New York Times gazetesi, ABD dış istihbarat servisi CIA'in mevcut savaştan önce başlayan gizli bir program kapsamında Irak'taki İranlı Kürt güçlerine küçük silahlar verdiğini bildirdi.

Irak'ta konuşlanmış Amerikan yanlısı İran Kürt güçleri, Iraklı yetkililere ve İran Kürt gruplarının üst düzey üyelerine göre, İran'a girebilecek silahlı birlikler hazırlıyor ve bu da zaten genişlemekte olan çatışmada potansiyel yeni bir cephe oluşturuyor.

“CIA daha önce İran'ı istikrarsızlaştırmaya yönelik gizli bir program kapsamında İran Kürt güçlerine hafif silahlar vermişti"

Konuya yakın, New York Times’ın görüştüğü kaynaklara göre, CIA daha önce İran'ı istikrarsızlaştırmaya yönelik gizli bir program kapsamında İran Kürt güçlerine hafif silahlar vermişti ve bu çaba mevcut savaştan önce başlamıştı.

Ancak Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Trump'ın Kürtlerin İran'da bir isyan başlatması yönündeki herhangi bir plana onay verdiğine dair haberlerin "tamamen yanlış" olduğunu söyledi.

“Amerikalı yetkililer Kürtlerin bölgeye girmesinin faydalı olup olmadığını tartışıyor”

Cumartesi günü başlayan ABD-İsrail ortak bombardımanı, ülkenin dini lideri ve diğer üst düzey yetkililerinin ölümüne yol açtı. Ayrıca, İran-Irak sınırı da dahil olmak üzere ülke genelindeki hükümet ve güvenlik tesislerini hedef aldı. Durum hakkında bilgi sahibi kişilere göre, çatışmalar yoğunlaşırken Amerikalı yetkililer Kürtlerin bölgeye girmesinin faydalı olup olmadığını tartışıyor.

Gazeteye göre, ABD'nin Kürtlere İran'a yönelik bir saldırı başlatmaları veya orada herhangi bir isyan hareketi başlatmaları konusunda yardım etme çabası, savaşta şaşırtıcı bir gelişme olurdu. Yeterince büyük bir saldırı, İran ordusu birliklerini karşılık vermeye zorlayabilir ve Amerikan veya İsrail uçaklarının onları hedef almasına olanak sağlayabilir.

New York Times, “Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak ve Suriye'deki Kürt milis güçleriyle uzun bir işbirliği geçmişi vardır. Ancak Amerika'nın, Türkiye, Suriye, Irak ve İran'ın bazı bölgelerine yayılan bir etnik grup olan Kürtleri terk etme konusunda da bir ünü vardır. 1991 Körfez Savaşı'ndan sonra Amerika Birleşik Devletleri Irak'taki Kürt ayaklanmasını teşvik etti, ancak daha sonra Irak ordusunun Kürt güçlerini katletmesine seyirci kaldı” diye yazdı.

İran'a olası bir Kürt saldırısının planlamasına aşina olan bazı kişiler ihtiyatlı bir yaklaşım sergiledi. Onlara göre, hiçbir Kürt gücü İran hükümetini deviremez veya iktidara kimin geçeceğini önemli ölçüde etkileyemez. CIA, Kürt güçlerine yalnızca hafif silahlar sağladı; bu güçlerin ise bir işgal başlatmak veya Tahran'daki teokratik hükümeti tehdit etmek için tankları veya ağır silahları yok.

90 milyonluk İran'da 6 ila 9 milyon Kürt yaşıyor

Eski yetkililer ayrıca İran'ın Fars çoğunluğunun silahlı bir Kürt işgalini hoş karşılamayacağını da belirtti. 90 milyonluk nüfusa sahip ülkede tahminen 6 ila 9 milyon Kürt yaşıyor.

Görüşmelere aşina olan kişiler, Sözcü Leavitt'in sözlerini tekrarlayarak, Beyaz Saray'ın Kürtleri İran'a gönderme konusunda henüz karar vermediğini söylediler. Bazı kişiler ise kararın İsrail veya Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı olmayabileceğini ve Kürt liderliğinin kendi kararını verebileceğini belirtti.

Irak yetkilileri ve İranlı Kürt liderler, İran'ın Kürt savaşçıların sınırı geçmesini engellemek için Irak'a baskı yaptığını söyledi.

Trump, İranlı Kürt savaşçılar için iki Iraklı Kürt lider Mesud Barzani ve Bafel Talabani'den talepte bulundu

Bu hafta, iki İranlı Kürt lider ve iki Iraklı güvenlik yetkilisine göre, Trump, Irak'ta konuşlanmış İranlı Kürt savaşçıların İran'a geçmesine olanak sağlamaları için iki Iraklı Kürt lider Mesud Barzani ve Bafel Talabani'den talepte bulundu.

İranlı Kürt yetkililerden biri, Trump'ın salı günü, Kürt gruplarından birinin lideri olan İran Kürdistan Demokrat Partisi'nden Mustafa Hicri ile sınır ötesine asker gönderme konusunu görüşmek üzere ayrı bir telefon görüşmesi yaptığını söyledi. Konunun hassasiyeti nedeniyle tüm yetkililer isimsiz kalma koşuluyla konuştu.

Hem güvenlik yetkilileri hem de grup üyeleri, ABD'nin desteğinin ne şekilde olabileceğine dair ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Sözcü Leavitt, Trump'ın yabancı yetkililerle yaptığı görüşmeler hakkında yorum yapmayacağını ancak başkanın "kuzey Irak'taki üssümüzle ilgili olarak Kürt liderlerle görüştüğünü" söyledi.

CIA, Kürtlere destek verme çabasıyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.

“CIA'in Kürtleri silahlandırması İran hükümetini istikrarsızlaştırmaya yönelik uzun vadeli gizli operasyonun parçası”

CIA'in Kürtleri ne zaman silahlandırmaya başladığı tam olarak belli değil, ancak konuya aşina olanlara göre bu, ajansın İran hükümetini istikrarsızlaştırmaya yönelik uzun vadeli gizli operasyonun bir parçası. Eski yetkililer, bunun asla Tahran'daki hükümeti devirmek amacı taşımadığını, aksine liderlerin dikkatini dağıtmayı veya potansiyel bir güvenlik krizi yaratmayı hedeflediğini söyledi.

CNN daha önce CIA'in Kürt güçlerini silahlandırma çabalarını haber yapmıştı. Axios ise Irak'taki Kürt liderler ile Trump arasında İran'daki savaşı görüşmek üzere yapılan bir telefon görüşmesini aktardı.

İran’ın doğusundaki Kürdistan Eyaleti’nde Devrim Muhafızları, polis ve sınır muhafız noktaları vuruldu; saldırılar “Irak’tan Kürtlerin sızmasını destekleme” iddiasıyla ilişkili

New York Times'ın analizine göre, ABD-İsrail ortak savaş harekatının başlangıcından bu yana, İran'ın doğusundaki Kürdistan Eyaleti'ne düzenlenen saldırılarda İslam Devrim Muhafızları tesislerini, polis karakollarını ve en önemlisi sınır muhafız noktalarını ve iletişim kulelerini hedef alındı. Bomba ve füze saldırıları ayrıca sivil idari binaları da etkiledi ve yakındaki yerleşim alanlarına zarar verdi. Görüntülerden, bu hedeflere ABD'nin mi, İsrail'in mi yoksa her iki gücün birden mi saldırdığı net olarak anlaşılamıyor.

Bazı İranlı Kürt liderler, İran’ın doğusundaki saldırıları, Irak’tan sızma girişimini desteklemeye yönelik bir çabanın parçası olarak niteledi.

Video kayıtları ve uydu görüntüleri üzerinde yapılan analiz, saldırıların Irak-İran sınırından İran'a uzanan otoyolların yakınındaki bölgelerde yoğunlaştığını gösteriyor. Bölgede akrabaları bulunan İranlılar, gazeteye verdikleri demeçte, bombardımanların sivillerin hayatına büyük zarar verdiğini söyledi.

“İran-Irak sınırındaki hava saldırıları, Irak’tan İranlı Kürt güçlerin yapacağı sızmayı daha kolay hale getirecek”

Bombardımanlar, Irak’tan İranlı Kürt güçlerin yapacağı herhangi bir sızmayı daha kolay hale getirerek, işgali durdurmaya çalışabilecek İran güçlerinin kapasitesini zayıflatacaktır.

İran'ın Kürdistan bölgesinin başkenti Sanandaj'da, saldırılar güvenlik tesislerini ve idari binaları yerle bir etti. Doğruluğu teyit edilmiş bir videoda, zaten dumanla kaplı bir polis merkezinde büyük bir patlama görülüyor; daha sonraki görüntülerde ise yayın kulesi de dahil olmak üzere yıkılmış kompleks gösteriliyor.

Irak sınırına daha yakın küçük bir şehir olan Marivan'da, uydu görüntüleri ve internette yayınlanan videolara göre, bir hapishane ve bitişiğindeki cezaevi ağır hasar gördü. Hedef alınan diğer yerler arasında Baneh de vardı; NY Times gazetesinin doğruladığı bir video, şehrin merkezinde geniş çaplı yıkımı gösteriyordu.

Cumartesi günü savaşın ilk ateş açılmasından bu yana, Trump saldırıları İranlılar için otoriter din adamı yöneticilerini devirmek adına "tarihi bir fırsat" olarak nitelendirdi.

"İran Kürtleri mevcut ülkeleri içinde bir devlet ya da ulusal bir vatan yaratmayı hedefliyor"

İran Kürtleri, otoriter hükümetin baskısının en ağır yükünü sık sık çekmiştir. Siyasi liderleri uzun zamandır, mevcut ülkeleri içinde bir devlet ya da kendi kendini yöneten federal bölgeler aracılığıyla ulusal bir vatan yaratmayı hedeflemektedir.

Irak'taki İranlı Kürt gruplarından biri olan ve yetkililerin İran'a savaşçı göndermeyi planladığını söylediği Kürdistan Özgür Yaşam Partisi'nin kıdemli lideri Siamand Moani, "Özgürlük için savaşıyoruz ve elbette halkımıza zarar veren orduya karşı savaşıyoruz" dedi. Moani bu girişimi doğrulamadı veya reddetmedi, ancak militanların operasyonlarını "genişlettiğini" söyledi.

“İran’la ittifaktaki milisler İran’ın Kürdistan bölgesindeki ABD üssüne ve İranlı Kürt savaşçıların kullandığı en az iki üsse saldırdılar”

Savaşın başlamasından bu yana, İran'la ittifak kurmuş milisler Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan bölgesinde bulunan bir ABD üssüne saldırdı. Ayrıca bölgedeki uluslararası havaalanına, petrol ve doğalgaz tesislerine ve İranlı Kürt savaşçıların kullandığı en az iki üsse de saldırdılar.

İran'la yakın bağları olan Irak merkezi hükümeti, iki üst düzey Iraklı yetkilinin açıklamasına göre, Irak Kürdistan bölgesindeki yetkililere İranlı Kürt militanların sınırı geçmesine izin vermemeleri emrini verdi. Yetkililer, Irak Kürdistan'daki bölgesel yetkililerin bu talebe uyduklarını belirtti.

Irak Kürdistan Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani salı günü yaptığı açıklamada, bir güvenlik toplantısında bölgenin "bölgesel çatışmanın bir parçası olmadığını ve tarafsız bir duruş sergilediğini" vurguladığını belirtti.

Bazı İranlı Kürt liderler, girişimin başarısız olması durumunda halkları için doğurabileceği potansiyel zararlar göz önüne alındığında, ABD ile İran'da operasyon başlatmak konusunda tereddütlü olduklarını söylediler.

Yine de yetkililerden biri, Irak'ta konuşlanmış bazı İranlı Kürt güçlerinin İran'a asker gönderme planını hayata geçirmeye karar verdiğini söyledi.

İran'daki Kürt bölgeleri, protestolar sırasında en huzursuz bölgeler arasındaydı

Umutları, bir isyan başlatıldığında yerel halkın kendilerine katılacağı yönünde; ancak bunun garantisi yok, çünkü bölgedeki birçok Kürt bu gruplara sadık değil.

Ancak İran'daki Kürt bölgeleri, ocak ayında İran hükümetine karşı ülke çapında düzenlenen ve yetkililerin ölümcül bir baskıyla bastırdığı protesto hareketi sırasında en huzursuz bölgeler arasındaydı.

Kaynak: New York Times