Dünya

Antalya'daki uzayan COP31 zirvesinde fosil yakıtlar konusunda halen uzlaşma sağlanamadı

Türkiye'nin Antalya kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler COP31 İklim Zirvesi, ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle ikinci gününde de uzatıldı. Petrol, kömür ve doğal gazdan uzaklaşma taahhüdünün nihai anlaşmada yer alıp almaması konusunda Avrupa Birliği ile fosil yakıt üreticisi ülkeler arasında uzlaşma sağlanamadı. Pazar sabahı yayımlanan üçüncü anlaşma taslağı, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılma yolunda olduğunu ilk kez kabul ederken, gelişmekte olan ülkelere sağlanacak iklim finansmanı konusunda da somut bir rakam içermiyor.

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler 31. Taraflar Konferansı (COP31), fosil yakıtların geleceği ve iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkelere sağlanacak mali destek konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle çıkmaza girdi.

BBC'nin 22 Kasım 2026 tarihli haberine göre, cuma günü sona ermesi planlanan zirve, müzakerelerin ikinci kez uzatılmasına rağmen henüz bir anlaşmaya ulaşamadı.

Türkiye ve Avustralya'nın eş başkanlığında yürütülen görüşmelerde, taraflar arasındaki anlaşmazlıkları gidermek amacıyla pazar sabahının erken saatlerinde üçüncü bir anlaşma taslağı yayımlandı. Ülkelerin yeni metni değerlendirmek üzere yeniden toplanması beklenirken, pazar sabahı yapılması planlanan toplantı ertelendi.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdü anlaşmanın dışında kaldı

Müzakerelerdeki en büyük anlaşmazlık, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımından uzaklaşma hedefinin nihai anlaşmada açık biçimde yer alıp almaması konusunda yaşanıyor. Zirvenin başlarında hazırlanan ilk taslak, fosil yakıtlardan daha hızlı uzaklaşılmasını öngörüyordu.

Perşembe günü yayımlanan ikinci taslakta ise kömür, petrol ve doğal gaza ilişkin bütün ifadeler çıkarıldı. Bu değişiklik, Avrupa Birliği ve bazı ülkelerin zirveyi terk etme tehdidinde bulunmasına yol açtı.

Pazar sabahı yayımlanan üçüncü taslakta da fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik yeni ve açık bir taahhüt bulunmuyor. Metinde, ülkelerin üç yıl önce bu yönde verdikleri taahhüde atıf yapılıyor.

BBC'ye göre Avrupa Birliği, yeni taslağı iklim politikaları açısından geri adım olarak değerlendiriyor.

Avrupa Birliği ile Suudi Arabistan uzlaşma arayışında

Fosil yakıtların geleceği konusunda en sert görüş ayrılıkları, Avrupa Birliği ile Suudi Arabistan'ın başını çektiği petrol üreticisi ülkeler arasında yaşanıyor.

Panama, Solomon Adaları, Fildişi Sahili ve Avrupa Birliği temsilcileri, fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün nihai anlaşmaya yeniden eklenmesini istiyor.

Suudi Arabistan öncülüğündeki fosil yakıt üreticisi ülkeler ise bu ifadelerin çıkarılmasını savunuyor.

Anlaşmazlığın giderilmesi amacıyla Avrupa Birliği ve Suudi Arabistan temsilcileri cumartesi günü bir araya getirildi.

Avrupa Birliği'nin İklimden Sorumlu Komiseri Wopke Hoekstra, gerekli iklim eylemi taahhütleri elde edilemezse anlaşmanın mümkün olmayacağını söyledi. Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro ise fosil yakıtlardan söz edilmeyen bir COP anlaşmasını kabul etmeyeceklerini belirtti. Deniz seviyesinin yükselmesinden doğrudan etkilenen Pasifik ülkesi Tuvalu'nun İklim Bakanı Maina Talia da fosil yakıtlar konusunu ülkesi açısından vazgeçilmez bir koşul olarak nitelendirdi.

Küresel sıcaklık artışında 1,5 derece hedefi tehlikede

Yeni anlaşma taslağındaki en dikkat çekici değişikliklerden biri, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılma yolunda olduğunun ilk kez açık biçimde kabul edilmesi.

Paris İklim Anlaşması kapsamında belirlenen 1,5 derece hedefi, iklim değişikliğinin en ağır sonuçlarını sınırlandırmak açısından kritik önem taşıyor. Bilim insanları, küresel sıcaklıkların bu eşiği aşmasının deniz seviyesinin yükselmesi, aşırı sıcaklar ve diğer iklim olayları nedeniyle milyonlarca insanı daha fazla risk altında bırakacağı konusunda uyarıyor.

Yeni taslak, dünyanın 1,5 derece sınırını aşacağı bir döneme doğru ilerlediğini kabul ediyor.

Afrika ülkeleri 120 milyar dolarlık finansman taahhüdü istiyor

Zirvedeki ikinci büyük anlaşmazlık, iklim değişikliğine uyum sağlamak için gelişmekte olan ülkelere verilecek mali destek konusunda yaşanıyor. Önceki anlaşma taslaklarında, iklim değişikliğine uyum finansmanının 2035 yılına kadar 120 milyar dolara çıkarılması öngörülüyordu. Bu rakam daha sonraki taslaklardan çıkarıldı.

Pazar sabahı yayımlanan yeni metinde de finansman konusunda belirli bir tutar bulunmuyor. Kararın ileride yapılacak toplantılara bırakılması öneriliyor. Bu durumun, özellikle Afrika ülkelerinin tepkisini çekmesi bekleniyor.

Afrika Grubu müzakerecilerinin başkanı ve Gana Çevre Bakanı Zanetor Agyeman Rawlings, gelişmiş ülkelerin faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin en ağır sonuçlarını yaşayan toplumlar için mali destek talep ettiklerini vurguladı. Rawlings, zirveye yardım dilenmek için değil, halklarının hakkı olanı talep etmek için geldiklerini söyledi.

Karbon yakalama teknolojileri de tartışma yarattı

Müzakerelerde görüş ayrılığı yaratan konulardan biri de karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojileri oldu. Bu teknolojiler, sanayi tesisleri ve enerji üretiminden kaynaklanan karbondioksitin atmosfere salınmadan yakalanmasını ve yer altında depolanmasını amaçlıyor.

Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, önceki taslaklarda bu teknolojilere yapılan atıfların bazı ülkeler tarafından petrol ve doğal gaz kullanımını sürdürmenin gerekçesi olarak kullanılabileceğini savundu. Barbut, dünyanın 1,5 derecelik sıcaklık artışı sınırını aşma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde mevcut faaliyetlerin hiçbir şey değişmemiş gibi sürdürülemeyeceğini belirtti.

Son taslakta karbon yakalama teknolojilerine ilişkin ifadelerin azaltılması, Avrupa Birliği'nin bazı kaygılarını giderebilecek bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.

Murat Kurum: Anlaşmaya hiç olmadığımız kadar yakınız

COP31 Başkanı ve Türkiye Çevre Bakanı Murat Kurum, pazar sabahı zirveye girerken BBC'ye yaptığı açıklamada anlaşmaya varılabileceği konusunda umutlu olduğunu söyledi.

Kurum, yeni taslağın ülkelerin dile getirdiği kaygıları karşılayabileceğini belirterek delegelerden metni dikkatle incelemelerini istedi. Kalan anlaşmazlıkların çözümünde ilerleme sağlandığını savunan Kurum, tarafların anlaşmaya her zamankinden daha yakın olduğunu ifade etti.

Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise zirvenin fosil yakıtlara ilişkin yeni ifadelerden çok, mevcut taahhütlerin uygulanmasına ve temiz enerjiye geçişe odaklanması gerektiğini savundu.

COP31 tarihin en uzun iklim zirvelerinden biri olabilir

Antalya'daki görüşmeler, Birleşmiş Milletler iklim zirveleri tarihindeki en uzun müzakerelerden biri olma yolunda ilerliyor. Cuma günü tamamlanması planlanan zirvenin pazar gününe uzaması, delegelerin seyahat programlarını da etkiledi. Bazı müzakere heyetleri, anlaşmaya henüz ulaşılamaması nedeniyle dönüş uçuşlarını ertelemek zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde kararların oybirliği yerine ülkelerin ortak uzlaşısıyla kabul edilmesi gerekiyor. Bu nedenle ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların giderilememesi, nihai kararın alınmasını engelleyebilir.

Tarafların uzlaşamaması halinde müzakerelerin gelecek yıla ertelenmesi olasılığı da bulunuyor. BBC'ye göre, 1995'te başlayan COP toplantıları tarihinde böyle bir durum daha önce yalnızca bir kez yaşandı.

İklim örgütleri ise müzakerelerin gidişatına sert tepki gösteriyor. Powershift Africa temsilcisi Mohamed Adow, Antalya'daki görüşmeleri bugüne kadarki en kötü COP zirvesi olarak değerlendirdi.

COP31'de anlaşmaya varılıp varılamayacağı, fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdü ile gelişmekte olan ülkelere sağlanacak iklim finansmanı konusunda tarafların uzlaşmasına bağlı.

Kaynak: BBC News

:
share
Siteyi Telegram'da Paylaşın
Siteyi WhatsApp'ta Paylaşın
Siteyi Twitter'da Paylaşın
Siteyi Facebook'ta Paylaşın