AB liderleri Ukrayna, Hürmüz Boğazı, enerji ve karşılıklı savunma konularını görüşmek üzere bugün Güney Kıbrıs'ta bir araya geldi.

Euronews, zirvenin kilit konularından birinin, silahlı saldırı durumunda karşılıklı yardımı öngören AB antlaşmalarının 42.7. maddesi olacağını bildirdi. Habere göre AB üyesi devletler, maddenin pratikte nasıl işlediğini anlamak için bir kılavuz geliştirmek istiyorlar.

AB'de NATO benzeri bir koruma mı?

Avrupa Birliği liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın sık sık tehdit ettiği gibi ABD’nin ittifaktan çekilmesi ihtimaline karşı, bir gün NATO’nun 5. maddesinin yerini alabilecek bir karşılıklı yardım mekanizmasının oluşturulmasına yönelik iç süreci başlatmak üzere Kıbrıs Cumhuriyeti’nde gayriresmî bir zirvede bir araya geldi.

Habere göre, Kıbrıs Cumhnuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodoulidis, zirveyi AB antlaşmalarının 42.7. maddesi üzerinde derinlemesine bir değerlendirme başlatmak için kullanmak istiyor; bu madde, bir üye devlete karşı silahlı bir saldırı durumunda karşılıklı yardımı zorunlu kılıyor.

Bu madde yalnızca bir kez 2015'te Fransa tarafından kullanıldı.

Euronews, Güney Kıbrıs’ın NATO üyesi olmayan ve bu nedenle ittifakın 5. maddesinden yararlanamayan az sayıdaki AB ülkesinden biri olduğunu; bu karmaşık meselenin ise İran savaşının ilk günlerinde, İran’a ait bir insansız hava aracının adadaki İngiliz askeri üssünü hedef almasıyla ortaya çıktığını aktardı.

Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Associated Press’e (AP) zirveden bir gün önce verdiği özel demeçte, güney Kıbrıs'ta bir araya gelen Avrupa Birliği liderlerinin, saldırıya uğrayan bir üye ülkenin birlik ortaklarına yardım çağrısında bulunması durumunda ne yapılması gerektiğine dair bir kılavuz hazırlamaya başlamaları gerektiğini söyledi.

"42.7. maddeye sahibiz ve bir üye devlet bu maddeyi devreye sokarsa ne olacağını bilmiyoruz"

Hristodoulidis aynı röportajda, "42.7. maddemiz var ve bir üye devletin bu maddeyi yürürlüğe koyması durumunda ne olacağını bilmiyoruz" dedi.

AB liderlerinin, 27 üye devletin kriz zamanlarında birbirlerine yardım etme yükümlülüğü getiren birlik antlaşmalarının 42.7. maddesine "içerik kazandırmayı" görüşeceklerini belirtti.

Silahlı saldırı halinde AB ülkelerine “tüm imkânlarla yardım ve destek” yükümlülüğü

Maddede, bir ülkenin kendi topraklarında silahlı saldırıya uğraması halinde ortaklarının “ellerindeki tüm imkânlarla yardım ve destek sağlaması” gerektiği belirtiliyor.

Hristodoulidis röportajda şu ifadeleri kullandı:

“42.7. maddeye sahibiz ve bir üye devlet bu maddeyi devreye sokarsa ne olacağını bilmiyoruz. Bu nedenle bir tartışma yapacağız ve diyelim ki bir üye devlet bu maddeyi devreye soktuğu takdirde ne olacağına ilişkin operasyonel bir plan hazırlayacağız. 

Bir dizi mesele var. Siz bunlardan birine değindiniz: Avrupa Birliği üyesi bazı ülkeler, hatta Avrupa Birliği üyesi ülkelerin çoğunluğu, aynı zamanda NATO üyesi. NATO’da 5. madde var; dolayısıyla bir üye devlet hem NATO üyesi hem de AB üyesiyse bu durumda ne olacak? Ne yaşanacak? Komşu ülkeleri desteklemek için hangi ülkeler müdahale edecek? Tüm ülkeler mi? Bu konuya somut bir içerik kazandırmamız gerekiyor ve işte bu nedenle bu meseleyi Kıbrıs’taki gayriresmî Avrupa zirvesinde ele alacağız.

Bence bölge liderleriyle, Mısır, Lübnan ve Suriye cumhurbaşkanları ile Ürdün’den Majesteleriyle bir araya gelmek, sadece görüş alışverişinde bulunmak açısından değil, iş birliğimizi stratejik bir düzeye nasıl taşıyabileceğimizi sahada da görmek bakımından büyük önem taşıyor.

Şunu da söylemeliyim: Avrupa Birliği tarafında son üç-dört yılda gördüğümüz gelişmelerden çok memnunuz. Biz Avrupa Birliği’nin bir üye devletiyiz ama aynı zamanda daha geniş Orta Doğu’nun da bir parçasıyız. Daha geniş Orta Doğu ülkelerinin çıkarlarını Brüksel’de temsil edebiliriz. Ama aynı zamanda, bu çok çok önemli, bölge ülkeleri Kıbrıs’a Avrupa Birliği içinde kendilerini temsil etmesi için de güveniyor.”

Üst düzey bir AB yetkilisi, amacın liderlerin 42.7. maddenin, NATO ile uyumunu ve pratik boyutunu serbestçe tartışması olduğunu söyledi. AB anlaşmaları, ekonomik ve diplomatik destekten askerî yardıma kadar farklı yardım türlerine kapıyı açık bırakıyor.

Kaynaklar: Euronews – AP