Bağımsızlık Yolu Omorfo Bölge Sorumlusu Celal Özkızan, Genel Sekreter Cansu N. Nazlı ve Dış İlişkiler Sekreteri Umut Ersoy, Emeğin Gündemi programında “Yeniden basın özgürlüğü tehdit altında” başlığını değerlendirdi.

Programda, son dönemde gündeme gelen ceza yasası değişiklikleri, basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğü konuları ele alınırken, masumiyet karinesi gerekçesiyle hazırlanmak istenen düzenlemelerin gazetecilik faaliyetleri üzerinde baskı yaratabileceği ve toplumun haber alma hakkını sınırlandırabileceği vurgulandı.

Yayının açılışında konuşan Celal Özkızan, son aylarda basın ve ifade özgürlüğü alanında yoğun tartışmalar yaşandığını belirterek, kamuoyunda konuya ilişkin ciddi bir bilgi kirliliği oluştuğunu ifade etti. Özellikle süreç içerisinde farklı kurumlar tarafından yapılan açıklamaların kafa karışıklığı yarattığına dikkat çeken Özkızan, toplumun doğru bilgiye ulaşmasının önemine vurgu yaptı.

Toplumsal mücadele kollektifleşmeden yük hafiflemiyor

Programda ilk olarak, siyasal mücadele yürüten insanların aynı zamanda farklı toplumsal alanlarda da sorumluluk üstlenmek zorunda kalmasının yarattığı yük konuşuldu. Umut Ersoy, sanat, emek mücadelesi ve siyasal çalışmaların iç içe geçtiği bir yaşam sürdüklerini belirterek, mücadele içerisinde yer almanın insanı geliştirdiğini ancak mevcut koşullarda ciddi bir yıpranma da yarattığını söyledi.

Bağımsızlık Yolu Genel Sekreteri Cansu N. Nazlı ise toplumsal mücadele yürüten insanların farklı kimliklerinin birbirinden bağımsız olmadığını ifade ederek, “Avukat olan Cansu da, siyasi mücadele veren Cansu da aynı kişi. İnsan farklı alanlarda üretim yaptıkça zenginleşiyor. Ancak bazı dönemlerde etik sınırların daha hassas hale geldiği süreçler yaşanabiliyor” dedi.

Konuşmacılar, örgütlü mücadelenin güçlenmesinin bireylerin omuzlarındaki yükü hafifleteceğini, toplumsal dönüşümün ancak kolektif mücadeleyle mümkün olacağını vurguladı.

Nazlı: Gazetecileri hapis tehdidiyle susturamazsınız!

Programın ana gündemini ise basın özgürlüğü ve ceza yasasında gündeme getirilen değişiklikler oluşturdu. Konuklar, “masumiyet karinesi” adı altında savunulan düzenlemelerin, gazetecilerin kamusal yarar taşıyan haberleri nedeniyle ceza tehdidiyle karşı karşıya bırakılmasına yol açabileceğini ifade etti.

Cansu Nazlı, masumiyet karinesinin demokratik hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olduğunu ancak bunun gazetecilik faaliyetini cezalandırmanın gerekçesi haline getirilemeyeceğini söyledi.

Nazlı, “Bir kişinin gerçekten masumiyet karinesinin ihlal edildiğini düşündüğü durumlarda hukuk sistemi zaten gerekli yolları sunuyor. Kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle dava açılabilir, tazminat talep edilebilir. Ancak gazetecilik faaliyetinin doğrudan ceza tehdidi altına alınması kabul edilemez” ifadelerini kullandı.

Programda ayrıca, kamuoyunu yakından ilgilendiren davaların haberleştirilmesinin suç kapsamına alınmasının halkın haber alma hakkını doğrudan hedef alacağı vurgulandı. Kamu görevlileri, siyasetçiler ve kamusal figürlerle ilgili yargı süreçlerinin görünmez hale getirilmesinin kamusal denetimi ortadan kaldıracağı belirtildi.

Ersoy: Basın, haksız yargılamalara karşı da koruyucu rol oynar

Konuşmalarda dikkat çekilen bir diğer nokta ise basının yalnızca haber aktaran değil, aynı zamanda kamusal denetim sağlayan bir araç olduğu yönündeydi.

Bağımsızlık Yolu Dış İlişkiler Sekreteri Umut Ersoy, haksız yere yargılanan kişilerin aslında daha fazla basın özgürlüğüne ihtiyaç duyduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu. 

Ersoy, “Eğer bir dava tamamen kapalı kapılar ardında yürütülüyorsa, devletin ya da güç odaklarının yanlış uygulamalarını denetlemek çok daha zor hale gelir. Gazetecilerin haber yapabilmesi, toplumun yargı süreçlerini takip edebilmesini sağlar. Bu aynı zamanda yurttaşlar için bir güvence işlevi görür” dedi.

Konuşmacılar, Türkiye’de ve dünyada birçok tartışmalı davanın kamuoyu baskısı sayesinde görünür hale geldiğini, basının susturulmasının ise yargı süreçlerindeki şeffaflığı ortadan kaldıracağını ifade etti.

Nazlı: Kelepçeli görüntüler olmasaydı toplum bu uygulamaları öğrenemeyecekti

Programda son dönemde kamuoyunda tartışma yaratan kelepçeli görüntüler ve gözaltı uygulamaları da değerlendirildi. Cansu Nazlı, basının kamusal denetim işlevine dikkat çekerek, bazı uygulamaların ancak gazetecilerin çektiği görüntüler sayesinde toplum tarafından öğrenilebildiğini söyledi.

Nazlı, “Bir kişinin henüz yargılama aşamasındayken kelepçeli şekilde teşhir edilmesi elbette etik olarak tartışılabilir. Ancak bu görüntüler olmasaydı toplum bu uygulamaların varlığından haberdar olmayacaktı. Burada çelişkili ama önemli bir durum var. Basın, aynı zamanda kamusal denetimin aracıdır” dedi.

Ceza tehdidinin kendisi bile baskı aracına dönüşebilir

Programda, gazetecilerin haberleri nedeniyle polis tarafından ifadeye çağrılması ve yıllarca sürebilecek ceza davalarıyla karşı karşıya bırakılmasının da başlı başına bir baskı yöntemi olduğu ifade edildi.

Konuklar, kuzey Kıbrıs’taki mevcut sistemde ceza davalarının polis eliyle yürütüldüğünü hatırlatarak, “kamusal yarar” gibi karmaşık hukuki değerlendirmelerin siyasi etkilerden bağımsız şekilde uygulanmasının mevcut yapıda ciddi sorunlar yaratabileceğine dikkat çekti.

Umut Ersoy, “Bir gazeteci sonunda beraat etse bile yıllarca süren dava süreçleriyle karşı karşıya kalabilir. Bu durum bile tek başına basın özgürlüğünü baskı altına alır” ifadelerini kullandı.

Toplumun haber alma hakkı korunmalı

Program boyunca medya etiği ile ceza hukuku arasındaki farkın altı çizildi. Konuşmacılar, adli vakalarda isim ve fotoğraf paylaşımı konusunda etik hassasiyetlerin önemini kabul ettiklerini ancak çözümün cezai yaptırımlar değil, medya etiği, toplumsal bilinç ve hukuki denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi olduğunun altını çizdi.

Yayın sonunda yapılan değerlendirmelerde, basın özgürlüğünün yalnızca gazetecilerin değil, toplumun tamamının hakkı olduğu vurgulanırken; eleştirel gazeteciliğin, kamusal denetimin ve halkın haber alma hakkının korunmasının demokratik toplum açısından yaşamsal önemde olduğu ifade edildi.