ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre’de yeniden başlayacak ABD-İran görüşmeleri için yola çıktı ve görüşmelerin yapılacağı Bürgenstock’a gitti. İran’ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kapatacağını açıklaması ve İsrail ile Hizbullah arasında Lübnan’da çatışmaların yeniden alevlenmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta başında imzaladığı mutabakatın geleceğini belirsizliğe sürükledi.

Hürmüz Boğazı krizi yeniden gündemde

İran’ın ortak askeri komutanlığı Hazreti Hatem el-Enbiya tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kapatılacağı duyuruldu. Tahran yönetimi bu karara gerekçe olarak, ABD’nin Lübnan’da yeniden başlayan çatışmaları engelleyememesini gösterdi.

Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali, küresel enerji piyasalarında yeni bir şok dalgası yarattı. Boğazın yeniden açılmasını ve bölgesel gerilimin düşürülmesini hedefleyen ABD-İran mutabakatının en önemli maddelerinden biri de böylece fiilen askıya alınmış oldu.

Vance: İlerleme sağlanmasını umuyoruz

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, eşi Usha Vance ile birlikte İsviçre’ye hareket etmeden önce yaptığı açıklamada, hem İran’ın nükleer programı hem de Lübnan’daki ateşkes konusunda ilerleme kaydedilmesini umduğunu söyledi.

Vance, “Umarım nükleer meselede ve Lübnan ateşkesi konusunda ilerleme kaydedeceğiz” ifadelerini kullandı.

Lübnan’daki son gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde ise, manşetlerde görünen tabloya rağmen sahadaki durumun kısmen sakinleştiğini savundu. Vance, “Manşetlere rağmen orada işler aslında daha iyiye gidiyor ve biraz yavaşlıyor” dedi.

Trump, Hürmüz Boğazı’nda ABD dışında hiçbir tarafın geçiş ücreti uygulayamayacağını iddia etti

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin devam ettiğini ve Amerikan ordusunun seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla bölgeyi yakından izlediğini duyurdu.

Öte yandan ABD Başkanı Trump sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda ABD dışında hiçbir tarafın geçiş ücreti uygulayamayacağını savundu.

Trump, “Ateşkes dönemi boyunca 60 gün süreyle Hürmüz Boğazı'nda hiçbir geçiş ücreti alınmayacak. Ayrıca bu 60 günlük sürenin sona ermesinden sonra da, Amerika Birleşik Devletleri tarafından ve ABD adına uygulanmadığı sürece, hiçbir geçiş ücreti alınmayacak” dedi.

İran heyeti İsviçre’de

Gerilime rağmen İran yönetimi, İsviçre’de yapılacak görüşmelere katılacağını açıkladı ve Bürgenstock’a gitti. İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Galibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve üst düzey petrol yetkilileri başkanlık edecek.

Vance ise Fox News’e yaptığı açıklamada, ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in teknik görüşmeler için zaten İsviçre’de bulunduğunu belirtti.

İran tarafı görüşmelerde Washington’u, mutabakat kapsamında üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmeye zorlayacağını açıkladı.

Lübnan’da ateşkes saatler içinde çöktü

Krizi daha da karmaşık hale getiren gelişme ise Lübnan’da yaşandı. İran destekli Hizbullah ile İsrail arasında yeni bir ateşkes yürürlüğe girmiş olmasına rağmen çatışmalar kısa süre sonra yeniden başladı.

Lübnan devlet medyası, İsrail’in güneydeki Nebatiye bölgesi başta olmak üzere birçok noktaya yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.

İsrail ordusu ise saldırıların, Hizbullah’ın Güney Lübnan’daki İsrail güçlerine yönelik 50’den fazla saldırısına karşılık gerçekleştirildiğini açıkladı. İsrailli yetkililer son günlerde Hizbullah saldırılarında beş askerin öldüğünü bildirdi.

Lübnanlı sağlık yetkililerine göre son saldırılarda yedi kişi hayatını kaybetti. Daha önceki saldırılarda ise 83 kişinin öldüğü ve 141 kişinin yaralandığı açıklandı.

Kaynaklar: New York Times – WSJ