Yeni bir araştırma, aynı miktarda kalori içermelerine rağmen fruktoz ve glikozun beyin tarafından tamamen farklı şekilde algılandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre glikoz, beyne güçlü bir tokluk sinyali gönderirken fruktoz bu etkiyi çok daha zayıf oluşturuyor. Bilim insanları, bunun yüksek fruktozlu mısır şurubu (HFCS) içeren yiyecek ve içeceklerin neden daha cazip geldiğini açıklayabileceğini belirtiyor.

10 Haziran'da Neuron dergisinde yayımlanan araştırmada, fruktoz ve glikozun beyinle farklı biyolojik yollar üzerinden iletişim kurduğu belirlendi.

Aynı kalori, farklı tokluk hissi

Araştırmacılar, fareler üzerinde yaptıkları deneylerde fruktoz ve glikoz verildikten sonra açlıkla ilişkili beyin hücrelerinin faaliyetlerini inceledi.

Sonuçlar, glikozun açlık hissini tetikleyen AgRP nöronlarının aktivitesini güçlü biçimde baskıladığını, fruktozun ise aynı kaloriyi sağlamasına rağmen bu hücreler üzerinde çok daha zayıf bir etki oluşturduğunu gösterdi.

Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Amber Alhadeff, "Bu çalışma, özellikle fruktoz ve yüksek fruktozlu mısır şurubu açısından zengin modern beslenme biçimlerinin iştahı düzenleyen sinir sistemleriyle nasıl etkileşime girdiğine ilişkin bilgilerimizi daha da genişletiyor" dedi.

Fruktoz farklı bir yol izliyor

Araştırmaya göre fruktoz, bağırsakta salgılanan PYY hormonu aracılığıyla vagus siniri üzerinden beyne sinyal gönderiyor. Ancak bu yol, açlığı azaltmakta glikozun kullandığı mekanizma kadar etkili değil.

Glikoz ise farklı bir biyolojik yol kullanarak açlık nöronlarını çok daha güçlü biçimde baskılıyor ve beyne daha belirgin bir tokluk sinyali gönderiyor.

Yüksek fruktozlu mısır şurubu daha çekici bulundu

Bilim insanları, fruktoz ve glikozun karışımından oluşan işlenmiş yüksek fruktozlu mısır şurubunu (HFCS) da inceledi.

Deneylerde HFCS'nin, tek başına fruktoza kıyasla açlık nöronlarını daha güçlü baskıladığı ve fareler tarafından daha fazla tercih edildiği görüldü. Araştırmacılar bunun, HFCS'nin içerdiği glikozun etkisiyle ilişkili olabileceğini değerlendiriyor.

Bu sonuçlar, yüksek fruktozlu mısır şurubunun sağlıklı olduğu anlamına gelmiyor. Araştırma yalnızca beynin fruktoz, glikoz ve bunların karışımına verdiği biyolojik yanıtların farklı olduğunu ortaya koyuyor.

Araştırmacılara göre bu durum, yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren yiyecek ve içeceklerin neden daha çekici bulunabildiğini açıklayabilir.

"Kalori kaloridir" anlayışı sorgulanıyor

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise, beynin yalnızca alınan kalori miktarına değil, kalorinin hangi şeker türünden geldiğine de tepki verdiğinin ortaya konulması oldu.

Bugüne kadar açlıkla ilişkili AgRP nöronlarının yalnızca enerji miktarını takip ettiği düşünülüyordu. Ancak yeni bulgular, bu nöronların fruktoz ile glikozu ayırt edebildiğini ve her birine farklı biyolojik yollar üzerinden yanıt verdiğini gösteriyor.

Araştırmacılar, bu çalışmanın fareler üzerinde gerçekleştirildiğini ve sonuçların insanlar için de geçerli olup olmadığının gelecekte yapılacak araştırmalarla netleşeceğini belirtiyor.

Kaynak: Science Daily

Fruktoz, işlenmiş yüksek fruktozlu mısır şurubu ve glikoz nedir?

Fruktoz ve glikoz, doğada bulunan iki temel basit şeker türüdür. Glikoz, vücudun temel enerji kaynaklarından biridir ve kana geçtiğinde beyin tarafından güçlü bir enerji sinyali olarak algılanır.

Fruktoz ise daha çok meyvelerde, balda ve bazı sebzelerde doğal olarak bulunur. Ancak gıda sanayisinde kullanılan yüksek fruktozlu mısır şurubu, doğal meyvedeki fruktozdan farklı bir bağlamda tüketilir. Çünkü meyvede fruktoz; lif, su, vitaminler ve antioksidanlarla birlikte gelir. Bu yapı, şekerin kana daha yavaş karışmasına ve daha dengeli algılanmasına yardımcı olur.

Buna karşılık gazlı içecekler, hazır tatlılar, paketli gıdalar ve şekerli soslarda kullanılan işlenmiş yüksek fruktozlu mısır şurubu, lif ve diğer besin öğelerinden yoksun olduğu için vücuda yoğun miktarda şeker sağlar. 

Bu nedenle araştırmanın mesajı "meyve zararlıdır" değil; şekerin kaynağı, formu ve vücuda nasıl ulaştığı önemlidir şeklinde okunmalıdır.