İsrail’in İran’a yönelik savaş planının ilk aşamalarında, İran eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın Tahran’daki ev hapsinden kurtarılması ve rejim değişikliği senaryosunda öne çıkarılması hedeflendi.

New York Times, İsrail tarafından geliştirilen planın, yalnızca İran’ın askeri ve nükleer kapasitesini zayıflatmayı değil, aynı zamanda ülkedeki teokratik yönetimin çökmesi halinde “alternatif hükümet” kurulmasını da içerdiğini bildirdi. Bu çerçevede, 2005-2013 yılları arasında İran Cumhurbaşkanı olarak görev yapan Ahmedinejad’ın ismi beklenmedik biçimde gündeme geldi.

Ahmedinejad hayatta

Gazetenin ‘ABD’li yetkililer’e dayandırdığı haberine göre İsrail’in savaşın ilk gününde Ahmedinejad’ın Tahran’daki evine yönelik bir operasyon düzenlediği, saldırının amacının eski cumhurbaşkanını ev hapsinden çıkarmak olduğunu bildirdi. Saldırıda Ahmedinejad’ın yaralandığı, ancak hayatta kaldığı belirtildi. Eski cumhurbaşkanının bu olaydan sonra plan konusunda hayal kırıklığına uğradığı ve o tarihten bu yana kamuoyu önünde görülmediği, yerinin bilinmediği ifade edildi. 

Savaşın ilk günündeki İsrail saldırılarında İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'i öldürüldü. Tahran'ın merkezindeki Ayetullah Hamaney'in yerleşkesine düzenlenen saldırıda ayrıca İranlı üst düzey yetkililerin katıldığı bir toplantı alanı havaya uçuruldu.

İran medyasında o dönemde Ahmedinejad'ın evine düzenlenen saldırıda öldürüldüğüne dair ilk haberler de yer almıştı. Saldırı, çıkmaz sokağın sonunda bulunan Ahmedinejad'ın evine önemli bir zarar vermedi. Ancak sokağın girişindeki güvenlik karakolu vuruldu. Uydu görüntüleri, bu binanın yıkıldığını gösteriyor.

Olayın ardından resmi haber ajansları, Ahmedinejad'ın hayatta kaldığını ancak 'korumalarının', gerçekte hem onu koruyan hem de ev hapsinde tutan İran Devrim Muhafızları mensuplarının öldürüldüğünü açıkladı.

Mart ayında The Atlantic'te yayınlanan ve Ahmedinejad'ın isimleri verilmeyen yakınlarına atıfta bulunulan bir haberde, eski cumhurbaşkanının evine yapılan ve "aslında bir hapishane firar operasyonu" olarak nitelendirilen saldırının ardından hükümet nezaretinden serbest bırakıldığı belirtildi.

Ahmedinejad'ın bir yakını doğruladı

Bu haberin ardından, Ahmedinejad'ın bir yakını New York Times'a Ahmedinejad'ın saldırıyı kendisini özgür bırakma girişimi olarak gördüğünü doğruladı. Yakını, Amerikalıların Ahmedinejad'ı İran'ı yönetebilecek ve "İran'ın siyasi, sosyal ve askeri durumunu" yönetme yeteneğine sahip biri olarak gördüklerini söyledi.

Ahmedinejad’ın böyle bir plan içinde düşünülmesi dikkat çekici bulundu. Çünkü İran eski Cumhurbaşkanı, görevde olduğu yıllarda İsrail ve ABD karşıtı sert açıklamalarıyla tanınmış, İran’ın nükleer programını güçlü biçimde savunmuş ve iç muhalefete yönelik baskıcı politikalarla anılmıştı. “İsrail’in haritadan silinmesi” yönündeki açıklamalarıyla uluslararası kamuoyunda büyük tepki çeken Ahmedinejad, Holokost’u inkâr eden ve Batı karşıtı söylemleriyle bilinen bir figür...

Ahmedinejad İran’da yolsuzlukları ve kötü yönetimi eleştiriyordu

Buna karşın Ahmedinejad son yıllarda İran’daki dini liderlik kadrosuyla ters düşmüş, yolsuzluk ve kötü yönetim eleştirileri nedeniyle rejim içinde güvenilmez bir aktör olarak görülmeye başlanmıştı. 2017, 2021 ve 2024 yıllarında yeniden cumhurbaşkanlığına aday olmak istemiş, ancak Anayasa Koruma Konseyi tarafından seçimlere katılması engellenmişti.

Haberde, İsrail’in İran’a yönelik planının birkaç aşamadan oluştuğu aktarıldı. Buna göre ilk aşamada hava saldırıları ve üst düzey İranlı yöneticilerin hedef alınması, ikinci aşamada etki operasyonları ve iç istikrarsızlığın artırılması, üçüncü aşamada ise rejimin kontrolü kaybettiği algısıyla “alternatif hükümet” kurulması öngörülüyordu.

Trump, Maduro örneğinin başka yerlerde uygulanabileceğine inanıyordu

ABD Başkanı Trump, ABD güçlerinin Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu yakalama operasyonunun başarısından ve geçici halefinin Beyaz Saray ile çalışma isteğinden memnuniyet duyuyordu; Trump, bu modelin başka yerlerde de uygulanabileceğini düşünüyordu.

Ancak planın büyük bölümünün beklendiği gibi ilerlemediği, İran yönetiminin savaşın ilk aylarını atlattığı ve rejim değişikliği hedefinin gerçekleşmediği belirtildi. ABD ve İsrail’in İran’daki toplumsal ve siyasi direnci yanlış hesapladığı, Ahmedinejad’ın yeniden iktidara taşınması fikrinin ise bazı Amerikalı yetkililer tarafından başından itibaren gerçekçi bulunmadığı kaydedildi.

Kaynak: New York Times