Event Horizon Teleskobu (Olay Ufku Teleskobu) projesi üzerinde çalışan gökbilimciler, 2019 yılında yayınlanan M87 kara deliği etrafındaki plazma halkasının döndüğüne ve çalkantılı değişiklikler yaşadığına dair ilk kez görsel kanıt elde etti. 

The Astrophysical Journal'da yayınlanan bir makalede, dev nesnenin yeni, ancak daha az ayrıntılı görüntüleri oluşturuldu.

Dünyanın dört bir yanındaki teleskopların oluşturduğu bir teleskop ağı olan Olay Ufku Teleskobu (Event Horizon Telescope) aracılığıyla 2 sene yapılan gözlemlerin sonucunda, 10 Nisan 2019’da ilk defa M87’nin dataların toplanarak elde edilen fotoğrafı paylaşılmış ve bu görüntü insanlığın fotoğrafını çektiği ilk kara delik olarak tarihe geçmişti.

M87’ye ait ana görüntünün yayınlanmasından sonra gerçekleştirilen sonraki gözlemler sırasında, bilim insanları kara deliğin plazma halkasının parlaklığını değiştirdiğini ortaya çıkardı.

Halkanın merkezinde bulunan kara deliğin gölgesi, nesnenin doğasını doğrulayarak, aynı boyutta kaldı. 

Halka, bir birikme diskinin parçası olarak girdap ve kara deliğe düşen toz ve gazdan oluşur ve eşit olmayan parlaklık, Einstein'ın genel görelilik teorisi tarafından öngörülen Doppler etkisinin bir sonucudur. 

Diskin, bir parçası gözlemciye doğru döndükçe daha parlak görünür; uzağa dönen kısım daha soluk görünür.

Astronomlardan oluşan ekip, yeniden yapılandırmada, parlak bölgenin yerinde sabit olmadığını keşfederek, etrafının hareket ettiğini, parıldıyor ya da sallanıyor gibi göründüğünü belirledi.

Ekip, bu hareketi akıştaki türbülansa bağlıyor. Ve bu süper kütleli bir kara deliğin etrafındaki bölgeler ve etrafındaki malzemeler üzerindeki etkisi hakkında çok şey anlatıyor.

Harvard Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden astronom Maciek Wielgus, "Maddenin akışı çalkantılı olduğundan, hilal zamanla sallanıyor gibi görünüyor. Aslında, orada oldukça fazla çeşitlilik görüyoruz ve teorik toplama modellerinin hepsi bu kadar çok yalpalamaya izin vermiyor. Bunun anlamı, gözlemlenen kaynak dinamiklerine dayalı olarak bazı modelleri dışlamaya başlayabileceğimizdir" dedi. 

Wielgus, akışa çok sayıda etkenin neden olabileceğini, bunun kara deliğin dönüşünün büyüklüğü ya da toplama diskindeki manyetik alan yapısından kaynaklanabileceği gibi, manyetorotasyonel [manyetik rotasyonel] istikrarsızlıktan veya kara deliğin dönüşündeki ve birikme akışındaki yanlış hizalamadan ya da göreceli jetlerin [dışa doğru fışkıran/akan madde veya ışık] oluşumu ile de bir ilişkisi olabileceği şeklinde olasılıkları sıraladı. 

Daha fazla gözlem, kara deliğin hem daha ayrıntılı görüntülerini hem de akışın nedenini ortaya çıkaracak.
Kaynak: Science Alert