On metre uzunluğunda, iç içe geçen diş sıralarına sahip ve balığa oldukça düşkün: Paleontologlar Sahra çöllerinde dev bir tarih öncesi avcının kalıntılarını buldu. Çalışmayı yürüten ekibin başındaki bilim insanı onu bir “cehennem balıkçılı” olarak tasvir ediyor.

Araştırmacılar Nijer’de ‘Spinosaurus mirabilis’ türüne ait kalıntılar keşfetti. Yetişkin halinin yedi tondan ağır ve on metreden uzun olduğu tahmin edilen bu balık avcısının fosilleri, Sahra’nın orta kesimlerinde, oldukça ıssız bir bölgede bulundu. Latince “mirabilis” sözcüğü “şaşırtıcı, hayranlık uyandırıcı” anlamına geliyor.

Chicago Üniversitesi’nden çalışmanın lideri Paul Sereno, “Bu dinozoru, güçlü bacakları sayesinde iki metre derinliğindeki sularda rahatlıkla yürüyebilen bir tür ‘cehennem balıkçılı’ olarak hayal ediyorum” dedi. Ancak hayvanın zamanının büyük bölümünü muhtemelen daha sığ sularda, “kendi döneminin çok sayıdaki büyük balığını avlayarak” geçirdiği düşünülüyor.

Doğrulanan ilk yeni tür

Yaklaşık yarım metre yüksekliğinde, eğri kılıç biçiminde bir kafatası çıkıntısına sahip olan Spinosaurus, 100 ila 95 milyon yıl önce, uzun boyunlu dinozorlarla birlikte yaşamıştı. 

Araştırma ekibinin Science dergisinde yayımladığı çalışmaya göre bu tür muhtemelen nehir kıyılarında bulunuyordu. Ekip, bunun bir asırdan uzun bir süredir Spinosaurus cinsinde doğrulanan ilk yeni tür olduğunu belirtiyor.

Paul Sereno, dev yırtıcı dinozorun keşfinin kendileri için son derece duygusal bir an olduğunu söyledi. “Sahra’nın ortasında, güneş enerjisiyle çalışan bir kampta, bulduğumuz kemiklerden oluşturulan 3D dijital modeller sayesinde kafatasını birleştirdikten sonra yeni türü ilk kez görmek için bir dizüstü bilgisayarın etrafında toplandığımız o anı hayatım boyunca unutmayacağım” dedi.

1950’li yıllarda yayımlanmış bir bilimsel makaleden yola çıkıldı

Sereno’yu bu keşif gezisine yönlendiren şey, 1950’li yıllarda yayımlanmış bir bilimsel makaleydi. Söz konusu çalışmada, aynı bölgede bulunan tek bir dev dişten söz ediliyordu. Dinozor araştırmacısı, “Yetmiş yılı aşkın süredir kimse bu keşif alanını ziyaret etmemişti” diye açıkladı.

Bölgede ise yerel bir Tuareg rehber, yaklaşık bir günlük mesafede kumların arasından çıkan fosilleri işaret etti. Sereno, “Kum denizlerinde bir noktayı arayarak yürümek ve ardından daha da ücra bir fosil alanında yeni türü bulmak büyük bir maceraydı” dedi.

Buluntu alanında, Sahra kumlarının içinden tek tek çene parçaları dışarı doğru uzanıyordu; daha sonra başka kemik parçaları da bulundu. İncelemenin devamında, bu türün tepesindeki çıkıntının yanı sıra bir başka dikkat çekici özelliği daha ortaya çıktı: üst ve alt diş sıraları birbirinin içine geçecek şekilde kilitleniyordu. Bu da kaygan balıklar için ölümcül bir kapan anlamına geliyordu.

Araştırmacıların aktardığına göre, daha önce spinozor kalıntıları çoğunlukla Afrika’nın, bir zamanlar Tetis Denizinin kıyıya yakın kenarlarında bulunmuştu. Bu tarih öncesi okyanus, o dönemin büyük kıtaları arasında yer alıyordu.

Şimdi bulunan fosiller ise, en yakın deniz kıyısından yaklaşık 500 ila 1000 kilometre uzakta, milyonlarca yıl boyunca korunmayı başardı. O dönemde bu hayvanların yaşam alanının muhtemelen nehirlerle yarılmış bir orman olduğu belirtildi.

Yaklaşık 95 milyon yıl önce Senomaniyen döneminin sonunda, deniz seviyesinde ani bir yükseliş ve buna eşlik eden iklim değişikliği, spinozorların evrimini sona erdirdi.

Kaynaklar: Science – Der Spiegel