Asıl adı Nemesio Oseguera Cervantes olan uyuşturucu baronu, yirmi yıl boyunca yakalanmaktan kurtulmuş, rakipleri El Chapo ve El Mayo'yu geride bırakmış ve Jalisco Yeni Nesil Karteli'ni Meksika'nın en güçlü suç örgütü haline getirmişti.

Ardından, hafta sonu, kısmen romantik bir buluşma nedeniyle, serüveni aniden sona erdi.

Bu cinayet Meksika yetkilileri için açık bir başarıydı. Ancak zamanlaması oldukça anlamlı görünüyordu.

Trump, Meksikalı yetkililerden sınır ötesinden uyuşturucu göndererek servet biriktiren kartelleri dağıtmalarını defalarca ve yüksek sesle talep etti. Bunu yapmazlarsa, ABD ordusunun bu işi üstlenebileceği tehdidinde bulundu.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum son yılların en agresif operasyonunun yapılmasına izin verdi

Bu tehditlerin etkili olduğu görülüyor.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, son on yıldan uzun süredir kartellere karşı en agresif operasyonlardan birine öncülük etti.

Trump'ın Venezuela'ya askeri müdahale emri vermesinden ve Meksika'nın sıradaki hedef olacağı uyarısında bulunmasından haftalar sonra geçen pazar günü Meksika lideri Sheinbaum bir başka cesur adım attı. Amerika Birleşik Devletleri tarafından sağlanan istihbaratı kullanarak, Meksika güçlerinin ülkesinin en çok aranan suçlusunu ortadan kaldırmasına izin verdi.

Oseguera'nın öldürülmesi, birbirinden çok farklı tarzlara sahip ancak beklenmedik bir dostluk kurmuş iki lider olan Trump ve Sheinbaum arasındaki gergin etkileşimin, özellikle güvenlik konusunda, ABD-Meksika ilişkisini temelden nasıl yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.

Bir kartelin liderini öldürmek genellikle daha birçok liderin ortaya çıkmasına yol açar

ABD-Meksika ilişkilerini inceleyen Meksikalı siyasi analist Carlos Bravo Regidor, Meksika Devlet Başkanı’nın yine de ateşle oynadığını düşünüyor. “Meksika devletinin bu operasyonun sonuçlarını yönetme kapasitesinin ne olduğu büyük bir soru işareti” diyor.

Tıpkı Yunan mitolojik canavarı Hidra’da olduğu gibi nasıl çok başlı bataklık canavarının bir başı kesilirse yerine 2 baş daha çıkarsa, bir kartelin liderini öldürmek genellikle daha birçok liderin ortaya çıkmasına yol açar.

Meksika’nın yaşadığı şiddet döngüsü

Oseguera'nın öldürülmesi ülke genelinde bir dizi silahlı saldırı, kundaklama ve abluka olayına yol açtı ve şimdi Meksikalılar, iktidar için mücadele eden ve hükümetle çatışan rakip gruplar nedeniyle daha da fazla şiddete hazırlanıyor. Bu, Meksika'nın daha önce birçok kez yaşadığı bir döngü.

Salı günü düzenlediği günlük basın toplantısında Sheinbaum, Trump'a yanıt olarak hareket ettiği yönündeki iddiaları reddederek, bu konudaki spekülasyonları "okuması neredeyse gülünç" olarak nitelendirdi.

Operasyon için ABD’den istihbarat sağlandığını doğruladı

Gazetecilere, "ABD güçlerinin katılımı söz konusu değil" dedi. "Amerika Birleşik Devletleri ile olan anlaşma esas olarak istihbarat alışverişine dayanıyor" diye ekledi.

Sheinbaum, ABD kurumlarının Oseguera'ya karşı yürütülen operasyon için istihbarat sağladığını doğruladı ve New York Times pazartesi günü kritik bilgilerin CIA'den geldiğini bildirdimişti.

Meksika Savunma Bakanı, Amerikan kurumlarının da yardımlarından dolayı minnettar olduğunu ancak davanın çözülmesinde asıl dönüm noktasının, Meksika istihbarat yetkililerinin Oseguera'nın sevgililerinden birinin tanıdığını tespit etmesi ve bu kişinin de yetkilileri kartel liderinin saklandığı yere götürmesiyle yaşandığını söyledi.

İki tarafın iş birliğini geliştirdiği açıkça görülüyor. Ocak ayında ABD ordusu, Meksika sınırına yaklaşık 24 kilometre uzaklıkta, Arizona'da bir istihbarat paylaşım görev gücü kurdu. Bu güç, kartelleri -liderliklerini, lojistiklerini ve mali operasyonlarını- inceleyerek Meksika yetkililerine istihbarat sağlayan yaklaşık 300 askeri ve sivil personelden oluşuyor. Bu görev gücü Oseguera'ya yapılan baskına da yardımcı oldu.

ABD, kartellerden rüşvet alan Meksikalı yetkililer nedeniyle Meksika ile istihbarat paylaşmıyordu

2008'den 2023'e kadar Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ile ikili güvenlik için 3,6 milyar dolar harcadı. Ancak bu iş birliği her zaman bu kadar yoğun değildi. Gizli bir ABD istihbarat programı, Meksika'daki en önemli hedefleri araştırdı ancak bilgileri Meksika yetkililerinden gizledi. Bu gizli yaklaşım, çok sayıda Meksikalı yetkilinin kartellerden rüşvet aldığı ortaya çıktığında kısmen doğrulandı.

New York Times’a konuşan ve 2009-2012 yılları arasında Meksika'da üst düzey ABD diplomatı olarak görev yapan John Feeley, gidişatın değişmekte olduğunu söyledi. "En büyük fark her zaman Meksikalılardan tam destek alamamış olmamızdı" dedi. Son başarıların, "en azından Meksika söz konusu olduğunda, ABD'nin siyasi irade anını yaratmak için daha fazla baskı uygulaması gerektiğini gösterdiğini" de ekledi.

Yine de Meksika yetkilileri Oseguera'yı daha önce de yakalamaya çalışmıştı. 2012'de, karteli yolları yanan araçlarla kapatınca kaçmayı başarmıştı. 2015'te ise silahlı adamları bir Meksika askeri helikopterini roketatarla düşürerek üç askeri öldürmüştü.

"Kurşun değil kucaklaşma" yaklaşımı, şiddetin artmasına yol açtı

Bunlar daha muhafazakâr başkanlar dönemindeydi. Sheinbaum'un solcu selefi ve siyasi hamisi, önceki başkan Andrés Manuel López Obrador döneminde, Oseguera daha az takiple karşı karşıya kalmış gibi görünüyordu. Obrador'un Meksika'daki şiddeti kök nedenlere inerek çözmeye yönelik "kurşun değil kucaklaşma" yaklaşımı, şiddetin artmasına yol açtı. Ayrıca ABD-Meksika güvenlik ilişkisini de ciddi şekilde zedeledi.

Meksika eski devlet başkanı López Obrador'ın gözetimi altında iki kartel lideri yakalandı. İlki, El Chapo'nun oğlu ve Sinaloa kartelinin lideri Ovidio Guzmán López, yakalanmasının ardından takipçilerinin çıkardığı kargaşa nedeniyle derhal serbest bırakıldı. İkincisi, aynı kartelin kurucularından Ismael Zambada García, namı diğer El Mayo, müttefikini kendisine karşı çıkmaya ve onu Amerika Birleşik Devletleri'ne götürmeye ikna etmeleri üzerine Amerikan yetkilileri tarafından yakalandı.

Meksika’nın yeni lideri Claudia Sheinbaum, kartellere karşı mücadelede çok daha istekli bir ortak olduğunu kanıtladı.

Pazartesi sabahı, Meksika'nın kartel savaşında yıllardır elde ettiği belki de en büyük başarının üzerinden 24 saatten az bir süre geçtikten sonra, Trump komşusuna çevrimiçi olarak şu mesajı yayınladı: "Meksika kartellerle ve uyuşturucuyla mücadeledeki çabalarını artırmalı!"

Kaynak: New York Times