Bakanlar Kurulu tarafından hazırlanan “Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’na Olan Elektrik Borçlarının Tahsili ile İlgili Mali Düzenlemeye İlişkin Yasa Gücünde Kararname”, KIB-TEK’e olan birikmiş elektrik borçları için geniş kapsamlı bir yapılandırma paketi getirmeyi planlıyor.

Yasa Gücünde Kararname yalnızca bireysel elektrik abonelerini değil; belediyeleri, kamu kurumlarını, sulama birliklerini, Vakıflar İdaresi’ne bağlı camileri, devlet iştiraklerini, Vakıfların yönetimindeki üniversiteleri, devletin taraf olduğu yap-işlet-devret modeliyle çalışan işletmeleri ve iflas ya da tasfiye aşamasındaki şirketleri de kapsıyor. 

Kararnamenin gerekçesinde, döviz artışı nedeniyle tüketicilerin ödeme güçlüğü yaşadığı, KIB-TEK’in de alacaklarını tahsil etmekte zorlandığı belirtildi.

Yasa Gücünde Kararname neleri kapsıyor?

Düzenleme, çok geniş bir borçlu grubunu kapsıyor. Kararnameye göre yapılandırmaya dahil edilen başlıca kalemler şöyle:
►Türketicilerin birikmiş elektrik borçları, 
►Gecikme zamları, 
►Proje maliyetlerinden kaynaklanan mukavele borçları, 
►Yanlış sayaç bağlantıları nedeniyle oluşan ihtilaflı faturalar, 
►Yanlış çarpan hesaplamalarından doğan borçlar, 
►Okunamayan veya eksik okunan sayaçlardan kaynaklanan alacaklar, 
►İflas ve tasfiye aşamasındaki şirketlerin mahkemelik borçları, 
►Belediyelerin su motorlarına ait sayaç borçları, 
►Sulama birliklerinin su motorlarına ait sayaç borçları, 
►Vakıflar yönetimindeki üniversiteler, 
►Devlete ait veya devletin hissesi bulunan şirketler, 
►Devletin taraf olduğu yap-işlet-devret modeliyle çalışan yerler, 
►Kamu kurum ve kuruluşlarının elektrik borçları. 

Camiler de yapılandırma kapsamında

Kararnamede dikkat çeken başlıklardan biri de Kıbrıs Vakıflar İdaresi’ne bağlı camilere ait sayaç borçlarının yapılandırma kapsamına alınması oldu.

Buna göre camilere ait birikmiş elektrik borçları ve gecikme zamları da kararname kapsamında değerlendirilebilecek. Cami sayaçlarının borçları, diğer tüketici borçları gibi peşin ödeme indirimi veya taksitli ödeme planı çerçevesinde yeniden yapılandırılabilecek.

Peşin ödeyenin gecikme zamlarının büyük bölümü silinecek

Yasa Gücünde Kararnameye göre borcunu tek seferde kapatmak isteyen borçlular, anaparanın tamamını ve gecikme zamlarının yalnızca yüzde 20’sini ödeyerek yapılandırmadan yararlanabilecek.

Bu durumda geriye kalan gecikme zamları silinmiş olacak. Bu düzenleme, camilere ait sayaç borçlarını da kapsıyor.

Yüzde 5 peşinatla yapılandırma

Borçlarını peşin ödeyemeyecek tüketiciler için ise taksitli ödeme planı getiriliyor. Yapılandırmadan yararlanmak isteyenlerin, toplam borcun en az yüzde 5’ini ödeme planının imzalandığı gün peşin olarak ödemesi gerekecek. Kalan tutar, KIB-TEK ile borçlu arasında yapılacak ödeme planına göre tahsil edilecek.

Normal tüketici borçlarında taksit süresi en fazla 30 ay olacak. Ancak bazı borçlular için bu süre 10 yıla kadar çıkabilecek.

10 yıl taksit kimlere uygulanacak?

Kararnamede 10 yıla kadar taksit imkânı tanınan gruplar özellikle dikkat çekiyor.

Buna göre:
►Kamu kurum ve kuruluşları, 
►Vakıflar İdaresi yönetimindeki üniversiteler, 
►Devlete ait veya devletin hissesi bulunan kuruluşlar, 
►Devletin taraf olduğu yap-işlet-devret modeli yerler, 
►Yanlış bağlantı, yanlış çarpan, okunamayan veya yanlış/eksik okumadan kaynaklanan ihtilaflı borçlar, 
►Belediyeler ve sulama birliklerinin su motoru sayaçları, 
►Tahsili mümkün görülmeyen, iflas veya tasfiye aşamasındaki şirketlerin mahkemelik borçları 10 yıla kadar yapılandırma kapsamına girebilecek.

Bu da ayrıcalıklı borçlulara özel kolaylık mı sağlanıyor sorusunu gündeme taşıyor.

Ercan’ın 110 milyon TL’lik borcu yeniden mi yapılandırılacak?

Kararnamenin en dikkat çekici bölümlerinden biri, "Devlete ait olan ve/veya Devlet'in hissesi bulunan ve/veya Devlet'in tarafı olduğu ve/veya yap işlet devret modeli yerler" ifadesiyle bu işletmelerin de özel yapılandırma kapsamına alınması oldu.

Bu kapsamdaki borçlarda gecikme zamlarının silinerek yüzde 5 peşinatla ana paranın 10 yıl taksitlendirilmesi öngörülüyor.

Yasa Gücünde Kararname, Ercan Havalimanı işletmesi açısından da soru işaretleri yaratıyor. Halen yaklaşık 110 milyon TL civarında KIB-TEK borcu bulunduğu ve bu borcun zaten 10 yıllık taksitlendirme kapsamında ödendiği Mikro-Makro tarafından teyit edilen Ercan Havalimanı işletmesinin, yeni kararname yürürlüğe girdikten sonra yeniden yapılandırma başvurusu yapıp yapamayacağı merak konusu oldu.

Daha önce 10 yıllık ödeme planına bağlanan büyük borçlar, yeni kararnameyle bir kez daha faiz affı ve yeniden yapılandırma kapsamına mı alınacak?

Eski yapılandırmalar kapsam dışı bırakılmadı mı?

Kararname metninde daha önce borcunu taksitlendirmiş olanların kapsam dışında bırakıldığına dair açık bir hüküm bulunmaması dikkat çekiyor. Metinde, kararname kapsamındaki borçların “yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla vadesi geldiği halde kısmen veya tamamen ödenmeyen” alacakları kapsadığı belirtiliyor.

Bu ifade, eski taksitlendirme planı bulunan ancak borcu ödenmekte olan veya borcu tamemen tamamen kapanmamış olanların da yeni kararname kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

Bu nedenle düzenleme, halihazırda uzun vadeli ödeme planına bağlanan büyük ölçekli borçların yeni kararnameyle yeniden faiz affı kapsamına girip girmeyeceği tartışmasını alevlendirebilir.

Kamu kurumlarının gecikme zamları siliniyor

Kararnamede kamu kurum ve kuruluşlarına ait proje maliyetleri için de özel bir düzenleme bulunuyor.

Ödemesi Maliye Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen kamu kurum ve kuruluşlarına ait proje maliyetlerinden kaynaklanan borçların gecikme zamları silinecek ve bu borçlar 6 aya kadar taksitlendirilecek.

Bu da kamu kurumlarının KIB-TEK’e olan proje maliyeti borçlarında faiz yükünün tamamen ortadan kaldırılması anlamına geliyor.

Belediyelere özel avantaj

Kararnamede belediyeler ve sulama birlikleri için de ayrıca özel bir kolaylık getirildi. Belediyelerin ve sulama birliklerinin su motorlarına ait sayaç borçlarında gecikme zamlarının yüzde 90’ı silinecek. Kalan borç ise yüzde 5 peşinatla 10 yıla kadar yapılandırılabilecek.

Mahkemelik batık şirketler de dahil edildi

Kararnamenin en tartışmalı bölümlerinden biri ise tahsili mümkün görülmeyen şirket borçlarına ilişkin oldu. Kurum avukatlarının araştırmasına göre taşınır veya taşınmaz mal varlığı bulunmayan, iflas sürecindeki ya da tasfiye aşamasındaki şirketlerin borçları da yapılandırma kapsamına alınabilecek.

Bu şirketlerin gecikme zamları silinecek ve ana para 10 yıl vadeyle tahsil edilmeye çalışılacak. Bu hüküm, “batık şirketlere yeni kolaylık sağlanıyor” eleştirilerini gündeme getirebilecek nitelikte.

Ödeme yapılmazsa elektrik kesilecek

Kararname yalnızca kolaylıklar içermiyor; yaptırımlar da getiriyor. Buna göre art arda üç taksidin ya da bir yıl içinde toplam beş taksidin zamanında ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde yapılandırma hakkı iptal edilecek.

Bu durumda elektrik enerjisi kesilecek, borcun tamamı muaccel hale gelecek ve eski gecikme zamları yeniden uygulanacak. KIB-TEK de borçlu hakkında mahkemede yasal işlem başlatabilecek.
Ayrıca ödenmiş olan yüzde 5 peşinat ve yapılan taksit ödemeleri geri iade edilmeyecek.

Başvuru için sadece 31 gün süre

Kararnameden yararlanmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, düzenleme yürürlüğe girdikten sonra 31 gün içinde KIB-TEK’e başvurması gerekecek. Başvuru formları, ödeme planları ve uygulama esasları ise KIB-TEK Yönetim Kurulu tarafından ayrıca belirlenecek.

Tartışma yaratacak

Kararname, KIB-TEK’in tahsil edemediği alacakları sisteme kazandırmayı hedefliyor. Ancak düzenleme, özellikle kamu bağlantılı kuruluşlar, yap-işlet-devret modeli işletmeler, belediyeler, camiler ve tahsil edilmesi zor görülen büyük ölçekli borçlular için geniş ödeme kolaylıkları içermesi nedeniyle “ayrıcalıklı yapılandırma” tartışmasını beraberinde getiriyor.

En kritik soru ise şu: Daha önce 10 yıllık ödeme planına bağlanan büyük borçlar, yeni kararnameyle bir kez daha faiz affı ve yeniden yapılandırma kapsamına mı alınacak?